Διεθνή

Η «κατάκτηση» της Αφρικής από τον Ερντογάν

D8DEE1E70915D1D47B89CF4CD9F5C4F9

Το νέο διπλωματικό κρεσέντο του νεοθωμανισμού στην Μαύρη Ήπειρο

Του Μετίν Γκουρτσάν από τη Ρήξη φ. 121
Εν μέσω της περιοδείας του Ερντογάν στη Δυτική Αφρική, από τις 26 Φεβρουαρίου μέχρι τις 4 Μαρτίου, που περιελάμβανε επισκέψεις στη Ακτή του Ελεφαντοστού, την Γκάνα, τη Νιγηρία και τη Γουινέα, είδαν το φως της δημοσιότητας ειδήσεις που θέλουν την Τουρκία να εγκαθιδρύει τη στρατιωτική της παρουσία στο Κέρας της Αφρικής, στη Σομαλία. Αυτή η εξέλιξη θα καταστήσει την Τουρκία την πέμπτη ξένη δύναμη που θα διατηρεί στρατιωτική παρουσία στην Αφρική, μαζί με τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ.
Η Τουρκία ελπίζει ότι μια πιο ρωμαλέα εξωτερική πολιτική στον Περσικό Κόλπο και την Αφρική θα τη βοηθήσει να εξουδετερώσει την αυξανόμενη πίεση που αντιμετωπίζει από τις συμμαχίες των Ρώσων.
Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, που δημοσίευσε ο φιλοκυβερνητικός Τύπος υπό τίτλους όπως, «Η Νέα Τουρκία εξαπλώνεται στις Τέσσερις Ηπείρους», μια αποστολή εκπαιδευτών θα μεταβεί στη Σομαλία έπειτα από αίτημα της κυβέρνησής της, προκειμένου να προετοιμάσει τον στρατό της χώρας να αντιμετωπίσει την Αλ Σαχάμπ, την τρομοκρατική οργάνωση που επιτέθηκε στην τουρκική πρεσβεία του Μογκαντίσου, το 2013. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία θα παρέχει υψηλή στρατιωτική εκπαίδευση στην αντιτρομοκρατία και τη φύλαξη των συνόρων, ενώ θα αναπτύξει και μια μικρή στρατιωτική δύναμη.
Το ενδιαφέρον της Τουρκίας για την Αφρική δεν είναι καινούργιο. Μετά την ανακήρυξη του 2005 ως «έτους της Αφρικής» για την Άγκυρα, η ήπειρος μεταβλήθηκε σύντομα σε έναν από τους πυλώνες της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Κατά τη διάρκεια εκείνης της χρονιάς ο πρωθυπουργός της χώρας επισκέφθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία την Αιθιοπία και τη Νότιο Αφρική – και στις 12 Απριλίου του ίδιου χρόνου η Αφρικανική Ένωση χορήγησε καθεστώς χώρας-παρατηρητή στην Τουρκία.
Τον Αύγουστο του 2008, μια τουρκοαφρικανική σύνοδος έφερε υψηλά ιστάμενους αντιπροσώπους από 49 αφρικανικές χώρες στην Κωνσταντινούπολη. Εκτός από την υψηλή σημασία για το οικονομικό άνοιγμα της Τουρκίας στην Αφρική, η σύνοδος κατέληξε στην υποστήριξη της τουρκικής υποψηφιότητας για τη θέση του μη μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ (2009-2011), με 51 από τις 53 αφρικανικές χώρες να ψηφίζουν υπέρ της Τουρκίας.
Τον Νοέμβριο του 2014, έξι χρόνια μετά την πρώτη τουρκοαφρικανική σύνοδο, η Ισημερινή Γουϊνέα φιλοξένησε μια αντίστοιχη στο Μαλάμπο, όπου ο Ερντογάν συνάντησε 30 Αφρικανούς ηγέτες για να συζητήσουν νέους τομείς συνεργασίας. Το τελικό ανακοινωθέν ανέφερε πως εγκρίθηκε ένα κοινό σχέδιο για την περίοδο 2015-2019. Σύμφωνα με αυτό, θα προωθούνταν προγράμματα στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας, των υποδομών και της ενέργειας. Η τρίτη σύνοδος προγραμματίζεται για την Κωνσταντινούπολη το 2019.
Το ύψος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Τουρκίας και της Αφρικής συνεχίζει να αυξάνεται. Το 2002 κυμαινόταν στα 2 δισ.$ ετησίως, ενώ σήμερα προσεγγίζει τα 25 δισ.$. Μαζί με το εμπόριο, η Τουρκική Υπηρεσία Συνεργασίας και Συντονισμού (ΤΙΚΑ) αναπτύσσει εκτεταμένη ανθρωπιστική δραστηριότητα, ιδίως στον τομέα της υγείας. Η Τουρκία έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας στο πεδίο της υγείας με 20 αφρικανικές χώρες. Αναφορικά με την εκπαίδευση, το Πρόγραμμα Τουρκικών Υποτροφιών αποτελεί το πιο δημοφιλές πρόγραμμα μεταξύ των Αφρικανών φοιτητών –29.000 από τους οποίους έκαναν αίτηση γι’ αυτό το 2015.
Μετά το 2012, το ενδιαφέρον της Τουρκίας για την Αφρική επεκτάθηκε πέραν του εμπορίου, της ανθρωπιστικής υποστήριξης, της υγείας και της εκπαίδευσης, λαμβάνοντας μια πιο σκληρή προσέγγιση. Για παράδειγμα, όπως ανέφερε το Al-Monitor τον Οκτώβριο του 2014, η δύναμη κρούσης Μπαρμπαρός του τουρκικού ναυτικού πραγματοποίησε τον διάπλου της Αφρικής, επισκεπτόμενη 25 λιμάνια σε 24 διαφορετικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Σομαλίας. Σε 19 χώρες η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία. Με αυτή την αποστολή, τη μεγαλύτερη του τουρκικού ναυτικού κατά τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία εγκαινίασε τη χρησιμοποίηση του στρατού ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Οι λεπτομέρειές της σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν υπό τη στενή συνεργασία του στρατού και των κυβερνητικών υπηρεσιών και θεωρείται μια μεγάλη επιτυχία της εξωτερικής της πολιτικής, η οποία συνδύαζε στοιχεία ήπιας και σκληρής ισχύος.
Γιατί η Άγκυρα υποστηρίζει κινήσεις μιας πιο ενεργητικής πολιτικής, οι οποίες καθίστανται μάλιστα ένα σημαντικό πεδίο συνεργασίας των τριών κεντρικών παραγόντων εξουσίας εντός της χώρας –της κρατικής γραφειοκρατίας, των ελίτ του AKP και του στρατού; Τα προσανατολισμένα στη στρατιωτική συνεργασία ανοίγματα εξωτερικής πολιτικής έχουν καταστεί ένα ισχυρό εσωτερικό πολιτικό εργαλείο για την τουρκική ηγεσία και τις ελίτ του AKP, που έχουν έναν συντηρητικό και εθνικιστικό προσανατολισμό. Για το κομμάτι εκείνο το πληθυσμού της χώρας που θέλει να αυτοπροσδιορίζεται ως «στρατιώτες του έθνους», τέτοιες κινήσεις ενσαρκώνουν το σλόγκαν του AKP για μια «Νέα Μεγάλη Τουρκία». Επιπλέον, αυτές οι πρωτοβουλίες επιτρέπουν στην κυβέρνηση του AKP να πάρει κάποιες ανάσες από τη συριακή κρίση, τις συνεχιζόμενες εχθροπραξίες με τους Κούρδους στα ανατολικά και την ατέρμονη αντιπαράθεση σχετικά με τη συνταγματική αναθεώρηση, για τη δημιουργία ενός προεδρικού οπλιτικού συστήματος.
Οι αποστολές του στρατού στο εξωτερικό θα προκαλέσουν μια οργανωτική αναδιαμόρφωση του θεσμού. Μέσω αυτών, οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις (TSK) αποκτούν πολύτιμη στρατιωτική πείρα για τη δημιουργία διαφόρων ομάδων κρούσεως και κοινών επιχειρήσεων, που συνδυάζουν στοιχεία του πεζικού, του ναυτικού και των ειδικών δυνάμεων, ιδιαίτερα στο πεδίο των διεθνών ειρηνευτικών αποστολών, της αντιτρομοκρατίας και της πειρατείας. Επιπρόσθετα, αυτές οι αποστολές παρέχουν έξτρα αμοιβές στο προσωπικό (εκτός έδρας) και το ενθαρρύνουν να εξοικειωθεί με τις ξένες γλώσσες και να αναπτύξει και άλλες δεξιότητες που απαιτούνται για τέτοιες αποστολές.
Μετά το 2010, οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις έριξαν ειδικό βάρος στη διεθνοποίησή τους, αποσκοπώντας στην πιο στενή συνεργασία με άλλους στρατούς και στο να μεγιστοποιήσουν την αναγνωρισιμότητά τους στην παγκόσμια σκακιέρα. Ο στρατός έχει συνάψει μέχρι τώρα συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας με 68 χώρες, ενώ με άλλες 41 βρίσκεται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. Το 2009, το ξένο στρατιωτικό επιτελικό προσωπικό που μετέβη στην Τουρκία για μετεκπαίδευση αριθμούσε περί τα 1.278 άτομα, ενώ το 2015 ο αριθμός τους είχε σημειώσει αύξηση 270% και έφτανε τους 3.355. Επίσης αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι εξαγωγές της αμυντικής βιομηχανίας της χώρας αυξήθηκαν κατά 98% από το 2009 στο 2014, από τα 832 εκ. $ στα 1,65 δισ.$. […]
Από τις αρχές του 2015, η Άγκυρα βρίσκεται σε καθεστώς πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης από την καθοδηγούμενη από τη Ρωσία συμμαχία της Αρμενίας, του Ιράν, του Ιράκ και της Συρίας. Η Τουρκία ελπίζει τώρα να εξουδετερώσει αυτήν την πίεση μέσω μιας ενεργητικής εξωτερικής πολιτικής. Η στρατιωτική συνεργασία ενισχύεται με τις χώρες του Καυκάσου –Γεωργία και Αζερμπαϊτζάν–, με την Κένυα, την Αιθιοπία και τη Ζανζιβάρη στην Αφρική, με το Κατάρ, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία στον Κόλπο, αλλά και στα Βαλκάνια, με την ΠΓΔΜ, την Αλβανία, το Κόσοβο και τη Βοσνία. Κανείς δεν θα εκπλαγεί αν γνωστοποιηθει ότι η Τουρκία προτίθεται να εγκαθιδρύσει τη στρατιωτική της παρουσία σε αυτές τις χώρες…

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*