Εθνικά θέματα

Ο γρίφος του μηνύματος του κ. πρέσβη

Ειδικού συνεργάτη

Οι δημόσια εκφρασμένες ανησυχίες του κ. Πάιατ για πιθανά «αθέλητα περιστατικά» μεταξύ της Ελλάδος και της Τουρκίας προκάλεσαν ένα έντονο ρίγος στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ της χώρας. Η εσκεμμένη διατύπωση του πρέσβη των ΗΠΑ εμπεριείχε εντός της το σαφές μήνυμα-προειδοποίηση πως η Ουάσιγκτον δεν είναι σε θέση να αποτρέψει μια στρατιωτική εμπλοκή μεταξύ των δύο χωρών. Τούτο, βεβαίως, κατεδαφίζει ολοσχερώς, αν και όχι έξαφνα, τη χρόνια εδραία βεβαιότητα του ελληνικού πολιτικού προσωπικού, που ενστερνίζονται αρειμανίως και ευρέα κοινωνικά στρώματα, ότι «πόλεμος δεν γίνεται», γιατί δεν το επιτρέπουν οι Αμερικανοί.

Πριν λίγες ημέρες, ο απερχόμενος υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου κ. Ιωάννης Κασουλίδης, απελευθερωμένος ίσως από το βάρος της θέσης του, αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ «είχαν προειδοποιήσει την Κυπριακή Δημοκρατία από καιρό, ότι εξαιτίας των μη καλών τους σχέσεων με την Τουρκία δεν θα μπορούσαν να ασκήσουν την επιρροή τους». Αυτό, άλλωστε, φάνηκε σαφέστατα από τις υποτονικές δυτικές αντιδράσεις κατά την ομηρία του ιταλικού γεωτρύπανου από το τουρκικό πολεμικό ναυτικό -όπου μόνον ο καπετάνιος του εμφανίστηκε έτοιμος να αντιπαρατεθεί με την τουρκική θρασύτητα.

Η δημόσια παραδοχή των Αμερικανών ότι δεν ελέγχουν πλέον τις αντιδράσεις της Τουρκίας και ότι όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά, συνιστά, σε κάθε περίπτωση, μια ευθεία αναγνώριση αδυναμίας. Αυτή, βεβαίως, δεν συνίσταται στην έλλειψη μέσων επιβολής προς την Άγκυρα των επιθυμητών επιλογών, αλλά στον φόβο της εκδήλωσης αρνητικότερων συνεπειών που θα ακολουθήσουν την επιβολή. Για την Ουάσιγκτον ο μείζων στόχος εξακολουθεί να παραμένει η συγκράτηση της Τουρκίας εντός των δυτικών δομών και η αποτροπή της περαιτέρω σύσφιξης των σχέσεών της με τη Μόσχα. Στην «μεγάλη εικόνα», κύριος αντίπαλος των ΗΠΑ είναι η Ρωσία, και κύριο μέλημα της αμερικανικής πολιτικής η διατήρηση των ερεισμάτων των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο και η προστασία του Ισραήλ. Ως εκ τούτου, οι Αμερικανοί είναι διατεθειμένοι, παρά τις επιθυμίες πολλών εξ ημών, να κάνουν ακόμη αναρίθμητες παραχωρήσεις προς την Άγκυρα.

Το στοιχείο αυτό είναι εις γνώσιν του Ερντογάν, ο οποίος το εκμεταλλεύεται δεόντως για να διευρύνει τον χώρο δράσης του προς επίτευξη των νεο-οθωμανικών του οραμάτων και, ταυτοχρόνως, της αποτροπής των γεωστρατηγικών και ενεργειακών σχεδιασμών που αντίκεινται στα συμφέροντά του.

Τούτο κατέστη φανερό και στο συριακό πεδίο των μαχών. Ανεξαρτήτως των απωλειών του, ο τουρκικός στρατός βρίσκεται εντός του κουρδικού καντονιού του Αφρίν και βομβαρδίζει ανελέητα κατοικημένες περιοχές. Την ίδια ώρα, εξακολουθεί να ελέγχει μια μεγάλη περιοχή που οριοθετείται από τις πόλεις Τζαραμπλούς, Αλ Μπαμπ και Αζάζ, ενώ έχει εγκαταστήσει πολυάριθμα «στρατιωτικά παρατηρητήρια» στην επαρχία Ιντλίμπ. Παράλληλα, ο εσωτερικός εθνικιστικός πυρετός στοχεύει και στη διαμόρφωση κατάλληλου κλίματος για τον περιορισμό των κοινωνικών αντιδράσεων για τα αυξανόμενα φέρετρα Τούρκων στρατιωτών. Άρα, δεν μένει καμία αμφιβολία ότι η εισβολή θα συνεχίζεται, όσο ευνοείται από τον ρωσο-αμερικανικό ανταγωνισμό για τα «μάτια της Άγκυρας» -με απώτερο σκοπό την εκδίωξη των Κούρδων, αρχικώς του Αφρίν, από τις εστίες τους και την εγκατάσταση στα εδάφη τους φιλικών προσφυγικών πληθυσμών. Ωστόσο, οι Κούρδοι δεν έχουν πει τη τελευταία τους λέξη, και η έλευση δυνάμεων του Συριακού Αραβικού Στρατού ενισχύει το ενδεχόμενο μιας αποτελεσματικής αντίστασης -που θα έπρεπε όλος ο ελληνισμός να την εύχεται ολόψυχα για το δικό του καλό.

Επανερχόμενοι, όμως, στην τοποθέτηση του πρέσβη, αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτηματικά. Διότι, ακόμη και αν αποτυπώνουν μια πραγματικότητα, ποιος ο λόγος να διατυπώνεται δημοσίως, υπονομεύοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο το ίδιο το κύρος μιας υπερδυνάμεως;

Επιχειρώντας να απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα, δίνουμε κάποιες ερμηνείες:

α. Σε περίπτωση κάποιου θερμού επεισοδίου ή και σοβαρότερης εμπλοκής μεταξύ της Ελλάδος και της Τουρκίας, οι ΗΠΑ μπορούν να υποστηρίξουν ότι είχαν εγκαίρως προειδοποιήσει σχετικά, έχοντας έτσι «ήσυχη τη συνείδησή» τους. Ταυτόχρονα, μπορούν να παίξουν ευκόλως τον ρόλο του μεσολαβητή για τη λήξη της κρίσης, και κυρίως για την διαμόρφωση της επόμενης ημέρας στο χώρο του Αιγαίου.

β. Η Άγκυρα λαμβάνει το μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται υπό της απολύτου αμερικανικής προστασίας, οπότε δεν πρέπει να αισθάνεται ότι απειλείται. Το πώς θα το χειριστεί και πόσο θα αναβαθμίσει την επιθετικότητά της εναπόκειται στην ίδια.

γ. Η Αθήνα λαμβάνει το μήνυμα ότι τίποτε δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο, και ότι είναι εκτεθειμένη στην τουρκική απειλή. Ως εκ τούτου, ίσως θα πρέπει να προχωρήσει σε κάποιες αναγκαίες υποχωρήσεις με στόχο την κατοχύρωση της ειρήνης – άγνωστο το τι ειπώθηκε στη συνάντηση Τίλλερσον-Ερντογάν. Μπορεί, ακόμη, να είναι στο πλαίσιο αυτό το σήμα για οδυνηρές για την Ελλάδα διευθετήσεις στα μέτωπα με Σκόπια και Τίρανα.

Στην Λευκωσία, πάντως, το δυτικό «άδειασμα» στην κρίση της «Σουπιάς» είχε άμεσες παρενέργειες. Η ομιλία Αναστασιάδη, κατά την ανάληψη των καθηκόντων του για την νέα πενταετή θητεία του ως προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, κινήθηκε σε διαφορετική κατεύθυνση από αυτή που ακολούθησε από το 2013. Έφθασε δε στο σημείο να ομιλήσει για διεθνή διάσκεψη για το Κυπριακό με τη συμμετοχή και των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αυτό το ενδεχόμενο είναι κάτι που Αμερικανοί και Βρετανοί αποφεύγουν σαν ο «διάολος το λιβάνι», καθώς βάζει στο παιχνίδι της επιρροής Ρωσία και Κίνα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Αναστασιάδης ήθελε να στείλει το δικό του μήνυμα, φοβισμένος, προφανώς, από τον τρόπο της ματαίωσης της γεώτρησης από την ΕΝΙ και, πρωτίστως, από την απροθυμία των «συμμάχων» να βάλουν την Άγκυρα στη θέση της. Είναι άγνωστο αν θα επιμείνει σ’ αυτήν την γραμμή ή θα συρθεί τελικώς σε μια ταπεινωτική διαπραγμάτευση, υπό τους τουρκικούς όρους, καθώς οι εταιρείες βιάζονται να «πιάσουν δουλειά» στα οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ. Προς ώρας, πάντως, τα διάφορα βρετανικά φερέφωνα στο νησί διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για την παρασπονδία ενός προέδρου που, στο κάτω κάτω της γραφής, υποστηρίχθηκε για να λέει και να κάνει άλλα πράγματα.

Στην Αθήνα, ωστόσο, δεν έχουμε δει κάποια θεαματική αλλαγή στο σκηνικό. Επικρατεί μάλλον μια κατάσταση σύγχυσης από τα απανωτά ελληνο-τουρκικά επεισόδια, και η αιδήμων(;) σιωπή εναλλάσσεται με, ακατανόητους, πομπώδεις λεονταρισμούς. Εν πάση περιπτώσει, το «δόγμα Κοτζιά» δεν φαίνεται να αμφισβητείται. Η ελληνική εξωτερική πολιτική ταυτίζεται απολύτως με αυτήν των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή, προσδοκώντας ανταλλάγματα που προκύπτουν από τη σχέση ενός «πελάτη» από τον «πάτρωνά» του, κατά το ρωμαϊκό πρότυπο. Ήδη, όμως, η μονοδιάστατη εξάρτηση είναι προβληματική, καθώς δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση συμφερόντων. Όταν δε το γεγονός αυτό συνδυάζεται από την παντελή απουσία, έστω και ως πρόθεση, εσωτερικής καθολικής ανασυγκρότησης για την αντιμετώπιση των πολλαπλών απειλών, τότε η κατάσταση οδεύει σε δραματική «λύση».

4 Σχόλια

  1. Αυτό που με φοβίζει περισσότερο είναι ακριβώς η φράση ««πόλεμος δεν γίνεται», γιατί δεν το επιτρέπουν οι Αμερικανοί». Και θα εξηγήσω το γιατί.

    Αν ύστερα από κατάληψη ελλαδικού ή κυπριακού εδάφους (πέραν των Ιμίων και των κατεχόμενων) η Ελλάδα ή και η Κύπρος απαντούσε με κήρυξη πολέμου στη Τουρκία θα ξέραμε πού πατάγαμε γιατί ένας πόλεμος για να σταματήσει θέλει διαπραγματεύσεις και επίσης δημιουργεί πάμπολλα προβλήματα στους άμεσα εμπλεκόμενους αλλά και στους πέριξ (ΗΠΑ). Άλλωστε αυτός ήταν και ο τρόμος του Κίσιντζερ το 1974, μη τυχόν η Ελλάδα κυρήξει το πόλεμο στη Τουρκία.
    Γιατί ένας πόλεμος σημαίνει εδαφικό αποκλεισμό (κλείσιμο συνόρων), θαλάσσιο αποκλεισμό (νηοψίες, δεσμεύσεις πλοίων κλπ.) και σε αυτό το θέμα η Τουρκία είναι πιο ευάλωτη από τη χώρα μας αφού αποτελούμε τον προτελευταίο κρίκο της αλυσίδας του ΝΑΤΟ με τη Τουρκία στο τέλος.
    Φυσικά και οι μεταφορές εμπορευμάτων στην Ευρώπη μπορούν να πάνε προς τη Μαύρη θάλασσα όμως αυτό προϋποθέτει ότι οι εμπορικές σχέσεις των γειτονικών χωρών με τη Τουρκία δεν θα έχουν διαταραχθεί. Τέλος ο όγκος του εμπορίου με τις χώρες της Αφρικής και της Ασίας περνάνε από τη Μεσόγειο.
    Η κατα το ήμισυ αλήθεια της παρακμιακής και λούμπεν αστική τάξης είναι ένα ολόκληρο ψέμα. Θερμό πολεμικό επεισόδιο ΘΑ γινει (το ζήτημα είναι πλέον το Πότε) απώλειες από πλευρά μας θα υπάρξουν αφού η πρωτοβουλία κινήσεων είναι μαθηματικά στα χέρια του τουρκικού κράτους, πόλεμος όμως πιθανότατα δεν θα γίνει. Αυτό όμως που θα πρέπει να φοβίζει ορισμένους και να προβληματίσει εμάς είναι το ποιά θα είναι η αντίδραση του ελληνικού πληθυσμού. Ακόμα και αν πόλεμος δεν κυρηχθεί, η κατάσταση δεν θα επανέλθει σε μια δεσμευτική κανονικότητα (πόλεμος ή ειρήνη).
    Βλέπω την Ουκρανία σαν παράδειγμα όπου οι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά στη μέγγενη του θεσμικά μαφιόζικου κράτους ολοκληρωτικά εξαρτώμενου από τη Δύση (ΕΕ και ΗΠΑ) και το φασίζοντα εθνικισμό. Σε συνθήκες ενός υβριδικού ακύρυχτου πολέμου είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν αυτά τα φαινόμενα με αποτέλεσμα τα προβλήματα να πολλαπλασιάζονται αντί να λύνονται.
    Θεωρώ ότι η Κίνηση Πολιτών Άρδην πρέπει να θέσει προς συζήτηση το ζήτημα της Παλλαϊκής Άμυνας ξεκινώντας από τις ρίζες και τους λόγους μιας τέτοιας πρότασης. Άλλωστε δεν είναι ο κωμικοτραγικός Καμμένος που σκέφτηκε (λέμε τώρα) το θεσμό της Π.Α. Ο σκοπός δεν είναι μόνο η άμυνα της χώρας αλλά και η συνειδητοποίηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουμε και ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να συμβάλλουν. Όσο πιο σύντομα γίνει κάτι τέτοιο τόσο πιο πολύ συντεταγμένα θα γίνει μειώνοντας και τα περιθώρια εκμετάλλευσης από φασιστικές συμμορίες που με την ευκαιρία της εξωτερικής απειλής ψάχνουν «εσωτερικούς εχθρούς» πάνω στους οποίους να βγάλουν τα απωθημένα τους.

  2. Την περασμένη Παρασκευή, ο Σαχίνης από τον 98.4 του Ηρακλείου φιλοξενούσε τον καθ. γεωπολιτικής στη Σχολή Ευελπίδων Κων/νο Γρίβα ο οποίος, λίγο-πολύ είπε το ίδιο. Ότι ενώ ο σχεδιασμός από ελληνικής πλευράς δέχεται ότι ο «αμερικάνικος παράγοντας» θα δράσει άμεσα σε περίπτωση ελληνοτουρκικού επεισοδίου για να αποφορτιστεί η ένταση, πλέον φαίνεται ότι είτε δεν μπορεί να το πράξει, είτε ότι μπορεί να καλοβλέπει και το ενδεχόμενο μιας διευρυμένης σύγκρουσης για να προσπαθήσει να «χειριστεί» την Τουρκία.
    Δυστυχώς, η εκπομπή της Παρασκευής δεν ανέβηκε στο YouTube ως συνήθως. Θα ήταν πολύ χρήσιμο να ακουστεί αυτό που ειπώθηκε, και οι πιθανές επιπτώσεις για την Ελλάδα.

  3. Σωστά όσα αναφέρονται στο κείμενο αλλά κατά την ταπεινή μου άποψη παραγνωρίζεται ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που κάθε υπερδύναμη «από καταβολής κόσμου» λαμβάνει υπόψιν στους σχεδιασμούς γεωπολιτικούς και άλλους: τη θέληση ενός πληθυσμού, ενός λαού ή ενός έθνους να πολεμήσει για τα δικαιώματά του ή τα ιδανικά του. Για να μην πολυλογώ λοιπόν ας αναρρωτηθούμε πόσο έτοιμοι είναι οι σημερινοί νεοέλληνες Ελλάδος αλλά και Κύπρου να πολεμήσουν εναντίον της Τουρκίας ή άλλου πιθανού αντιπάλου αν χρειασθεί; Και μήπως κι αυτό παίζει τελικά ρόλο στις γεωστρατηγικές αποφάσεις των ΗΠΑ αλλά κι άλλων μεγάλων δυνάμεων;

  4. Pingback: Ο γρίφος του μηνύματος του κ. πρέσβη « Προδρομικός

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*