Άρδην τ.5

Οι εκλογές στην Μακεδονία και την Θράκη

Συγγραφέας: Τάσος Χατζηαναστασίου Φιλανιώτη

Άρδην τ. 05

Το ενδιαφέρον στοιχείο των τελευταίων εκλογών είναι το γεγονός πως έδωσαν την ευκαιρία να γίνει ένα είδος πολιτικής χαρτογράφησης της ελληνικής πραγματικότητας. Δεν είναι φυσικά η πρώτη φορά που επισημαίνονται οι πολιτικοί προσανατολισμοί των αστικών, ημιαστικών και αγροτικών περιοχών ή των βορείων προαστίων της πρωτεύουσας, ενώ υπάρχουν περιοχές που δεν επιφυλάσσουν εκλογικές εκπλήξεις, βλ. τους νομούς Ηρακλείου και Λασιθίου για το ΠΑΣΟΚ και τους νομούς Καστοριάς και Λακωνίας για τη Νέα Δημοκρατία. Πέρα όμως από τα αναμενόμενα αποτελέσματα, για όσους-ες αρέσκονται στην ανίχνευση των τάσεων του εκλογικού σώματος μέσα από τα ποσοστά και τις μετακινήσεις ψηφοφόρων, οι εκλογές αυτές αποτελούν στάδιον δόξης λαμπρόν! Εμείς λοιπόν σ’ αυτό το σημείωμα επιχειρούμε κάποιες επισημάνσεις που αφορούν τις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης.

ΔΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Στις περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, όπου εκτυλίχθηκε η τραγικότερη φάση της εξέλιξης του Εμφυλίου Πολέμου, επιβεβαιώθηκε το φαινόμενο της πόλωσης με τη δεξιά πλειοψηφία στους ακριτικούς νομούς Καστοριάς και Φλώρινας και της πράσινης πλειοψηφίας στα Γρεβενά. Πάντως η διαφορά μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ έχει μικρύνει με πτώση και των δύο, ιδιαίτερα της ΝΔ.Στον τέταρτο νομό της περιοχής, την κυρίως σεισμόπληκτη Κοζάνη, η πόλωση ήταν καταλυτική: ΠΑΣΟΚ: 40,81%, ΝΔ: 41,98%. Έδρες 3 και 2 χάρη στο εκλογικό σύστημα της “εξομάλυνσης”. Όσον αφορά τα μικρά κόμματα, η ΠΟΛ.ΑΝ θα έμπαινε “με τα τσαρούχια” στη βουλή ως τέταρτο κόμμα με μέσο όρο στην περιφέρεια: 3,65% παρουσιάζοντας το εντυπωσιακό 5,98% (αύξηση 1,01% από το 1993) στο νομό Καστοριάς. Το ΚΚΕ πήρε μεγάλο ποσοστό στα Γρεβενά (7,23%) αλλά είχε μέσο όρο στην περιφέρεια χαμηλότερο από τον πανελλαδικό του μέσο όρο: 4.23%. Εάν ο ΣΥΝ στηριζόταν μόνο στις ψήφους του της Δυτικής Μακεδονίας θα έμπαινε με μεγάλη δυσκολία στη βουλή αφού συγκέντρωσε ποσοστό: 3,09%. Τέλος το ΔΗΚΚΙ, συγκέντρωσε ποσοστό: 3,34% χαμηλότερο κατά 1% περίπου από το πανελλαδικό του ποσοστό. Τα συγκεντρωτικά λοιπόν της Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζουν την εξής εικόνα:

ΚΟΜΜΑΤΑΠΟΣΟΣΤΟ ‘96 ΕΔΡΕΣΠΟΣΟΣΤΟ ‘93 ΕΔΡΕΣ
ΠΑΣΟΚ41.67 643.63 6
ΝΔ41.91 446.26 5
ΚΚΕ4.233.36
ΠΟΛ.ΑΝ3.653.83
ΔΗΚΚΙ3.34_
ΣΥΝ3.091.69

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Στην Κεντρική Μακεδονία είχαμε μεγάλη πτώση του ΠΑΣΟΚ (12%) την οποία αποκόμισε κυρίως το ΔΗΚΚΙ που εμφανίζεται με ιδιαίτερα μεγάλα ποσοστά παίρνοντας δύο έδρες. Έτσι εάν οι εκλογές αφορούσαν αυτήν την περιφέρεια στην κυβέρνηση θα είχαμε την Νέα Δημοκρατία -παρ’ όλο που η ίδια έπεσε σε ποσοστό κατά 1,2%- με διαφορά 7.3% από το ΠΑΣΟΚ! Όσον αφορά τις έδρες φαίνεται καθαρά το πόσο δίκαιος είναι ο εκλογικός νόμος του Κούβελα ο οποίος και δεν εκλέχτηκε πέφτοντας ο ίδιος θύμα του εαυτού του. Το ΚΚΕ έχει μια μικρή άνοδο κάτω του 1%, είναι ουσιαστικά μετρημένα τα κουκιά του, ενώ η ΠΟΛ.ΑΝ παρουσιάζει μεγάλη πτώση, περνάει όμως και εδώ το εκλογικό μέτρο του 3%. Μάλιστα στον ακριτικό νομό Κιλκίς παρουσιάζει άνοδο 0.8%. Τα δύο άλλα κόμματα παρουσιάζουν αντιστρόφως ανάλογα ποσοστά. Και εδώ το ΔΗΚΚΙ έχει ψηλότερα ποσοστά από τον ΣΥΝ ο οποίος μάλλον σώζεται από την Α’ Θεσσαλονίκης που έχει ένα ποσοστό 6.18%. Στους άλλους νομούς κινείται στα όρια του 3%. Αντίθετα, το ΔΗΚΚΙ έχει χαμηλό ποσοστό στην αστική Α’ Θεσσαλονίκης (3.65%), αλλά ψηλά ποσοστά στη “λαϊκή” Β’ Θεσσαλονίκης (5.21%) και στους “πράσινους” νομούς Ημαθίας (5.19%) και Πέλλας (5.93%). Στην Πιερία βγαίνοντας τρίτο κόμμα, το ΔΗΚΚΙ στερεί την πρωτιά από το ΠΑΣΟΚ που υπολείπεται της ΝΔ κατά 1.43%.

Τα συγκεντρωτικά στους νομούς Θεσσαλονίκης (Α’ και Β’), Ημαθίας, Κιλκίς, Πιερίας Πέλλας και Χαλκιδικής έχουν ως εξής:

ΚΟΜΜΑΤΑΠΟΣΟΣΤΟ 96-ΕΔΡΕΣΠΟΣΟΣΤΟ 93-ΕΔΡΕΣ
ΠΑΣΟΚ33.89 2045.89 22
ΝΔ41.2 1742.41 15
ΚΚΕ4.81 13.98 1
ΔΗΚΚΙ4.74 2_ _
ΣΥΝ3.87 _2.1 _
ΠΟΛ.ΑΝ3.27 _4.6 1

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Στην Ανατολική Μακεδονία, δηλαδή στους νομούς Σερρών, Δράμας και Καβάλας το σκηνικό είναι παρόμοιο. Αισθητή πτώση του ΠΑΣΟΚ, ανεπαίσθητη πτώση της ΝΔ αλλά η πόλωση συνεχίζει να είναι ισχυρή. Πιο ψηλά είναι το ΠΑΣΟΚ στην Καβάλα (40.65%) ενώ στις Σέρρες έπεσε στο 36.68%. Κι εδώ τις απώλειες του ΠΑΣΟΚ τις καρπώθηκαν ο ΣΥΝ και το ΔΗΚΚΙ με οριακό τον πρώτο και ισχυρό το δεύτερο. Συγκεκριμένα ο ΣΥΝ έχει ποσοστό 3.21% και διασώζεται από την Καβάλα (3.86%) αφού στις ακριτικές Σέρρες και Καβάλα δεν ξεπερνάει το 3%. Το ΚΚΕ δεν τα πήγε και πολύ καλύτερα από τον ΣΥΝ έχοντας μία αύξηση της τάξης του 0.75% και μένοντας πίσω από το ΔΗΚΚΙ. Τέλος, η περιοχή αυτή είναι η μοναδική της Μακεδονίας που θα άφηνε εκτός βουλής την ΠΟΛ.ΑΝ η οποία χάνει φυσικά και την έδρα των Σερρών. Πάντως η πτώση της ΠΟΛ.ΑΝ είναι μικρή σχετικά (1.07%). Τα συγκεντρωτικά έχουν ως εξής:

ΚΟΜΜΑΤΑΠΟΣΟΣΤΟ ‘96 ΕΔΡΕΣΠΟΣΟΣΤΟ ‘93 ΕΔΡΕΣ
ΠΑΣΟΚ38.91 645 7
ΝΔ45.4 745.79 8
ΔΗΚΚΙ4.39 __ _
ΚΚΕ3.56 _2.81 _
ΣΥΝ3.21 _1.71 _
ΠΟΛ.ΑΝ2.8 _3.87 1

Στον επόμενο πίνακα έχουμε τα συγκεντρωτικά της Μακεδονίας χωρίς την Α’ Θεσσαλονίκης, κάνοντας μία σύγκριση με τα πανελλαδικά ποσοστά των κομμάτων.

ΚΟΜΜΑΤΑΜΑΚΕΔΟΝΙΑΑ’ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣΠΑΝΕΛ/ΚΑ
ΝΔ43.0936.5938.12
ΠΑΣΟΚ40.0438.9541.49
ΔΗΚΚΙ4.183.654.43
ΚΚΕ4.166.295.61
ΠΟΛ.ΑΝ3.282.652.94
ΣΥΝ3.266.185.12

Στη Μακεδονία λοιπόν η “λαϊκή” δεξιά είναι πρώτη δύναμη με διαφορά 3 ποσοστιαίων μονάδων από την “εκσυγχρονιστική” δεξιά του ΠΑΣΟΚ. Τρίτο κόμμα είναι το… “λαϊκό” ΠΑΣΟΚ του Τσοβόλα ενώ θέση στη βουλή διεκδικεί με αξιώσεις ο “Μακεδονομάχος” Σαμαράς παρά τη μικρή του πτώση. Το ΚΚΕ έχει μετρημένα κουκιά ενώ ο ΣΥΝ χωρίς την Α’ Θεσσαλονίκης μάλλον θα δυσκολευόταν να μπει στη βουλή.

ΘΡΑΚΗ

Στη Θράκη, το νέο στοιχείο είναι πως έχουμε την εκλογή τριών μουσουλμάνων βουλευτών από τρία διαφορετικά κόμματα (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΝ), στοιχείο που περισσότερο αποτελεί επιτυχία της μειονότητας και λιγότερο των κομμάτων στα οποία υποτίθεται πως συμμετέχουν. Είναι γνωστό σε όσους τουλάχιστον έχουν μία στοιχειώδη επαφή με τα πράγματα της μειονότητας πως η ψήφος είναι σε μεγάλο βαθμό κατευθυνόμενη από το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής μέσω των τζαμιών, όπου δίνονται στους πιστούς οι κατευθυντήριες γραμμές. Συγκεκριμένα στην Ξάνθη η ψήφος των μουσουλμάνων προσανατολίστηκε στον υποψήφιο της Νέας Δημοκρατίας, ενώ στη Ροδόπη στους υποψηφίους του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΝ. Χαρακτηριστικό είναι το ποσοστό που πήρε ο ΣΥΝ στη Ροδόπη και στην Ξάνθη. Στην μεν Ξάνθη πήρε 3.79% στη δε Ροδόπη 11.83% όπου εξέλεξε και το μουσουλμάνο βουλευτή. Τελικά τον ΣΥΝ στη Θράκη -αλλά και πανελλαδικά- μάλλον τον “ξελάσπωσε” ο Μουσταφά Μουσταφά, αφού στον Έβρο πήρε 2.34%… Αντιθέτως η ΠΟΛ.ΑΝ αρνούμενη να δεχτεί τη συμμετοχή μουσουλμάνων στα ψηφοδέλτια της παραδεχόμενη πως δε θα μπορούσε μια τέτοια συμμετοχή να είναι αξιόπιστη δεν “τιμωρήθηκε” όπως κακόβουλα γράφτηκε. Στη Ροδόπη η ΠΟΛ.ΑΝ υπερδιπλασίασε το ποσοστό της από 1.38% σε 3.14% και στην Ξάνθη πήρε 3.51% από 4.22%. Άρα μάλλον θα λέγαμε πως η τοπική χριστιανική κοινωνία επικρότησε την επιλογή του Σαμαρά. Το ίδιο μικρή ήταν και η πτώση της ΠΟΛ.ΑΝ στον Έβρο (0.48%). Γενικά στη Θράκη η ΠΟΛ.ΑΝ πέρασε άνετα το εκλογικό μέτρο όπως άλλωστε και στους ακριτικούς νομούς της Μακεδονίας αυξάνοντας και τους ψήφους και τα ποσοστά της. Αντίθετα, τα άλλα δύο μικρά κόμματα δεν ξεπερνούν το εκλογικό μέτρο στη Θράκη. Όσον αφορά τα μεγάλα κόμματα, η ΝΔ εξέλεξε μουσουλμάνο βουλευτή και μάλιστα του κόμματος του Σαδίκ, τον Μπ. Ακίφογλου, στην Ξάνθη όπου πήρε 48.71% από 36.62%… Αντίθετα στη Ροδόπη χωρίς μουσουλμάνο υποψήφιο πήρε 32.87 από 28.47%.Στον Έβρο που ο διπολισμός ξεπερνά το 85% δεν είχαμε ανακατατάξεις και η ΝΔ παρέμεινε πρώτη. Αντιστρόφως ανάλογα το ΠΑΣΟΚ είναι ενισχυμένο στη Ροδόπη όπου εξέλεξε μουσουλμάνο βουλευτή και πήρε 45.25% από 31.04% !!!Γενικά τα συνολικά ποσοστά των δύο κομμάτων είναι ψηλότερα στους νομούς που εκλέγουν μουσουλμάνο βουλευτή. Αντίθετα στους άλλους νομούς έχουν μικρές αυξομειώσεις της τάξης του 3-4%. Συγκεντρωτικά τα αποτελέσματα στους τρεις νομούς:

ΚΟΜΜΑΤΑΠΟΣΟΣΤΟ 96 – ΕΔΡΕΣΠΟΣΟΣΤΟ 93 – ΕΔΡΕΣ
ΠΑΣΟΚ41.05 637. 7 6
ΝΔ40.19 337.22 5
ΣΥΝ5.98 11.26 _
ΠΟΛ.ΑΝ3.41 _3.22 _
ΚΚΕ2.95 _1.63 _
ΔΗΚΚΙ2.48 __ _

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα συμπεράσματα από τη σύντομη αυτή αναφορά στα ποσοστά των κομμάτων είναι ποικίλα και επιδέχονται διαφορετικές αναγνώσεις. Εδώ θα προτείνουμε κάποιες ερμηνείες της εκλογικής συμπεριφοράς της Μακεδονίας και της Θράκης, ερμηνείες που εστιάζουν στις ιδιαιτερότητες της περιοχής και όχι στα όσα αποτελούν πανελλαδικά φαινόμενα.

Κατ’ αρχήν η Μακεδονία και η Θράκη είναι περιοχές που παρουσιάζουν μία ιδιαίτερη ευαισθησία στα εθνικά θέματα, τόσο λόγω της σύνθεσης τους αφού μία μεγάλη μερίδα του πληθυσμού είναι πρόσφυγες, όσο και λόγω της άμεσης γειτνίασης τους με την Τουρκία, τη Βουλγαρία και την ΠΓΔΜ. Αυτό εξηγεί σε ένα βαθμό την χαμηλή επιρροή των αχάμπαρων στα εθνικά θέματα αριστερών κομμάτων και τη συγκράτηση της ΠΟΛ.ΑΝ στα ποσοστά της. Μάλιστα στους ακριτικούς νομούς Καστοριάς, Κιλκίς και τη Θράκη η ΠΟΛ.ΑΝ σημείωσε άνοδο. Το γεγονός όμως πως το μεγάλο χαρτί του Σαμαρά, το Μακεδονικό, βρίσκεται σε ύφεση, είτε λόγο κορεσμού του κόσμου, είτε λόγω όξυνσης των ελληνοτουρκικών, εξηγεί την, μικρή πάντως, πτώση του κόμματος του. Αντίθετα, η πολιτική της ΠΟΛ.ΑΝ στη Ροδόπη, να μην συμπεριλάβει μουσουλμάνους βουλευτές στο ψηφοδέλτιο της, της έδωσε περισσότερους ψήφους και μεγαλύτερο ποσοστό. Αυτή η τάση των εκλογέων, δείχνει καθαρά το κλίμα πόλωσης των σχέσεων ανάμεσα στο μουσουλμανικό και χριστιανικό στοιχείο στη Θράκη και ιδιαίτερα στη Ροδόπη που οι μουσουλμάνοι είναι πλέον η πλειοψηφία. Στη Θράκη εκλέχτηκε και ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γ. Κηπουρός της ομάδας Χαραλαμπίδη, γνωστός για τις εθνικές θέσεις του όσον αφορά το θέμα της Θράκης. Ένα πρώτο συμπέρασμα λοιπόν είναι πως υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθησία στα εθνικά θέματα η οποία απαιτεί ξεκάθαρες θέσεις και συνέπεια στην πολιτική τους έκφραση.

Μία δεύτερη ιδιαιτερότητα της Μακεδονίας και της Θράκης είναι το γεγονός πως ενώ αποτελούν την πιο παραγωγική περιοχή της Ελλάδας και τη βάση εξόρμησης της προς τα Βαλκάνια, την κεντρική και ανατολική Ευρώπη, η συμμετοχή της στην εξουσία και την διαχείριση των πολιτικών πραγμάτων είναι πολύ μικρή. Η περιθωριοποίηση της Μακεδονίας και της Θράκης σε σχέση με το ρόλο που όφειλε να έχει λόγω θέσης και υποδομής, είναι πλέον σκανδαλώδης. Ενώ, για παράδειγμα η Εγνατία έχει βουλιάξει, στην Αθήνα γίνεται το μετρό, ξεκινάει το έργο των Σπάτων και ετοιμάζονται για την Ολυμπιάδα. Με λίγα λόγια η αθηναιοκρατία είναι ιδιαίτερα αισθητή στη βόρεια Ελλάδα και έχει δημιουργήσει και την αντίστοιχη νοοτροπία και ψυχολογία στον κόσμο. Εξαίρεση αποτελεί η Α’ Θεσσαλονίκης καθώς τα διανοούμενα και διαχειριστικά στρώματα, κυρίως μέσω των κονδυλίων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας και των χρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε., προγραμμάτων του Πανεπιστημίου, σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με την κρατική εξουσία. Είναι γνωστό πως η αριστερά στην Ελλάδα στεγάζει τέτοια στρώματα γι’ αυτό και τα ψηλά ποσοστά της στην περιφέρεια αυτή. Αντίθετα εδώ φάνηκε η περιθωριοποίηση των “λαϊκιστών” του ΔΗΚΚΙ και των “εθνικιστών” του Σαμαρά. Εντελώς διαφορετική εικόνα παρουσιάζεται στην υποβαθμισμένη Β’ Θεσσαλονίκης όπου το ΔΗΚΚΙ και το ΚΚΕ έχουν ψηλά ποσοστά ενώ το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΝ είναι πολύ χαμηλότερα από το πανελλαδικό τους ποσοστό. Την αθηναιοκρατία χρεώνεται κυρίως το ΠΑΣΟΚ ενώ περισσότερο συνεπείς αντίπαλοι του αναδεικνύονται το ΔΗΚΚΙ και το ΚΚΕ, ως πιο παραδοσιακά δεμένο με τα εργατικά στρώματα. Όσο για τη Νέα Δημοκρατία ισχύει η πανελλαδική παρατήρηση πως ο Έβερτ δεν μπορεί να κοντράρει τον Σημίτη στο επίπεδο του “εκσυγχρονισμού”, οπότε επιλέγει τον “λαϊκισμό” και τον “εθνικισμό” που όμως παραδοσιακά αποτελούν στοιχεία του… ΠΑΣΟΚ. Αυτές οι αντιφάσεις δεν επέτρεψαν στη ΝΔ να εκφράσει πειστικό λόγο ούτε στη Μακεδονία που παραδοσιακά της δίνει ψηλά ποσοστά.

Ως αποτέλεσμα της αθηναιοκρατίας, του παρασιτισμού, της αποβιομηχάνισης κ.λπ., οι περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης παρά το παραγωγικό τους δυναμικό, αντιμετωπίζουν ποικίλα κοινωνικά προβλήματα με πρώτο και κύριο την ανεργία. Ιδιαίτερα η Θεσσαλονίκη έχει μεταβληθεί σε πρωτεύουσα της ανεργίας ενώ η Θράκη έχει παρουσιάσει τα τελευταία χρόνια ένα νέο ρεύμα μετανάστευσης προς την υπόλοιπη Ελλάδα και τη Γερμανία. Έτσι από την ευρύτερη περιφέρεια Μακεδονίας-Θράκης αφαιρέθηκαν συνολικά σ’ αυτές τις εκλογές 4 έδρες με μόνη κερδισμένη την Α’ Θεσσαλονίκης που κέρδισε μια έδρα. Η περιθωριοποίηση ευρύτερων στρωμάτων στην βόρειο Ελλάδα εξηγεί τη μεγάλη πτώση του ΠΑΣΟΚ καθώς αυτό χρεώνεται τις κεντρικές πολιτικές επιλογές, τα σχετικά αυξημένα ποσοστά του ΔΗΚΚΙ, που κέρδισε πόντους στις υποβαθμισμένες περιοχές της Μακεδονίας αλλά και την αποτυχία της αριστεράς να καρπωθεί αυτήν την δυσαρέσκεια, το μεν ΚΚΕ λόγω έλλειψης εναλλακτικής πρότασης, ο δε ΣΥΝ λόγω ουσιαστικής σύμπλευσης του με τις κυρίαρχες επιλογές. Ιδιαίτερα ο αριβισμός και οπουρτουνισμός του τελευταίου, υπήρξε κραυγαλέος στο ζήτημα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, όπου μην έχοντας θέσεις για τα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα της περιοχής στηρίχτηκε στις διαθέσεις και τακτικές επιλογές του τουρκικού προξενείου. Ο χρόνος θα δείξει κατά πόσο η επιλογή του θα μείνει απλώς μία ψηφοθηρική μπαρούφα ή θα αποβεί επιζήμια και για τον ίδιο τον ΣΥΝ και για τη Θράκη.

Κλείνοντας θα λέγαμε πως οι τελευταίες εκλογές στη Μακεδονία και τη Θράκη έδωσαν τη δική τους απάντηση στις κυρίαρχες επιλογές στα ζητήματα εθνικής και κοινωνικής πολιτικής. Ίσως το πως θα αντιδράσουν το κράτος και τα κόμματα απέναντι σε αυτήν την πρόκληση να μην έχει τόσο ενδιαφέρον, όσο το ποιά θα είναι από εδώ και πέρα η αντίδραση της κοινωνίας στη βόρεια Ελλάδα. Άλλωστε του χρόνου τα φώτα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας θα σβήσουν και θα προβάλλεται ολοένα και εντονότερα το αθηναϊκό όνειρο: η Ολυμπιάδα….

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*