του Νίκου Μελέτη από το liberal.gr
Μετά από μια εβδομάδα διαρροών και χωρίς ακόμη επισήμως να είναι γνωστό το πλήρες περιεχόμενο της νομοθετικής πρωτοβουλίας της Τουρκίας να περιβάλει το πλαίσιο των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και τη «Γαλάζια Πατρίδα» με τον μανδύα του «διεθνούς δικαίου», εντείνεται η ανησυχία ότι αυτή η κίνηση θα αποτελέσει μόνιμη πηγή εντάσεων και επί του πεδίου.
Είναι σαφές ότι η πρωτοβουλία της Τουρκίας να παρουσιάσει νομοσχέδιο που θα κωδικοποιεί όλα τα δικαιώματα αλλά και τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο γίνεται αφενός για να καθησυχάσει την κοινή γνώμη και να διασκεδάσει την κριτική της αντιπολίτευσης, η οποία κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιτρέπει την υπονόμευση της Γαλάζιας Πατρίδας και ότι παρακολουθεί αδρανής την «περικύκλωση της χώρας» από την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.
Επίσης, η Τουρκία, ενόψει ευρύτερων εξελίξεων και ανακατατάξεων στην περιοχή, που έχουν να κάνουν και με τη διαμόρφωση νέων διαδρόμων σύνδεσης της Ευρώπης με την Ανατολή, αλλά και διεργασιών με την Ε.Ε. ώστε να εξασφαλίσει την συμμετοχή στην ευρωπαϊκή άμυνα και μερίδιο από τις ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, επιχειρεί να «θωρακίσει» τις διεκδικήσεις της με ένα «νομικό περίβλημα». Δεν είναι τυχαίο ότι σε όλες τις διαρροές επισημαίνεται ότι η Τουρκία, αν και δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), θα υιοθετεί προβλέψεις της Σύμβασης στο νομοσχέδιο αυτό, καθώς δεν μπορεί να αποφύγει το γεγονός ότι το Δίκαιο της Θάλασσας έχει πλέον γενική ισχύ ως εθιμικό δίκαιο. Διευκρινίζεται, βεβαίως, ότι η Τουρκία θα δίνει τη «ορθή ερμηνεία» των προβλέψεων αυτών, κάτι που έχει κάνει και στο παρελθόν, κακοποιώντας τελικά το Δίκαιο της Θάλασσας.
Το νομοσχέδιο αυτό, όταν εγκριθεί από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση, δεν θα αποτελεί απλώς ένα νέο επίσημο κείμενο που θα περιλαμβάνει ουσιαστικά κωδικοποιημένο όλο το πλαίσιο των τουρκικών αμφισβητήσεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ως νόμος του τουρκικού κράτους, θα αποτελεί ένα πλαίσιο για εφαρμογή στην πράξη των προβλέψεών του και συγχρόνως θα επισύρει συγκεκριμένες ποινές για όσους παραβιάζουν τις διατάξεις του. Έτσι, η εφαρμογή αυτού του νόμου αναμένεται να αποτελέσει τη νέα μεγάλη εστία εντάσεων στο Αιγαίο, καθώς ουσιαστικά θα επιχειρηθεί να νομιμοποιηθεί η αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων, αλλά και η ποινικοποίηση της άσκησης νόμιμων ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και αρμοδιοτήτων, είτε από επίσημους φορείς είτε από ιδιώτες.
Μείζον ζήτημα είναι αυτό που αφορά την πιθανολογούμενη «ρύθμιση» μέσω του τουρκικού νομοσχεδίου των δήθεν «γκρίζων ζωνών». Οι γκρίζες ζώνες αποτέλεσαν ένα εργαλείο για την Τουρκία τις τελευταίες δεκαετίες, προκειμένου να αμφισβητήσει την ελληνική κυριαρχία και, όπως πολλοί πίστευαν στην Αθήνα, για να τις χρησιμοποιήσει σε μια διαπραγμάτευση ώστε να βελτιώσει τη θέση της στο κυρίαρχο, για την Τουρκία, ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Η συμπερίληψη των «γκρίζων ζωνών» στον τουρκικό νόμο θέτει πλέον υπό την «αιγίδα» της τουρκικής Δημοκρατίας τη διεκδίκηση ελληνικής κυριαρχίας, καθώς οι τρόποι για να «ρυθμιστεί» σε νόμο το θέμα των «γκρίζων ζωνών» είναι είτε ότι οι δήθεν «αμφισβητούμενης κυριαρχίας» νησίδες, όσο το καθεστώς τους μένει σε εκκρεμότητα, δεν θα πρέπει να υπολογίζονται στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, είτε η κατοχύρωση της δήθεν «τουρκικής κυριαρχίας» επί των νησίδων.
Διότι, εάν οι νησίδες αυτές, άλλοτε οι Τούρκοι τις ανεβάζουν σε 150, άλλοτε σε πολύ περισσότερες, δεν ανήκουν στην Ελλάδα, προφανώς δεν μπορούν να ανήκουν στην Ιταλία ή να είναι «αδέσποτες, παρά μόνο στην Τουρκία. Εξάλλου, και το 1996, στο επεισόδιο των Ιμίων, η Τουρκία όχι απλώς αμφισβήτησε την ελληνική κυριαρχία αλλά διεκδίκησε ως τουρκικές, με την ονομασία Καρντάκ, τις δύο βραχονησίδες.
Η διεκδίκηση ελληνικού εδάφους, και μάλιστα με νόμο, θα ορθώσει ένα τεράστιο πρόβλημα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και θα αποτελέσει σοβαρή εστία έντασης, πολύ περισσότερο αν, με βάση την εσωτερική πλέον έννομη τάξη, η Τουρκία επιχειρήσει να ασκήσει την «κυριαρχία» της επί των ελληνικών νησίδων.
Σοβαρό ζήτημα και μεγάλο εμπόδιο σε πιθανή μελλοντική διαπραγμάτευση με την Ελλάδα αποτελεί και η νομοθέτηση της τουρκικής θεώρησης της μεθόδου οριοθέτησης στο Αιγαίο, με βάση την αρχή της ευθυδικίας, αλλά και της περιορισμένης ή μηδενικής επήρειας των νησιών. Η Τουρκία θεωρεί ότι το Αιγαίο είναι ημίκλειστη θάλασσα και θάλασσα ειδικών συνθηκών και ότι η οριοθέτηση πρέπει να γίνει στη μέση γραμμή μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών, αγνοώντας την ύπαρξη των νησιών, τα οποία θα περιοριστούν στα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. και, υπό ειδικές συνθήκες, θα μπορούν να αξιώσουν περιορισμένες θαλάσσιες ζώνες.
Η δυνατότητα που αναγνωρίζεται με τον τουρκικό νόμο, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν υπάρξει, στον Τούρκο Πρόεδρο να ορίζει περιοχές «ειδικών συνθηκών» εκεί όπου δεν έχει ορισθεί ΑΟΖ, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς έτσι, με μια απόφαση της εκτελεστικής εξουσίας στην Τουρκία, θα «ανακηρύσσεται» τουρκική θαλάσσια ζώνη σε περιοχές μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας, που όμως σε μεγάλο βαθμό στο Αιγαίο ανήκει στην Ελλάδα.
Με τον τουρκικό νόμο θα ρυθμίζονται έτσι όλες οι δραστηριότητες στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, από την αλιεία και τις επιστημονικές έρευνες μέχρι τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, την έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων, την πόντιση αγωγών φυσικού αερίου και καλωδίων ηλεκτρικής ή τηλεπικοινωνιακής διασύνδεσης.
Έτσι, όχι μόνο με τον «νόμο» πλέον, η Τουρκία θα απαιτεί σχεδόν σε όλο το Αιγαίο, ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, να τίθεται υπό την έγκρισή της οποιαδήποτε σχεδόν δραστηριότητα έξω από τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ., εγκλωβίζοντας τα ελληνικά νησιά σε «τουρκική ζώνη», αλλά και θα εξουσιοδοτεί ή θα αδειοδοτεί τουρκικές ή ξένες εταιρείες για δραστηριότητες σε περιοχές της ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας και ελληνικής αρμοδιότητας.
Η πρωτοβουλία της Τουρκίας για την προώθηση αυτού του νομοσχεδίου θα μπορούσε να αποτελεί μια πρώτη αντίδραση σε κινήσεις που έχει κάνει η Ελλάδα με την εφαρμογή του νόμου 4001/2011 (γνωστού και ως νόμου Μανιάτη) στην αποτύπωση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, όπου καταγράφονται προσωρινά και μέχρι να υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης, τα εξωτερικά όρια της ελληνικής ΑΟΖ βάσει της μέσης γραμμής, που λαμβάνει φυσικά υπόψη της και την ύπαρξη των νησιών, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Επίσης, σε εφαρμογή του ίδιου νόμου χαράχθηκαν και τα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, τα οποία παραχωρήθηκαν ήδη στην Chevron. Και πιθανότατα ο τουρκικός νόμος θα επιχειρήσει να βάλει «φραγή» σε μια σειρά ακόμη δραστηριοτήτων της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, που κατά την Άγκυρα δημιουργούν τετελεσμένα.
Όμως, πλέον, θα αποτελέσει μια σοβαρή αναβάθμιση της τουρκικής διεκδικητικής και αναθεωρητικής πολιτικής, η οποία δεν θα διατυπώνεται πια με δηλώσεις του ΥΠΕΞ και ανώτερων παραγόντων ούτε με επιστολές στον ΟΗΕ, αλλά θα αποτελεί νόμο εγκεκριμένο από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση, όπως και το casus belli…
