Πολιτισμός - Βιβλία - Ιστορία - Θεωρία, Ρήξη φ. 74

Αναρχικοί για την πατρίδα

του Σπύρου Κουτρούλη

Στο παρελθόν υπήρξαν αναρχικοί, και ριζοσπάστες γενικότερα, που θεώρησαν ότι, ο αγώνας για την απελευθέρωση ενός καταπιεζόμενου έθνους, όχι μόνο δεν αντιφάσκει με τις αρχές τους, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος τους.

O  Σταύρος Καλλέργης ένας από τους πρώτους Έλληνες σοσιαλιστές επαναστάτες, με ενεργό δράση στο εργατικό κίνημα, εκδότης περιοδικών όπως ο Σοσιαλιστής και Οδηγός παντός ανθρώπου (όπου δημοσίευσε και κείμενα του Μπακούνιν), οργανωτής του πρώτου εορτασμού της Πρωτομαγιάς, εγκαταλείπει το 1898 την Αθήνα και επιστρέφει στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κρήτη. Εκεί θα συμμετάσχει στην επανάσταση κατά των Τούρκων και θα εκλεγεί μάλιστα αντιπρόσωπος του επαναστατημένου έθνους. Όπως γράφει στο αυτοβιογραφικό του κείμενο με τον τίτλο, «Επιστολή προς τους Έλληνας Σοσιαλιστάς»: Μετά την έκρηξιν της Κρητικής Επαναστάσεως επανήλθον εν Κρήτη. Έφθασα εις το Χουμέρι Μυλοποτάμου και εξελέγην αντιπρόσωπος εις την κρητικήν επαναστατικήν συνέλευσιν. Εκεί διοργανώσαμεν μετά τινών ιταλών σοσιαλιστών, ελθόντων εις βοήθειάν μας, μιαν σοσιαλιστικήν ομάδα.

Επίσης, σε έκθεση του Αναρχικού Συνδέσμου της Αθήνας προς το Διεθνές Επαναστατικό Συνέδριο, που έγινε στο Παρίσι το 1900, μεταξύ των άλλων αναφέρεται στη δράση του Γάλλου οπαδού του Μπλανκί, Φλουράνς, για την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Τούρκους: «Στην Αθήνα διατηρούμε ακόμα θερμή την ανάμνηση της εδώ διαμονής στα 1868 του αγαπημένου μας Γουσταύου Φλουράνς. Μαζί με τον σύντροφο Αμιλκάρε Τσιπριάνι ήταν μες στους γαριβαλδινούς  εθελοντές, που ήλθαν να πολεμήσουν στην πρώτη γραμμή των επαναστατημένων δυνάμεων του Κρητικού λαού ενάντια στην τουρκική καταπίεση. Κατά την δεύτερη στην χώρα μας παραμονή του ο Φλουράνς εκδίδει το περιοδικό L’independant. Την ίδια εποχή σε μια ομιλία του στην συνάθροιση της ελληνικής νεολαίας μπρος στο Πανεπιστήμιο δημιούργησε τέτοιον ενθουσιασμό στο πλήθος, ώστε ξέσπασε μια εξέγερση, την οποία με δυσκολία κατάστειλε το ιππικό, που αναγκάστηκε να αποστείλει η κυβέρνηση» .

Όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα www.apatris.gr: «Η μόνη συνιστώσα της ευρωπαϊκής αριστεράς (με την ευρεία έννοια της λέξης…) που τάχθηκε εξαρχής με το μέρος των Κρητών ήταν οι αναρχικοί. Ο λόγος ήταν ότι, σύμφωνα με τη δική τους αντίληψη, κάθε εξέγερση των καταπιεσμένων ανθρώπων ενάντια στο ζυγό τους ήταν καταρχήν γεγονός θετικό και άξιο υποστήριξης». Η υποστήριξή τους δεν περιορίστηκε σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά «ήταν σε θέση να οργανώνουν επιτροπή οικονομικής ενίσχυσης του κρητικού αγώνα, να κινούν καμπάνιες πίεσης και προώθησης των αιτημάτων του, κι ακόμα να στέλνουν εθελοντές να αγωνιστούν στο πλευρό των Κρητών, στη βάση της έμπρακτης αλληλεγγύης». Είναι ενδιαφέρον να τονιστεί ότι η κρητική επανάσταση του 1866 ξεκινά από την αντίθεση των Τούρκων στη διανομή των μισών εσόδων των μοναστηριών για την ενίσχυση των ελληνικών σχολείων. Στην ίδια ιστοσελίδα διαβάζουμε ότι, στο συλλαλητήριο που οργάνωσε ο Φλουράνς στην Αθήνα για την Ένωση με την Κρήτη, αντιτάχθηκε η μοναρχία διότι «δεν συμμεριζόταν τους πόθους των επαναστατών για ένωση, μη θέλοντας να μπλεχτεί ξανά, μετά το 1821, σε πόλεμο με την οθωμανική αυτοκρατορία». Όμως στη συνέχεια «ο Φλουράνς, μόλις αφέθηκε ελεύθερος, κατέβηκε στην Κρήτη κι εντάχθηκε αμέσως στους κύκλους των επαναστατών, τους οποίους ήδη είχαν συνδράμει κι άλλοι Ευρωπαίοι σοσιαλιστές και αναρχικοί από διάφορες χώρες, μαζί με 100 περίπου Πατρινούς εθελοντές. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες, έγινε γνωστός και κέρδισε την εκτίμηση των ντόπιων, οπότε του δόθηκε ο βαθμός του λοχαγού, και το καλοκαίρι του 1868 η Κρητική Εθνοσυνέλευση του χορήγησε τιμητική ιθαγένεια και τον όρισε πρέσβη της απέναντι στο βασίλειο της Ελλάδας. Με τηλεγραφήματά του, ο Φλουράνς ζήτησε από τη γαλλική κυβέρνηση την προάσπιση των δικαίων των Κρητικών κι έφυγε για την Αθήνα προκειμένου να συναντήσει τον μονάρχη Γεώργιο τον Α΄. Εκείνος όμως όχι μόνο δεν τον δέχτηκε, αλλά διέταξε και τη σύλληψή του. Μετά από πολλές (δια)δηλώσεις συμπαράστασης προς το πρόσωπό του από δημοκράτες και ριζοσπάστες, όπως ο βουλευτής Ρόκκος Χοϊδάς, αφέθηκε ελεύθερος, μετά από λίγο όμως συνελήφθη ξανά και μετά από αίτημα του Γάλλου πρέσβη απελάθηκε στη Μασσαλία».

Στη Γαλλία ο Φλουράνς συνέχισε ασυμβίβαστος τον αγώνα του υπέρ των προλετάριων και γενικότερα των καταπιεσμένων, με αποκορύφωμα την ενεργό συμμετοχή του στην περίφημη Κομμούνα του Παρισιού (Μάρτιος – Μάιος 1871). Σ’ αυτήν εξελέγη από το λαό μέλος της «Επαναστατικής Επιτροπής» και τοποθετήθηκε στρατηγός. Σκοτώθηκε σε μια μάχη ενάντια στην πιστή στις Βερσαλλίες χωροφυλακή, στις 3 Απριλίου του 1871, σε ηλικία 33 ετών.

Κείμενα του Φλοράνς μετάφρασε ο Επτανήσιος ριζοσπάστης Π. Πανάς, ένας από τους οραματιστές της βαλκανικής συνεργασίας.

Στον ατυχή για την Ελλάδα πόλεμο του 1897, στο πλευρό του ελληνικού λαού, που αγωνιζόταν για την απελευθέρωση από τον Οθωμανό δυνάστη, πολέμησαν αναρχικοί και ριζοσπάστες: «Υπολογίζεται ότι ο αριθμός τους έφτασε τους 1.000-1.500 εθελοντές, που πήραν μέρος στις μάχες της Θεσσαλίας (Δομοκός) και της Ηπείρου, ενταγμένοι στον ελληνικό στρατό υπό μορφή τριών σωμάτων: ένα οι πολυπληθέστεροι γκαριμβαλδινοί, ένα η Φάλαγγα των Φιλελλήνων, που αποτελούνταν από τη λεγεώνα των μαυροντυμένων αναρχικών του Αμιλκάρε Τσιπριάνι, κι ένα με συμμετοχή αναρχικών και σοσιαλιστών υπό τον συνταγματάρχη Μπερτέ».

Συνεπώς, σε αντίθεση με διάφορες σύγχρονες ιδεοληψίες που αντιπαραθέτουν τους κοινωνικούς στους εθνικούς αγώνες, οι αναρχικοί στους οποίους αναφερθήκαμε δεν δίστασαν ούτε στιγμή, και είδαν τους αγώνες εθνικής απελευθέρωσης ως προέκταση των κοινωνικών αγώνων και των αγώνων για την απελευθέρωση του ανθρώπου. Γι’ αυτό πολλοί από αυτούς, που αγωνίστηκαν στο πλευρό των Ελλήνων κατά της οθωμανικής σκλαβιάς, πέθαναν κατόπιν στα οδοφράγματα της Κομμούνας του Παρισιού.

9 Σχόλια

  1. Κατά την γνώμη μου ο πατριωτισμός είναι ασύμβατος προς τον αναρχισμό.
    Ένας Κρητικός αναρχικός είναι πρώτα κρητικός (όχι Έλληνας) και μετά αναρχικός. Είμαι βέβαιος πως οι πιο σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές της ιδέας της ανεξαρτητοποίησης της Κρήτης, είναι οι Κρήτες αναρχικοί αλλά και αναρχικοί εκτός Κρήτης.
    O Σταύρος Καλλέργης δεν πολέμησε για την Ελλάδα αλλά για την Κρήτη και υπάρχει τεράστια διαφορά.
    Μπορεί να κάνω λάθος αλλά αυτό πιστεύω.

    • ΑΓΑΠΗΤΕ ΦΙΛΕ,
      ΑΚΟΜΑ ΚΙ ΑΝ ΔΕΝ ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΠΑΛΙ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ ΔΕΝ ΠΟΛΕΜΗΣΕ? ΑΝΑΡΧΙΚΟΣ, ΠΑΤΡΙΩΤΗΣ, ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ! ΚΙ ΟΜΩΣ ΣΥΜΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΕΝΝΟΙΕΣ! ΕΙΝΑΙ ΑΚΑΤΑΝΙΚΗΤΗ ΑΥΤΗ Η ΕΛΞΗ ΜΕ ΤΗ ΓΗ ΠΟΥ Σ ΕΒΓΑΛΕ, ΜΕ ΤΙΣ ΜΥΡΩΔΙΕΣ ΤΙΣ, ΤΟ ΧΩΡΟ, ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΗΣ.. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΙΣΜΟΣ Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕΣ ΕΣΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΟΣΟΙ ΠΡΟΓΟΝΟΙ ΣΟΥ.. ΟΥΤΕ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΝΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΕΣΑΙ ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΤΟΝ ΑΡΠΑΞΟΥΝ. ΝΤΟΠΙΟΥΣ Η ΞΕΝΟΥΣ.. ΕΛΕΥΘΕΡΗ Η ΓΗ ΣΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΕΣΥ..

      • Και ποιος τους αποκάλεσε φασίστες; Όχι εγώ πάντως.
        Δεν είναι πατριώτης αγαπητέ, αλλά σωβινιστής και τοπικιστής. Υπάρχει διαφορά, συμφωνείς;
        Εξάλου απευθύνεσαι σε έναν πατριώτη αγνό και καθαρό.

  2. Eγω παντως εχοντας σχεσεις με τον Α\Α χωρο ,ευχαριστω τον Κουτρουλη για ενα πραγμα: Οτι μου ανοιξε οριζοντες και με εκανε να σκεφτω πραγματα που δεν ειχα σκεφτει.Ιδιαιτερα το βιβλιο του »εθνισμος και κοινοτισμος» ηταν αποκαλυψη.

  3. Εμένα μου άρεσε εκείνος ο τύπος που λέει πως δεν είναι Ελληνας, μα Κρητικός. Και οι αναρχικοί, λέει, θα αγωνιστούν για τη κρητική ανεξαρτησία. Αυτό μου θυμίζει μια παροιμία. Ένας πελλός, λέει η παροιμία, πέταξε μια πέτρα μέσα στο λάκκο, μα εκατό νούσιμοι δεν μπορούν να τη βγάλουν.

    Το ότι η τουρκική προπαγάνδα μπήκε και μπαίνει μέσα στις ακροαριστερές και αναρχικές ομάδες της Αθήνας το ξέραμε. Μα μέχρι τώρα αφορούσε τη Κύπρο. Ιδού που τώρα προέκυψε και καινούργιο παιχνίδι για όσους βουλιάζουν σε μια κουταλιά, αρκεί να σερβιριστεί ως άποψη: οι αναρχικοί, λέει, θα υποστηρίξουν τη Κρητική ανεξαρτησία.

    Άμα τα σκατά γίνουν ιδέες, θα προκύψει πως οι σωστοί αναρχικοί δεν έχουν κώλο.
    -.

  4. Μάριος Μιχαηλίδης

    Είναι καιρός να ξανα-ξεκαθαριστεί ότι οι αγωνιστές της κοινωνικής απελευθέρωσης, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, περιελάμβαναν στη δράση τους την υπεράσπιση της πατρίδας τους, όχι για να κυριαρχήσει σε βάρος άλλων πατρίδων, αλλά για να γλιτώσει ο λαός από μια, κυρίαρχη σε κάποια στιγμή, εθνικού χαρακτήρα καταπίεση. Να θυμηθούμε το ΕΑΜ, που είδε τη Λαοκρατία μέσα από το διώξιμο του κατακτητή; Να θυμηθούμε την Κομμούνα, που ξέσπασε όταν κινδύνεψε το Παρίσι από τους Πρώσσους; Ή, μήπως, πρέπει να θυμηθούμε το Στίνα και άλλους (αναρχικούς και τροτσκιστές), που κατάγγελναν το «εθνικιστικό» ΕΑΜ γιατί στρεφόταν εναντίον των Γερμανών εργατών -στρατιωτών της Βέρμαχτ;
    Δηλαδή, να ανεχτούμε μια Τουρκική κατοχή, ώστε να κάνουμε μαζί με τους Τούρκους εργάτες μια κι έξω την επανάσταση; Να ανεχτούμε το ΝΑΤΟΪΚΟ και ΕΕ-ζυγό, ώστε να ενωθούμε – κάποτε- με όλους τους Ευρωπαίους και Αμερικανούς εργάτες, για την ταυτόχρονη κοινωνική απελευθέρωση;
    Ας αφήσουμε τα αστεία! Η πάλη για τη λευτεριά του λαού, των εργαζομένων, περνάει και από το Ρήγα και τον Κολοκοτρώνη και το φαντάρο του ΄40 και τον αντάρτη του ΕΛΑΣ και το φοιτητή του Πολυτεχνείου και… και… Ούτε ο Γλέζος και ο Σάντας ήταν εθνικιστές, επειδή -άριστα πράττοντας- κατέβασαν τη σβάστικα από την Ακρόπολη και σήκωσαν τη Γαλανόλευκη! Ούτε η Γαλανόλευκη είναι φασιστικό σύμβολο – μην τρελαθούμε εντελώς!

    • Γιατί αναπαράγεται ακόμη αυτός ο μύθος; Οι Γλέζος και Σάντας δεν ύψωσαν την γαλανόλευκη. Θα ήταν καθαρή αυτοκτονία αν το έκαναν. Και μόνο που κατέβασαν τη ναζιστική σημαία, αποτελεί ηρωική – πατριωτική πράξη.

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*