Άρδην τ. 84, Εθνικά θέματα, Θράκη

Πνευματική και πολιτιστική ζωή στην ελληνική Θράκη

Ο παραμερισμός και ο περιορισμός της αγροτικής Ελλάδας κατοπτρίζονται και στην πολιτιστική ζωή της χώρας. Παρά τα κονδύλια των δήμων, τα λαϊκά δρώμενα, τα πανηγύρια και οι συλλογικές εκδηλώσεις περιορίζονται χρόνο με τον χρόνο. Με την κατάρρευση του λαϊκού πολιτισμού, την εξαφάνιση της λαϊκής τέχνης και τη διάδοση διεθνοποιημένων μορφών μαζικής επικοινωνίας, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις στην ελληνική περιφέρεια επικεντρώθηκαν σε ό,τι σχετίζεται με την ανάδυση της τοπικότητας, την ιστορικότητα και την αναζήτηση της ταυτότητας. Αυτό συμβαίνει και στην ελληνική Θράκη, όπου οι πολιτιστικές εκδηλώσεις και η πνευματική ζωή δεν μπορούν παρά να παρουσιασθούν τμηματικά, ως μέρος μόνο της όλης συλλογικής δραστηριότητας. Αυτό γιατί η κατάτμηση της κοινωνίας της Θράκης σε κοινωνία «πλειονοτική» και σε κοινωνίες «μειονοτικές» –πρόβλημα που το ίδιο είναι πολιτισμικής, αλλά και πολιτικής μορφής– δεν επιτρέπει μία γενική ανάλυση που θα περιλαμβάνει όλες τις δραστηριότητες τις σχετικές με τον πολιτισμό που λαμβάνουν χώρα στην ελληνική Θράκη.
Ζούμε σε μία χώρα η οποία, μετά από μεγάλες ανακατατάξεις, προσπαθεί να ενσωματώσει συγγενικές, αλλά διαφορετικές τοπικές παραδόσεις. Η πρόσφατη συγκέντρωση των Ελλήνων στο εθνικό τους κράτος δεν πρέπει να σημαίνει μόνο μια ανεπανόρθωτη απώλεια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την ελληνική Θράκη, όπου συγκεντρώνονται, πάνω στο ιστορικό, ανθρωπολογικό και παραδοσιακό υπόστρωμα, πληθυσμοί προερχόμενοι από τις εστίες και τους χώρους του πάλαι ποτέ ανατολικού Ελληνισμού. Η ελληνική Θράκη αποτελεί σήμερα ένα καταφύγιο φυγάδων και προσφύγων από την ελληνική Ανατολή.
Η Μικρασιατική Καταστροφή και η οριστική ενσωμάτωση της ελληνικής Θράκης στο ελληνικό κράτος, μετά το 1920, είναι στοιχεία καθοριστικά για τον προβληματισμό και την οργάνωση των πολιτιστικών συλλόγων και οργανώσεων που αναπτύχθηκαν μετά, αλλά και για την κινητοποίηση και δράση των ανήσυχων ατόμων, που αισθάνθηκαν την ανάγκη να μελετήσουν και να περιγράψουν τις πραγματικότητες της Θράκης. Καθοριστική προϋπόθεση αποτέλεσαν τα πρότυπα των φιλεκπαιδευτικών και εκπαιδευτικών συλλόγων της Ανατολικής Θράκης και της Κωνσταντινούπολης κατά τον 19ο αιώνα. Οι περιοχές αυτές αποτελούσαν, πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον κύριο πληθυσμιακό, οικονομικό και πολιτισμικό πόλο του θρακικού Ελληνισμού και μάλιστα το κέντρο της λεγόμενης καθ’ ημάς Ανατολής. Εκεί, οι ελληνικές κοινότητες είχαν επιτύχει βαθμούς εκσυγχρονισμού και εθνικής αυτοσυνειδησίας και είχαν αναπτύξει μορφές πολιτικού φιλελευθερισμού που συνόδευε την ανάπτυξη μιας εκσυγχρονιστικής εθνικής αστικής τάξης1.
Η ελληνική παρουσία στη σημερινή ελληνική Θράκη περιοριζόταν, κατά τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στις πόλεις Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη (Δεδέαγατς), Σουφλί και Διδυμότειχο, όπως και στην παράλια περιοχή του Θρακικού Πελάγους. Η συγκρότηση των ρωμαίικων κοινοτήτων περιελάμβανε πολιτιστικούς συλλόγους2. Οι εκπαιδευτικοί σύλλογοι της Θράκης υποστηρίζονταν από τον «Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλεως», που ιδρύθηκε το 1861 και αποτέλεσε μία μορφή υπουργείου Παιδείας για τον ανατολικό Ελληνισμό.
Αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης, τον Οκτώβριο του 19223, αρχίζει από τους πρόσφυγες λογίους και επιστήμονες της Ανατολικής και της Βόρειας Θράκης η προσπάθεια για την εξασφάλιση της ιστορικής μνήμης απέναντι στη λήθη. Προσπάθεια η οποία είναι τεράστια, συνεχίζεται, και η σημασία της δεν μπορεί ακόμα να γίνει αντιληπτή. Η ιστορία, η γεωγραφία, η λαογραφία, ο πολιτισμός της ευρύτερης Θράκης αποθησαυρίζονται μετά το 1922 σε επιστημονικές εκδόσεις, όπως τα Θρακικά, που αρχίζουν να εκδίδονται το 1928 και φτάνουν τους πενήντα έξι τόμους, με πάνω από 16.000 σελίδες τη δεκαετία του 1950˙ το Αρχείον του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού, έπειτα Αρχείον Θράκης, που από το 1934 εξέδωσε, μέχρι το 1976, τριάντα εννιά τόμους με 15.000 σελίδες˙ τα Θρακικά, ως συνέχεια των δύο προηγούμενων περιοδικών, που εξέδωσαν, από το 1978, δώδεκα τόμους με 2.500 σελίδες˙ τα Θρακικά Χρονικά, που εκδόθηκαν στην Ξάνθη το 1960 και μέχρι το 1992 και κυκλοφόρησαν σαράντα έξι τεύχη και τόμους με 5.000 σελίδες˙ τη Θρακική Επετηρίδα, που εκδίδεται στην Κομοτηνή από το 1960 και αριθμεί έντεκα τόμους με 5.000 σελίδες. και, τέλος, το επιστημονικό περιοδικό Περί Θράκης, που εκδίδεται στην Ξάνθη από το 2001 και αριθμεί έξι τόμους με 2.000 σελίδες.
Παράλληλα, στην ελληνική Θράκη, όπως αυτή συγκροτήθηκε μετά την κατάτμηση και διαμοιρασμό της ευρύτερης Θράκης ανάμεσα σε τρία κράτη, δημιουργήθηκαν πολιτιστικοί σύλλογοι με πρωταγωνιστές τα μέλη γνωστών συλλόγων της Ανατολικής κυρίως Θράκης που εγκαταστάθηκαν στην ελληνική Θράκη ως πρόσφυγες. Στη Θεσσαλονίκη δημιουργήθηκε το 1924 ο «Σύλλογος Αδριανουπολιτών» και στην Αθήνα, το 1928, το «Θρακικό Κέντρο». Ακολούθησε η δημιουργία και η δραστηριοποίηση συλλόγων στην Αλεξανδρούπολη, η οποία κυριολεκτικά αποτελούσε μια προσφυγούπολη. Οπωσδήποτε η εκδοτική δραστηριότητα στη Θράκη παρέμεινε κατά τον Μεσοπόλεμο σχεδόν μηδενική και η γνώση της τοπικής ιστορίας ήταν ανύπαρκτη. Την ίδια περίοδο, η κεμαλική εθνικιστική προπαγάνδα γοήτευσε νέους διανοούμενους της μουσουλμανικής μειονότητας και οδήγησε στην ίδρυση εθνικιστικών συλλόγων, που δραστηριοποιήθηκαν στους κύκλους της μειονότητας.4
Αμέσως μετά τον πόλεμο σημειώνεται στην ελληνική Θράκη σημαντική δραστηριότητα στη δημιουργία νέων συλλόγων, που απέβλεπαν σε κοινωνικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ίδρυση της «Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης», το 1952, και του «Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής», το 1959. Παράλληλα, αναδύονται άτομα που ανακαλύπτουν το ιστορικό βάθος του τόπου και αναλαμβάνουν να αναπτύξουν και να περιγράψουν τη φυσιογνωμία του με εκδόσεις τοπικότητας. Το πρόβλημα όμως των περιορισμένων μέσων της περιφέρειας παραμένει: όπως και πριν την απελευθέρωση, πολλοί πνευματικοί άνθρωποι αναγκάζονταν να μετοικήσουν στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, όπου οι συνθήκες σταδιοδρομίας και έκφρασης ήταν πολύ πιο ευνοϊκές5.
Με την εκδήλωση των γνωστών εξωτερικών απειλών και τη λαϊκοποίηση της πολιτιστικής δράσης μετά τη μεταπολίτευση, ιδρύονται στη Θράκη νέοι πολιτιστικοί οργανισμοί και δραστηριοποιούνται μη κυβερνητικές οργανώσεις. Ένα νέο εκσυγχρονιστικό πνεύμα θα δημιουργήσει και θα αναδείξει τάσεις για συγκρότηση της τοπικότητας, μελέτη της τοπικής ιστορίας και αυτοσυνειδησία. Ως αποτέλεσμα θα εμφανισθεί στη Θράκη μία έντονη εκδοτική δραστηριότητα. Κυριολεκτικά εκατοντάδες εκδόσεις, που συναθροίζονται τα τελευταία χρόνια και βλέπουν το φως όχι μόνο στις τρεις μεγάλες πόλεις της περιφέρειας, αλλά και σε μικρότερα και άγνωστα στον ευρύτερο ελληνικό χώρο πολίσματα6. Ο τόπος και η ιστορία του μελετώνται και αποτυπώνονται σε ποικιλία εκδόσεων7. Παράλληλα, εκδίδονται, σε διεθνές επίπεδο, επιστημονικές μελέτες που πλουτίζουν τη βιβλιογραφία της Θράκης ως βιβλία αναφοράς8.
Στη Θράκη συνέβη κάτι μοναδικό για τα πολεοδομικά μας πράγματα: ολόκληρος ο παραδοσιακός οικισμός της Ξάνθης ανακηρύχθηκε το 1976 διατηρητέος9, πράγμα που πλούτισε τη Βόρεια Ελλάδα με ένα ανοικτό μουσείο αρχιτεκτονικών ρυθμών και με τη διατήρηση μιας πόλης της καθ’ ημάς Ανατολής. Ο παραδοσιακός οικισμός της Ξάνθης δεν είναι μόνο ο μεγαλύτερος διατηρούμενος οικισμός στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά αποτελεί και το καλύτερα διατηρούμενο δείγμα κοινοτικής οργάνωσης του Νέου Ελληνισμού, κατά την ύστερη φάση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας10, που βρίσκεται στον ελλαδικό χώρο.
Η ύπαρξη ενός εκτεταμένου παραδοσιακού οικισμού επιτρέπει στον Δήμο Ξάνθης την άσκηση μίας αναπτυξιακής πολιτικής με κέντρο τον παραδοσιακό οικισμό και μοχλό τις πολιτιστικές διαστάσεις του. Εορταστικοί θεσμοί έχουν καθιερωθεί και λαμβάνουν χώρα συστηματικά. Αναφέρουμε το Ξανθιώτικο Καρναβάλι – Θρακικές Λαογραφικές Γιορτές, που αριθμεί ζωή σαράντα πέντε ετών, ενώ αδιάλειπτα, από το 1991, λαμβάνουν χώρα το φθινόπωρο Οι Γιορτές της Παλιάς Ξάνθης. Η Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου συμμετέχει στις Γιορτές της Παλιάς Ξάνθης με φωτογραφικές εκθέσεις, που έχουν ως αντικείμενο την εθνική και πολιτιστική ιστορία11.
Οι διαθέσεις της Άγκυρας και ο χειρισμός από μέρους της μουσουλμανικής μειονότητας της ελληνικής Θράκης ως στρατηγικής μειονότητας έδωσαν αφορμή στην έκδοση αριθμού βιβλίων που μελετούν και παρουσιάζουν τις πραγματικότητες της μουσουλμανικής μειονότητας και των εθνοτικών στοιχείων που τη συγκροτούν12. Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στη μελέτη της προέλευσης και του πολιτισμού των Πομάκων13, ορεινού αυτόχθονος φύλου της Ροδόπης, οι οποίοι, πέραν του ότι είναι μουσουλμάνοι, δεν έχουν καμία σχέση με την Τουρκία.
Με αφετηρία πάλι τη μεταπολίτευση και με την πίεση της ανάγκης που επέβαλε η τουρκική απειλή, ιδρύθηκαν στην ελληνική Θράκη συλλογικοί φορείς. Η σκοπιμότητα των φορέων αυτών βασίσθηκε στην πολιτιστική καλλιέργεια ως στοιχείο ανάπτυξης. Τέτοιοι συλλογικοί φορείς είναι το «Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης»14 που εδρεύει στην Ξάνθη και διαθέτει παράρτημα στην Κομοτηνή, και το «Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Κέντρο Θράκης» ΠΑΚΕΘΡΑ15, που εδρεύει και αυτό στην Ξάνθη.
Το γενικότερο ενδιαφέρον για τη Θράκη και η ανησυχία του ελληνικού κοινού επιβάλλουν την έκδοση βιβλίων για τη Θράκη που τυπώνονται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Πολλά από αυτά αναφέρονται στον απολεσθέντα Ελληνισμό της Ανατολικής και της Βόρειας Θράκης.16
Τα τελευταία χρόνια, με την ωρίμανση της δεύτερης γενιάς των προσφύγων του 1922, αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για την ευρύτερη Θράκη και κυρίως για την Ανατολική Θράκη. Αλλά και η ύπαρξη και λειτουργία συλλογικών οργανώσεων τοπικής κλίμακας στη Θράκη, αλλά και σε κύρια αστικά κέντρα της χώρας, συγκροτεί μια μεγάλη προσπάθεια περισυλλογής και διατήρησης εθίμων και συνηθειών17.
Στη Θράκη υπάρχουν σήμερα δύο αρχαιολογικά μουσεία, τρία λαογραφικά μουσεία, όπως και τρία εκκλησιαστικά μουσεία με θρησκευτικά κειμήλια.
Στη Θράκη, παρά τη σημερινή της περιθωριακή θέση, η μακραίωνη λόγια παράδοση είναι ζωντανή.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Κ. Μαμώνη: Σύλλογοι Θράκης και Ανατολικής Ρωμυλίας 1861-1922. Ιστορία και δράση, Θεσσαλονίκη 1995.
2. Λήδα Ιστικοπούλου: Η σωματειακή κίνηση της Ξάνθης στο, Δ. Μαυρίδης (επιμέλεια): Ξάνθη. Η πόλη με τα χίλια χρώματα, Δήμος Ξάνθης, Ξάνθη, 2008
3. Δ. Μαυρίδης: Από την ιστορία της Θράκης 1875-1925, Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, Ξάνθη 2006.
4. Δ. Γκιντίδης: Κοινωνίες πολιτών. Μετασχηματισμοί της συλλογικότητας στη δημόσια σφαίρα της Θράκης, Περί Θράκης, τόμος 6ος, Ξάνθη 2007-2009.
5. Η Ξάνθη είχε την τύχη να κρατήσει έναν αξιόλογο διανοούμενο, τον Στέφανο Ιωαννίδη (1923-2001), ο οποίος είναι ο πρώτος που επιχείρησε να συγγράψει και να εκδώσει βιβλία με αντικείμενο την τοπική ιστορία. Εκτός από τα βιβλία λογοτεχνίας, εξέδωσε δύο φωτογραφικά λευκώματα και τη συλλογή άρθρων για την Ξάνθη, Βαρταλαμίδι. Διηύθυνε και εξέδιδε επί τριάντα χρόνια το περιοδικό Θρακικά Χρονικά.
6. Όπως π.χ. το βιβλίο των Δ. Μαυρίδη και Γ. Τσιγάρα: Γενισέα. Νέα πόλη του Νέστου – τόπος συνάντησης πολιτισμών, που εκδόθηκε από τον Δήμο Βιστωνίδος στη Γενισέα το 2010.
7. Βιβλία γενικής τοπικής ιστορίας είναι για την Ξάνθη: Π.Α. Γεωργαντζής: Συμβολή εις την ιστορία της Ξάνθης Ξάνθη 1976, Δ. Μαυρίδης: Αγγελοφύλακτος Ξάνθη, Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, Ξάνθη 2007, Δ. Μαυρίδης (επιμέλεια): Ξάνθη. Η πόλη με τα χίλια χρώματα, Δήμος Ξάνθης, Ξάνθη, 2008, Φ. Κοτζαγεώργης: Μικρές πόλεις της ελληνικής χερσονήσου κατά την πρώιμη νεότερη εποχή: η Ξάνθη (15ος-17ος αι., Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, Ξάνθη 2009.
Για την Κομοτηνή είναι: Σάββας Κουκλογεωργίου: Η Κομοτηνή του παρελθόντος, Δήμος Κομοτηνής 2006
Για την Αλεξανδρούπολη είναι: Σαράντης Καργάκος: Αλεξανδρούπολη, Αθήνα 2006. Για το Σουφλί είναι: Μ. Πατέλης: Σουφλίου εγκώμιον, ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2001.
Για το Διδυμότειχο είναι: Φίλιππος Γιαννόπουλος: Διδυμότειχο. Ιστορία ενός βυζαντινού οχυρού, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Αθήνα 1989, Αθανάσιος Γουρίδης: Το ιστορικό Διδυμότειχο, Δήμος Διδυμοτείχου 1999.
Για το σύνολο της Θράκης: Κυριακή Μαμώνη: Θρακικά μελετήματα, Σύλλογος προς διάδοσιν ωφελίμων βιβλίων, Αθήνα 2004, Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος: Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού. Θράκη, Αφοι Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1990, Νίκος Σοϊλεντάκης: Ιστορία του Θρακικού Ελληνισμού Πιτσιλός, Αθήνα 1996, Γ. Βογιατζής: Η πρώιμη Οθωμανοκρατία στη Θράκη. Άμεσες δημογραφικές συνέπειες, Ηρόδοτος, Θεσσαλονίκη 1998, Θράκη, Ιστορικές και Γεωγραφικές Προσεγγίσεις Επιστήμη και Κοινωνία, Ειδικές Μορφωτικές Εκδηλώσεις, Ε.Ι.Ε., Αθήνα 2000
8. Benjamin Isaac: The Greek settlements in Thrace until the Roman conquest, Ε.J. Brill, Leiden 1986, Joelle Dalegre: La Thrace Grecque. L’ Harmattan, Paris 1995, Ivan Marazov, The Rogozen Treasure, Secor Publishers, Sofia, 1996, Catherine Asdracha: Inscriptions protobyzantines et byzanines de la Thrace orientale et de l’île d’ Imbros (IIIe – XVe siècles). Présentation et commentaire historique, Ministère de la Culture, Caisse des Recettes Archéologiques, Athènes 2003, Peter Soustal: Thrakien (Thrake, Rodopi und Haimimontοs), TIB Band 6, Verlag der Oesterreichischen Akademie der Wissenshaften, Wien 1991, Andreas Kueltzer: Ostthrakien, ΤΙΒ Band 12, Verlag der Oesterreichischen Akademie der Wissenshaften, Wien 2008.
9. Κ. Θανόπουλος: Πορεία Αντίθετα. Η σύγκρουση για την προστασία της Παλιάς Ξάνθης, ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2005.
10. Γ. Τσιγάρας: Οι εκκλησίες της Ξάνθης, Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, Ξάνθη 2005, Δ. Μαυρίδης: Σπίτια της Ξάνθης, ΔΕΑΞ, Ξάνθη 2009.
11. Αναφέρουμε μερικά από τα θέματα των εκθέσεων: Μνεία της καθ’ ημάς Ανατολής, Από την ιστορία της Θράκης 1875-1925, Αγγελοφύλακτος Ξάνθη, Τα σπίτια της Ξάνθης, Τα μοναστήρια της Ξάνθης
Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ξάνθης κ. Παντελεήμων έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η τοπική Εκκλησία αισθάνεται την ανάγκη να συμβάλει στην ανάδειξη της ιστορικότητας και της ταυτότητας της Θράκης. Ο ίδιος έχει πραγματοποιήσει μνημειώδη έκδοση του σημαντικού αρχείου των πρακτικών της Δημογεροντίας Ξάνθης (Παντελεήμων Καλαφάτης, Μητροπολίτης Ξάνθης: Πρακτικά της Δημογεροντίας Ξάνθης 1892-1926 Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου, Ξάνθη 2006.), ενώ η Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου έχει εκδώσει αριθμό τίτλων. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η δίγλωσση έκδοση που καλύπτει όλα τα θρησκευτικά μνημεία, όλων των δογμάτων που βρίσκονται στο Νομό Ξάνθης. [Γ. Τσιγάρας (επιμέλεια): Θρησκευτικά μνημεία στο Νομό Ξάνθης, Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου – Μουφτεία Ξάνθης, Ξάνθη 2005].
12. Ε.Χ. Ζεγκίνης: Ο Μπεκτασισμός στη Δυτική Θράκη, Συμβολή στην ιστορία της διαδόσεως του Μουσουλμανισμού στον ελλαδικό χώρο, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1996, Π.Γ. Παπαδημητρίου: Οι Πομάκοι της Ροδόπης, Από τις εθνοτικές σχέσεις στους βαλκανικούς εθνικισμούς (1870-1990), Αφοί Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 2003, Κ.Α. Τσιούμης: Η Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης (1950-1960), Πολιτικοδιπλωματικές διεργασίες και εκπαιδευτική πολιτική, Αντ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2006.
13. Μ.Γ. Βαρβούνης: Λαογραφικά των Πομάκων της Θράκης, Πορεία, Αθήνα 1996, Π. Θεοχαρίδης: Πομάκοι, οι μουσουλμάνοι της Ροδόπης, ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 1996.
14. Διαθέτει σχολές μαθητείας σε θέματα συντήρησης και διαχείρισης παραδοσιακού υλικού, εργαστήριο λογοτεχνίας και σχολές ζωγραφικής. Οργανώνει διαλέξεις, παρουσιάσεις βιβλίων και εκθέσεις. Έχει εκδώσει βιβλία τοπικότητας, όπως την ανάλυση της λαϊκής τέχνης της ορεινής περιοχής της Ροδόπης με τίτλο: Το όμορον της Ροδόπης (Ξάνθη-Σμόλυαν). Στεγάζεται σε αναστηλωμένα συγκροτήματα καπνεργοστασίων της παλιάς βιομηχανικής περιοχής του καπνού της Ξάνθης.
15. Οργανώνει διαλέξεις, παρουσιάζει βιβλία και, κυρίως, εκδίδει βιβλία τα οποία αθροίζουν δεκάδες. Οι τίτλοι των βιβλίων του ΠΑΚΕΘΡΑ καλύπτουν την τοπική ιστορία, αλλά και ολόκληρη την Ελληνική Ανατολή. Εκδίδει το επιστημονικό περιοδικό Περί Θράκης. Στεγάζεται σε αναστηλωμένο οίκημα της Παλιάς Ξάνθης.
16. Ι. Σ. Γιαννακόπουλος: Εν Σαράντα Εκκλησίαις της Ανατολικής Θράκης, Θεσσαλονίκη, 1994, Π. Λέκκου: Οι μονές της Βόρειας και της Ανατολικής Θράκης, Εκδόσεις Γ. Δεδούση, Θεσσαλονίκη 1999, Ακ. Μήλλας, Σφραγίδες Μητροπόλεων Χαλκηδόνος-Δέρκων, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα 2000, Ευδ. Σταυροκούκα: Στράντζα, Γιαννιτσά 2000, Δ. Μαυρίδης: Από την Κωνσταντινούπολη στη Ραιδεστό. Σε αναζήτηση της νεοελληνικής ταυτότητας, ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2003, Σ. Αν. Κζούνια: Μητρόπολη Γάνου και Χώρας της Ανατολικής Θράκης, Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 2005, Χρ. Ζαφείρης: Μνήμης οδοιπορία, Ανατολική Θράκη, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2008.
17. Οπωσδήποτε, στη σημερινή Θράκη, υπάρχει αριθμός ατόμων που πέρα από τη συλλογική δράση συγγράφουν και εκδίδουν βιβλία. Στο περιβάλλον του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης, δραστηριοποιούνται ο ιστορικός καθηγητής Γιώργος Παπάζογλου (εκδίδει τη σειρά Θρακική Βιβλιοθήκη), ο λαογράφος καθηγητής Μανώλης Βαρβούνης, ο ιστορικός καθηγητής Κώστας Χατζόπουλος, ο βυζαντινολόγος καθηγητής Γιώργος Τσιγάρας, ο Φάνης Μαλκίδης και άλλοι. Στη Ξάνθη εκδίδουν βιβλία και μελέτες ο ποιητής Θανάσης Μουσόπουλος, ο δοκιμιογράφος Δημήτρης Βλάχος, ο τουρκολόγος Γιάννης Μπακιρτζής, ο λαογράφος Νίκος Κόκκας και ο δοκιμιογράφος Νίκος Κωνσταντινίδης, ο ιστορικός Πέτρος Γεωργαντζής, η αρχιτέκτων Χρύσα Μελκίδη, ο ιστοριοδίφης και λαογράφος Βασίλης Αϊβαλιώτης, ο ιστορικός Γιώργος Βογιατζής, ο ιστοριοδίφης Θωμάς Εξάρχου, ο ασχολούμενος με την οικολογική εκπαίδευση Νίκος Γερμαντζίδης, ο Αρχιμανδρίτης Παντελεήμων Μουτάφης και ο ιστοριοδίφης Χρήστος Μιχαλόπουλος. Στην Κομοτηνή, η δημοσιογράφος Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη και ο ιστοριοδίφης Φ. Κωνσταντινίδης. Στην Αλεξανδρούπολη, ο ιστοριοδίφης Μιχάλης Πατέλης. Στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα, πολλοί είναι αυτοί που έχουν ασχοληθεί με τα ζητήματα της Θράκης, όπως ο λαογράφος Ευάγγελος Αυδίκος, η ιστορικός Μιράντα Παξιμαδοπούλου-Σταυρινού, η ιστορικός Ελένη Μπελιά, ο ιστορικός καθηγητής Κωνσταντίνος Βακαλόπουλος, η λαογράφος Ελένη Σπαθάρη-Μπεγλίτη, ο τουρκολόγος καθηγητής Φωκίων Κοτζαγεώργης και άλλοι.

2 Σχόλια

  1. ΤΟ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΟΠΙΖΟΥΜΕ & ΝΑ ΑΣΧΟΛΟΥΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΑ!

    Λόγω της θέσης μου, τυχαίνει να ταξιδεύω συχνά σε όλη την Ελληνική επικράτεια. Εάν και τα ταξίδια τα βαριέμαι, λόγω το ότι παλιά ήταν το επαγγελμά μου ξεναγός. Αλλά, ώς προέδρος της «Φιλότητας», δεν μπορεί να μην πας και να μην παραβρεθεις σε εγκαίνια και σε συναθροισεις που γίνονται.

    Σε μερικές από τις όμορφες πόλεις της χώρας μας, πριν απο μερικούς μήνες, όπως ο Απόστολος Παυλος, πήρα μια σύντομη ξενάγηση και έζησα αξέχαστες στιγμές με τις διάφορες κοινωνικές ομάδες και πλήθη σ’ αυτο το τόπο μας.

    Στην πρώτη συνάντηση που έγινε ήταν στο Χολαργό. Ηταν μια ημερίδα που αφορούσε «Ισλάμ και Δύση». Στην ημερίδα αυτή, άσχετα εάν ήταν ιδιωτική πρωτοβουλία και μέσα στο λεκανοπέδιο της Αττικής, υπήρχε ένας αγώνας να πούμε ή ένα αγχος στην ομάδα που το είχε οργανώσει. Παρόλο αυτό ήταν επιτυχής. Διότι, δεν ξέρω τι συμπέρασμα έβγαλαν οι ιδιοι οι οργανωτές, αλλά το δικό μου συμπερασμα ήταν οτι η Ελλάδα αποτελεί γέφυρα μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης. Ότι και να κάνουν οι μέν και οι δέ τον κύριο λόγο στην διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος, χωρίς την συγκαταθεσή μας, τίποτε δεν γινεται, αλλά χρειάζεται μέντορας και να μην είναι ανθέλληνας. Η Ελλάδα πρέπει να δημιουργήσει δικιά της πολιτική σε ότι έχει να κανει με την Αλληλεγγύη των λαών, των Θρησκειων και των διαπολιτισμων.

    Επίσης, απο απλοι ανθρωποι που παραβρέθηκαν μέχρι και εκπρόσωποι συνδικάτων, ιδρυμάτων, συλλόγων και ινστιτούτων, στο πλαίσιο της ημερίδας-συμποσιου σκέφτηκαν δραστήρια για το Ελληνικό έθνους και για το μέλλον μας, με λίγα λόγια σκέφτηκαν για το Ελληνικό κράτος. Η ιδέα μόνο, να οργανώσουν μια ημερίδα τέτοια, είναι ότι ειναι, οι φίλοι της ψυχής και της καρδιάς. Είναι πολύ ευχάριστο για μένα, σε μια θύελλα που βρισκόμαστε ως χώρα, ως λαός να υπάρχει μία τετοια σκεπτική και δυναμική εθελοντική σκέψη και εργασία απο ανθρωπους που δεν περιμένουν τίποτα και απο κανέναν και με το μόνο γνώμονα το συμφέρον του Ελληνα και του Ελληνικού Εθνους.

    H ημερίδα καθυστέρησε να τελειώσει, λόγω που υπήρχε ενδιαφέρον εκμέρους του κοινού. Απο τήν άλλη πλευά ήθελα να δω το αποτέλεσμα και τα συμπεράσματα. Γι’ αυτό αργησα να φύγω και επειδή είχε δουλειά ο συνεργάτης μου, του ειπα να φύγει και ότι θα πάρω τα ΜΜΜ για να πάω σπίτι μου.

    Αφού τελείωσε, εφυγα αργά και ο δρόμος μου ηταν μέσα απο το Συνταγμα να περάσω, κατέβηκα στο Σύνταγμα. Τι να δώ; Θεέ μου! Η πλατεία του Συντάγματος είχε πλημμυρήσει απο χιλιάδες γυναίκες, κορίτσια, άντρες, μετανάστες-πρόσφυγες, άτομα όλων των ηλικιών κατέκλησαν όλη την πλατεία, ούτε λεωφορεία περνούσαν, ούτε Ι.Χ., αλλά ούτε υπήρχει θέση να ακουμπήσεις πουθενά. Όλοι είχαν μαζευτει και είχαν γίνει ένα, δεν υπήρχε κομματισμός και δεν έβλεπες διαφορά μεταξύ τους. Όλοι μαζί ενωμένοι και μια γροθιά είχαν γίνει. Τα ίδια συνθήματα φώναζαν και όλοι είχαν την ίδια σημαία και αυτή ήταν μία και Ελληνική.

    Αναρωτιέται κανείς τι ψάχνουν όλοι αυτοί; Όλοι μας διαφορετικά το βλέπουμε. Ορισμένοι τους λέμε αγκανακτισμένους και ορισμένοι τους λέμε εναντίον του μνημονειου,…κλπ. Ενώ, όλοι αυτοι οι ανθρωποι είχαν μαζευτεί, για να αποχαιρετήσουν την ποιότητα ζωής που είχαν και με την παρουσία τους έλεγαν σ’ αυτους που βρισκοντα μέσα στην Βούλη των Ελλήνων: «Είμαστε εδώ και όλοι έχουμε το διακαίωμα στην ζωή!», αλλά, κανείς απο αυτούς που ήταν μέσα στη βουλή δεν τους ενδιεφερε, όπως και δεν τους άκουγαν. Όπως, επίσης δεν βγήκε κανείς να τους ρωτήσει για το δράμα που ζούνε. Το μόνο που έβλεπες, ήταν οι αστυνομικοι όταν πλησίαζαν τα σύνορα των δυναστων μας, να τους ρίχνουν χημικα και να τους απωθούν απο την κόκκινη γραμμή. Λές και οι αστυνομικοι δεν είναι αδέλφια μας και ήρθαν απο άλλο πλανήτη, λές και αυτοί δεν αποχαιρετούνε μαζί τους την ποιότητα ζωής και είναι σε καλύτερη θέση. Επομένως, γιατί όλα αυτα; Τι τους έκανε και χαλούσαν όλο αυτο το μόρφωμα και το ωραίο μωσαικο που έβλεπα; Που ηταν το κακό, αφού για πρώτη φορά εβλεπες αυτό το ταμπλό στην Ελληνική κοινωνία; Για πρώτη φορά έβλεπες μία υπερηφάνεια, παρόλο που οι ανθρωποι χάνουν τις δουλιές τους, τα σπίτια τους, διαλύεται οτι έχουν αποκτήσει και η αγκανάκτηση τους είναι ζωγραφισμένη στα προσωπά τους. Παρόλο αυτό, έβλεπες να είναι τυλιγμένοι με την Ελληνική σημαία, να χτυπούν τα νταούλια, να ακούς τις κόρνες, να κυματίζει η Ελληνική σημαία, να χτυπάει η καμπάνα, πιό κάτω να ακούγεται ζουρνάς και μετά απο μία σιωπή μέσα απο τον εθνικό μας υμνο να στέλνουν ενα μηνυμα στους δυνάστες και στους προστάτες τους.

    Επειδή, μου φάνηκε πολύ σαν ένας πίνακας, παρόλο που το έβλεπα, αλλά δεν το πίστευα.

    Στη συνέχεια κατευθύνθηκα προς την Ομόνοια. Στην πλατεία της Ακαδημίας (Προπυλαια) τι να δώ; Εχουν μαζευτεί άλλοι τόσοι και έχουν γινει πάλι μια γροθιά και είναι εναντίον των εισβολέων όπου Ελληνική γής και Ελληνικό συμφέρον. Εκφυλίζονται τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ήταν αρκετός μεγάλος ο όγκος, για πρώτη φορά εβλεπα υπεύθυνη πορεία της κοινότητας αυτής, οι οποίοι συγκέντρωσαν όλους τους αγίους και τα σύμβολα του Ελληνικού Εθνους. Εκτός απο την πλατεια στα Προπύλαια ηταν γεμάτοι και οι γύρω δρόμοι. Όλοι τους σαν έλεγαν: «Έχουμε εμπιστοσύνη στον φίλο, αλλά και στον εχθρό, ότι αυτή η συγκεντρωση δημιουργει και δείχνει φόβο. Η φωνή μας είναι εδώ και τώρα, είμαστε οι ιδιοκτήτες του «Ελληνικού Έθνους», είναι ξεκάθαρο το μήνυμα και σαφέστατα πρέπει παραδοθεί αντ ‘αυτού».

    Αφού είδα όλο αυτό το ταμπλό, παρόλο που ήμουν κουρασμένος, δεν είχα φάει, αλλά με αναγκασε πάλι αυτο το ταμπλό πού έβλεπα, να γυρίσω πίσω στο Συνταγμα. Αυτή τη φορά ήταν η διαδρομή προς το Ελληνικό Κοινοβούλιο. Δεν με ενδιέφεραν πιά(!) τα χημικά που θα αντιμετώπιζα, παρόλο που έχω προβλημα υγείας. Για εμένα ήταν σαν Συνταγματική Επιτροπή Συμφιλίωσης σαν να έχω λάβει την πρόσκληση, τόσο την Επιτροπή όσο και το Κοινοβούλιο που συνεδρίαζαν οι πολιτικοί και αφορύσε το «Ελληνικό έθνος» και «Ελληνικό κράτος» ήταν μία κλήση. Δεν μπορούσα να μήν ειμαι παρών, το είπαμε. Μπορώ, επίσης, να σας πώ, οτι ολα αυτά με είχαν φορτίσει με συναισθήματα και σκέψεις, που δεν ενιωθα τίποτα, λές και μου πήρε την εξάντληση μου.

    Την μεθεπόμενη μέρα, πάλι ήμουν στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, σε μια άλλη ημερίδα που δεν είχε σχέση με θέματα οικονομικά, αλλά πάλι μετατράπηκε στην Ελληνική οικονομία και την Ελληνική ύπαρξη μας. Επίσης, όλοι οι παρευρισκόμενοι στην αίθουσα το αντιμετώπιζαν με την ίδια ευαισθησία και έβλεπες τον ίδιο πίνακα, με την προηγούμενη μέρα.

    Σ’ αυτό που έζησα και εβλεπα στην Αθήνα, το ίδιο ηταν η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα και στην γενέτηρά μου στην Ξάνθη. Ηταν μία η οδός και ίδια η αντιμετώπιση του. Παρά την βροχή και το κρύο σε ορισμένες πόλης, η αλάνες γεμίζουν με νέους ανθρώπους, που δείχνουν ενδιαφέρον και είναι υπερήφανοι γι ‘αυτό που είμαστε.

    Μερικές φορές διαμαρτυρόμαστε και κάνουμε παράπανο στον εαυτό μας. Αναρωτιέμαστε τι συμβαίνει; Μήπως η χώρα θα βγει από το χέρι μας; Τι θα συμβεί στη συνέχεια; Ποια θα είναι η νέα γενιά μας, πως θα ονομάζεται και πως θα ζήσει; Εάν αυτή είναι η καταστασή μας, όπως, κάποιοι θέλουν οτι ειμαστε μακριά απο την εθνική συνείδηση και τον πατριωτισμό μας και μαλιστα επενδυουν σ’αυτο, τι συμβαίνει; Όλα αυτά που βλέπουμε, ο Έλληνας κατ ‘εξοχήν, πρέπει ο να ειναι ευτυχισμένος.

    Ναι, υπάρχουν μερικά παιχνίδια κατά του Ελληνικού έθνους, σε συνεργασία με τους τοπικούς συνεργατές τους, που είναι εγκατεστημένοι σ’ αυτό το τόπο και ειναι εμφανείς οι παγίδες τους. Αλλά υπάρχει μια άλλη πτυχή αυτής της πλάκας. Το «Ελληνικκό έθνος» που είναι πραγματικότητα πιά!…

    Έκανα αυτό το σύντομο γύρο και είδα ότι γινότανε. Το Ελληνικό έθνος, ώς προς την αντιμετώπιση του είναι πολύ δύσκολη ή και αδύνατη η αποστολή τους, απ’ όπου και εάν προέρχεται. Ειδικά αυτοί που πάνε να κόψουν και να ράψουν στο Ελληνικό έθνος κοστούμια και να τους σταματήσουν την πρόοδο και την ανάπτυξη του, λόγω της διακύμανσης που ζούμε. Εδώ τους λέω: «ότι δεν έχουν καμία τύχη και καμία δύναμη τους δεν φτάνει!!!» απέναντι στο Ελληνικό πνευμα. Σ’ αυτό το σημείο τους καλώ να τα παρατήσουνε και να αφήσουνε το «Ελληνικό έθνος» στην ησυχια τους. Σ’ αυτό το κόσμο κάποτε ειμασταν Κοιτώνα τους και με όλα αυτά που βλέπουμε θα γυρίσουμε πιο δυναμικοι και δημιουργικοι. Ο Ελληνισμός απαιτεί «Ανθρώπινη» ζωή και δίνει το παραδειγμα σε όλους τους λαούς «οτι έχουν δικαιωμα στην ζωή» και όλοι μας γίναμε αδέρφια γι’ αυτό και το προτιμούμε. Πήγα σε πολλά μέρη, είδα πολλά πραγματα, διοτι, το προηγούμενο επαγγελμά μου ήταν ξεναγός και δεν διαπιστωσα πουθενά αυτά τα κοινά. Το υπόλοιπο είναι δικό σας.

    TΟ ΝΑ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΟ, ΟΠΩΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΑΣ, ΔΙΟΤΙ ΩΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΑ!!!…

    Φιλικά,
    Μεχμέτ ΙΜΑΜ,
    Πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Μουσουλμάνων στην Ελλάδα, «Η ΦΙΛΟΤΗΤΑ»
    m.imam61@yahoo.gr

Αφήστε το σχόλιό σας

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*