Πολιτική

Η ετερογονία των αντιμνημονιακών σκοπών

Utopia-in-Four-Movemens

Του Χάρη Ναξάκη  

Ως ετερογονία των σκοπών όρισε ο Αριστοτέλης την κατάσταση εκείνη όπου τα αποτελέσματα που παράγουν οι πράξεις ενός ατόμου ή υποκειμένου είναι αντίθετα από τις αρχικές του επιθυμίες και επιδιώξεις.

Πώς γίνεται ένας αντιμνημονιακός να εφαρμόζει τα μνημόνια; Είναι δυνατόν η πρόθεση σου να είναι να δημιουργήσεις ένα κόσμο δίκαιο και τελικά να πράττεις ανήθικα και άδικα; Να θέλεις να απαλλάξεις την κοινωνία από τυράννους και να γίνεις ο ίδιος τύραννος; Η ιστορία βρίθει από παραδείγματα που η πράξη δεν υλοποιεί την πρόθεση ή διαφορετικά που η πρόθεση αποτυγχάνει στην πράξη. Πόσα εκατομμύρια άνθρωποι δεν πίστεψαν στον απελευθερωτικό μήνυμα του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού και στην συνέχεια ματαιώθηκαν οι προσδοκίες τους ή εξευτελίστηκαν δικαιολογώντας τις σταλινικές  δίκες και τα προνόμια της νομενκλατούρας; Πόσες φορές στην ανθρώπινη ιστορία η ηθική πρόθεση εκατομμυρίων αγωνιστών ήταν η πάλη για την χειραφέτηση της ανθρωπότητας αλλά στην πράξη εργάστηκαν για την υποδούλωση της; Πόσες φορές δεν έχει συμβεί στα ανθρώπινα να φθείρονται υψηλοί σκοποί και ιδανικά από ευτελή και ιδιοτελή μέσα που τίθενται στην υπηρεσία τους; Η χρήση μη έντιμων μέσων σχεδόν πάντα διαφθείρει τον ηθικό σκοπό. Η ρήση «ο δρόμος για την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις» μας δείχνει ότι οι ηθικές προθέσεις δεν αρκούν διότι οι πράξεις ενός ηθικά σκεπτόμενου όντος μπορεί να είναι ανήθικες. Στο δίπολο σκοποί-μέσα πολύ  συχνά τα μέσα εργάζονται για την υποδούλωση του σκοπού. Αν βάλουμε στην άκρη τους μακροπρόθεσμους σκοπούς (π.χ. κατάργηση μνημονίων) και ασχοληθούμε με τις επείγουσες ανάγκες (άμεση δράση), τότε θα θυσιάσουμε το σκοπό για τον ρεαλισμό του μικρότερου κακού.

Για να μην αποκλίνει λοιπόν η πρόθεση από την δράση, γιατί σπάνια ταυτίζεται, υπάρχει δηλαδή αβεβαιότητα στη σχέση πρόθεσης – δράσης (Ε.Μορέν), πρέπει να στοχαζόμαστε για να πράττουμε και να πράττουμε αναστοχαζόμενοι. Η βούληση ενός δρώντος, π.χ. ενός αντιμνημονιακού, δεν εξασφαλίζει από μόνη της το αποτέλεσμα της πράξης, π.χ. κατάργηση των μνημονίων, διότι το αποτέλεσμα της δράσης εκτός από την βούληση εξαρτάται και από τις  συνθήκες του περιβάλλοντος. Η πρόθεση αποτυγχάνει στην πράξη όταν αγνοεί το πρόβλημα των συνεπειών των πράξεων της, που μπορεί να οδηγήσουν  στην ακύρωση της πρόθεσης, όταν δεν προετοιμάζει  το έδαφος πάνω στο οποίο θα υλοποιηθεί. Για παράδειγμα, δεν είναι δυνατόν να έχεις την πρόθεση να καταργήσεις τα μνημόνια, χωρίς να προετοιμάζεις το έδαφος πάνω στο οποίο θα επιδιώξεις να υλοποιήσεις την πρόθεση σου αυτή, διότι τότε  η βούληση κινδυνεύει να αποτύχει στην πράξη. Και έτσι θα γίνεις αντιμνημονιακός μνημονιακός.

Ποιο όμως είναι αυτό το έδαφος; Βασικός πυλώνας ενός περιβάλλοντος που θα επέτρεπε την κατάργηση των μνημονίων είναι η στρατηγική της ενδογενούς παραγωγικής ανασυγκρότησης. Να δημιουργηθούν δηλαδή από τώρα οι  προϋποθέσεις  της κάλυψης  των βασικών αναγκών του πληθυσμού από αγαθά που παράγονται εντός της χώρας. Παραγωγή κυρίως για την εσωτερική αγορά  και όχι για τη διεθνή αγορά.  Πρόκειται για μια στρατηγική υποκατάστασης των εισαγωγών, που θα  στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο μικρομεσαίων συνεταιριστικών και κοινοτικών μονάδων, γεγονός βέβαια που απαιτεί άμεσα την δημιουργία ενός θεσμικού πλαισίου για την κοινωνική  και  αλληλέγγυα  οικονομία. Στην κατεύθυνση αυτή άμεσες προτεραιότητες είναι η ενίσχυση της ενδογενούς αγροτικής παραγωγής και της μεταποίησης αγροτικών προϊόντων, η δημιουργία κοινών και δημόσιων αγαθών, η ενεργειακή αυτονομία με την χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και όχι η βέβαια η παραπέρα ενίσχυση της τουριστικής μονοκαλλιέργειας. Υπάρχουν τομείς της οικονομίας που πρέπει ήπια να αναπτυχθούν, αγροτική παραγωγή και μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, ήπιες μορφές ενέργειας, πολιτισμικά αγαθά και άλλες που πρέπει να αποαναπτυχθούν (τουρισμός, εξόρυξη λιγνίτη και ορυκτών καυσίμων κ.τ.λ.). Έχει γίνει μέχρι σήμερα οτιδήποτε προς αυτή την κατεύθυνση; Σχεδόν τίποτα. Πως θα γινόταν λοιπόν ρήξη με τους δανειστές αν δεν μπορούμε ούτε καν τις διατροφικές μας ανάγκες να καλύψουμε από την ενδογενή παραγωγή;

Είναι βέβαια εκ των ουκ άνευ ότι για να στηριχθεί μια στρατηγική ενδογενούς παραγωγικής ανασυγκρότησης είναι απαραίτητο να: διεκδικηθούν στην πράξη οι γερμανικές αποζημιώσεις, να εφαρμοστούν τα όποια συμπεράσματα της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου του χρέους, να γίνει κούρεμα σημαντικού μέρους του χρέους, να τεθεί υπό δημόσιο έλεγχο η δημιουργία χρήματος και να εφαρμοστούν πολιτικές αναδιανομής του εισοδήματος.

Χάρης Ναξάκης, Καθηγητής Οικονομικών στο  ΤΕΙ Ηπείρου, συγγραφέας

charisnax@yahoo.gr

2 Σχόλια

  1. Ωραίο το άρθρο μέχρι την τελευταία παράγραφο, αλλά με αυτήν την τελευταία ο συγγραφέας άφησε τους αναγνώστες του αγκαλιά με τις αυταπάτες του και στον ύπνο του δικαίου. Θα περιμέναμε από έναν καθηγητή οικονομικών να έχει προτάσεις για τα άμεσα και πρακτικά της παραγωγικής ανασυγκρότησης και όχι να μας προτείνει λέγοντας μάλιστα ότι είναι «εκ των ουκ άνευ» τις κλασικές λύσεις των καζάκηδων – λαφαζάνηδων κτλ, οι οποίες για να αρχίσουν να έχουν πιθανότητες κάποιας ευοδόσεως πρέπει πρώτα να στρώσουμε τον πισινό μας και να δουλέψουμε.
    Θα ήθελα να θυμίσω στον συγγραφέα και μια άλλη αντίφαση. Είναι αυτή ανάμεσα σε αυτά που κάνει κάποιος τώρα και σε αυτά που οραματίζεται να κάνει στο προσεχές διάστημα. Όσο πιο λίγα κάνει κάποιος τώρα, τόσο ποιο πολλά οραματίζεται ότι θα κάνει. Ενώ όταν αρχίζει να κάνει κάποια πράγματα, τα οράματά του αρχίζουν και προσγειώνονται και πλησιάζουν τις πράξεις του.

  2. Σωστή η προσέγγιση αναμφισβήτητα. Και σε μία πρόθεση να τη συμπληρώσω καλόν είναι να αποδαιμονοποιήσουμε επιτέλους και τη λέξη ΜΝΗΜΟΝΙΟ. Πιστεύω προσωπικά ότι όλοι πρέπει να συνυπογράψουμε συλλογικά ένα μνημόνιο λιτότητας ίσως και σκληρότερης από αυτή που επιβάλλει η τρόικα. Λιτότητα χρειάζεται κι η παραγωγική ανασυγκρότηση και το μνημόνιο της λιτότητας χρειάζεται για να θυμόμαστε όλοι τι πρέπει και με ποιο τρόπο μπορεί να γίνει. Εννοείται ότι οι αποταμιεύσεις από τη λιτότητα δεν πρέπει να πηγαίνουν στα αμαρτωλά χρέη και τα πανωτόκια της μεταπολίτευσης. Αλλά σκληρή λιτότητα και λιτός βίος χρειάζεται. Και το ερώτημα είναι πώς μπορεί η τρυφηλή, εκφυλισμένη στη μεγάλη της πλειονότητα τουλάχιστον κοινωνία της σημερινής Ελλάδας να πεισθεί να συναινέσει σε αυτή την απλή αλήθεια. Ταπεινή μου άποψη είναι ότι τρόπος δεν υπάρχει, όμως δεν υπήρχε τρόπος π.χ. να αναστραφεί η καθοδική πορεία της Αρχαίας Ρώμης τα χρόνια της παρακμής ή της Γαλλικής Μοναρχίας λίγο πριν τη Γαλλική Επανάσταση κλπ. Οπότε ή πρέπει να καταφύγει κανείς στη βία και την επιβολή ενάντια στην επιθυμία των πολλών αποδυναμώνοντας έτσι την ηθική βάση του εγχειρήματός του, ή να πορευθεί με τους λίγους εκείνους που είναι συνειδητοποιημένοι κι έτοιμοι να ακολουθήσουν με την ελεύθερη θέλησή τους στο δύσκολο δρόμο μιας νέας αρχής διατηρώντας ζωντανή την αμυδρή ελπίδα ότι στο μέλλον οι ιστοιρικές συνθήκες μπορεί να ευνοήσουν μία μαζικότερη συστράτευση…

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*