Η δικαιολογημένη σπουδή της Αθήνας να ενισχύσει την αεράμυνα της χώρας αντανακλά τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις στο μεταβαλλόμενο περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας. Οι εξελισσόμενοι πόλεμοι στην ευρύτερη περιοχή έχουν οδηγήσει σε ένα ριζικό μετασχηματισμό της αεράμυνας ως διακριτή μορφή στρατιωτικής δράσης. Δεν πρόκειται πλέον για ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά για ένα στρατηγικό διακύβευμα. Με βάση τα νέα δεδομένα, ο έλεγχος του εναέριου χώρου δεν προκύπτει αποκλειστικά από τη δράση των μαχητικών αεροσκαφών 4ης ή 5ης γενιάς. Τουναντίον, εξαρτάται από τη δυνατότητα ενός κράτους να αμύνεται αποτελεσματικά απέναντι σε μαζικές επιθέσεις drones και πυραύλων· πρακτικά σημαίνει ότι χρειάζονται επαρκή αποθέματα αναχαιτιστικών πυραύλων.
Για πολλές δεκαετίες, η αεροπορική ισχύς συνδεόταν πρωτίστως με επιθετικές ενέργειες, δηλαδή διείσδυση στον εναέριο χώρου του αντιπάλου και προσβολή εχθρικών στόχων στην ξηρά, τον αέρα ή τη θάλασσα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Νατοϊκή επέμβαση στο Κόσοβο, την άνοιξη του 1999, που έγινε αποκλειστικά με χρήση αεροπορικής ισχύος. Αυτή η αναίμακτη νίκη επηρέασε καταλυτικά τη δυτική στρατηγική σκέψη στις αρχές της νέας χιλιετίας· το αεροπορικό όπλο και οι χειριστές του εξυμνήθηκαν και ανταμείφθηκαν με μεγαλύτερους αμυντικούς προϋπολογισμούς.
Η εμπειρία της Ουκρανίας καταδεικνύει ότι ένα ισχυρό και ευέλικτο δίκτυο αεράμυνας δύναται να στερήσει από την επιτιθέμενη πλευρά την αεροπορική υπεροχή, ακόμη και όταν αυτή διαθέτει το ποσοτικό πλεονέκτημα. Ταυτόχρονα, τα ουκρανικά drones έχουν πλήξει στρατιωτικούς στόχους και κρίσιμες υποδομές της Ρωσίας σε μεγάλο βάθος. Από την άλλη, η εκτεταμένη χρήση drones και βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν κατά των αμερικανικών βάσεων στον Κόλπο δείχνει ότι μπορεί να επιβληθεί σημαντικό στρατηγικό κόστος στον αντίπαλο, χωρίς καν την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων. Παρά την αμερικανική αεροπορική κυριαρχία, η Τεχεράνη έχει κατορθώσει με τις στρατιωτικές της ενέργειες να προκαλέσει μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Τα στρατηγικά διδάγματα από τους πολέμους στην Ουκρανία και στο Ιράν είναι πραγματικά σημαντικά και εξαιρετικά χρήσιμα.
Τώρα γίνεται αντιληπτό ότι η οικονομική διάσταση της αεράμυνας είναι ένας κρίσιμος παράγοντας που είχε παντελώς αγνοηθεί. Υπάρχει σαφώς μια ασυμμετρία κόστους μεταξύ επίθεσης και άμυνας επί του πεδίου. Φθηνά drones μπορούν να αναγκάσουν τους αμυνόμενους να χρησιμοποιήσουν αναχαιτιστικούς πυραύλους ιδιαίτερα υψηλού κόστους, το οποίο ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια δολάρια ανά βολή. Με άλλα λόγια, η αεράμυνα έχει εξελιχθεί σε μια πολύ ακριβή υπόθεση, ειδικά όταν ο αντίπαλος εξαπολύει επιθέσεις κορεσμού. Αυτή είναι μια διαπίστωση που πρέπει να προβληματίσει τους λήπτες αποφάσεων στην Ελλάδα, δεδομένου ότι η άλλη πλευρά επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη και μαζική παραγωγή drones και πυραύλων. Η ελληνική αποτροπή θα θωρακιστεί, λοιπόν, όταν θα ισοσκελιστούν οι επιθετικές τους δυνατότητες με αντίστοιχες δικιές μας.
Σε κάθε περίπτωση, στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, η στρατιωτική αποτελεσματικότητα δεν σχετίζεται μόνο με την ποιότητα και ποσότητα των επιμέρους μέσων, αλλά κυρίως από τον βαθμό ενοποίησής τους σε ένα ενιαίο δίκτυο μάχης. Η επιτυχία εξαρτάται από την αποτελεσματική διασύνδεση ραντάρ, δορυφόρων, μέσων ηλεκτρονικού πολέμου και συστημάτων διοίκησης και ελέγχου. Όποιος επιτυγχάνει ταχύτερη συλλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση πληροφοριών αποκτά αποφασιστικό στρατηγικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα.
Δίχως καμία αμφιβολία, οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις που συντελούνται στην Ελλάδα είναι οι σημαντικότερες της μεταπολεμικής περιόδου. Δυστυχώς, όμως, η στρατιωτική απειλή που αντιμετωπίζουμε είναι αυξανόμενη και πολυεπίπεδη. Πέρα από τα ολοκληρωμένα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει σε επιθετικά πυραυλικά προγράμματα, δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης και δορυφορικά συστήματα επιτήρησης και στοχοποίησης. Δεν χρειάζονται ούτε μεγαλόστομες ανακοινώσεις, ούτε βαρύγδουπες δηλώσεις για την εθνική άμυνα. Μόνο μακροχρόνιος προγραμματισμός και διαρκής προσαρμογή στις γεωπολιτικές συνθήκες, με αίσθημα καθήκοντος και ευθύνης προς τη χώρα και τις επόμενες γενιές.
ΥΓ Τα συλληπητήρια μου στους συγγενείς των δύο πιλότων και τη μεγάλη οικογένεια της ΠΑ.
Δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτική Καθημερινή.
Ενισχύστε την προσπάθειά του Άρδην μας κάνοντας μια δωρεά πατώντας ΕΔΩ.
