Του ΒΑΣΙΛΗ ΝΕΔΟΥ από την ιστοσελίδα amynanet.gr
Με ένα αργόσυρτο αλλά εντατικό παζάρι με τους Ευρωπαίους, προκειμένου να εξασφαλίσει σημαντικά οπλικά συστήματα ευρωπαϊκής τεχνολογίας και κατασκευής, έχει αποδυθεί η Αγκυρα, με επίκεντρο την απόκτηση αντιαεροπορικών δυνατοτήτων που αυτήν τη στιγμή οι ένοπλες δυνάμεις της διαθέτουν μόνον ονομαστικά (ρωσικά συστήματα S-400). Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές της «Κ», οι Τούρκοι έχουν ζητήσει την ιταλική μεσολάβηση προκειμένου να καμφθούν οι ενστάσεις των Γάλλων για την προμήθεια του ιταλογαλλικής (EUROSAM) ανάπτυξης αντιαεροπορικού και αντιβαλλιστικού συστήματος SAMP/T. Οι Ιταλοί πρακτικά έχουν ήδη δώσει το πράσινο φως και οι συζητήσεις ανάμεσα στην Αγκυρα και το Παρίσι άρχισαν την περασμένη άνοιξη, αλλά βρίσκονται, όπως πληροφορείται η «Κ», σε αδιέξοδο.
Συγκεκριμένα, στις τελευταίες επαφές που έγιναν μεταξύ Ιταλών και Τούρκων σε επίπεδο υπουργείων Αμυνας, από την ιταλική πλευρά μεταφέρθηκε ότι το Παρίσι παραμένει αρνητικό. Υπενθυμίζεται ότι οι Τούρκοι δεν επιθυμούν να αγοράσουν απλώς το σύστημα SAMP/T, αλλά την πιο προωθημένη εκδοχή του, το SAMP/T NG, με μεγαλύτερο βεληνεκές, καθώς και βιομηχανική συμμετοχή και μεταφορά τεχνογνωσίας.
Το κόστος
Το συγκεκριμένο σύστημα ήταν ανάμεσα σε εκείνα που είχαν προταθεί και στην Ελλάδα, η οποία κατέληξε στην ισραηλινή πρόταση της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Η τουρκική πρωτοβουλία είναι ενταγμένη στην ευρύτερη προσπάθεια που κάνει η Αγκυρα να διασυνδέσει μέρος της αμυντικής παραγωγής της με την Ε.Ε. Επιπλέον, οι συστοιχίες SAMP/T είναι χαμηλότερου κόστους από τα συστήματα Patriot.
Οι δίαυλοι ανάμεσα στην Αγκυρα και το Παρίσι δεν περιορίζονται, βέβαια, στα εξοπλιστικά, καθώς η Γαλλία αποτελεί και ένα από τα βασικά εμπόδια για την Τουρκία σε σειρά ζητημάτων που συνδέονται και με την Ε.Ε. (κανονισμός SAFE, εκσυγχρονισμός τελωνειακής ένωσης κ.λπ.). Στην Αγκυρα φαίνεται, πάντως, να υπάρχει πίεση χρόνου, καθώς ανησυχούν ότι οι προεδρικές εκλογές της άνοιξης (ο πρώτος γύρος έχει οριστεί για τις 18 Απριλίου 2027 και ο δεύτερος για τις 2 Μαΐου 2027) στη Γαλλία μπορεί να έχουν αποτέλεσμα που θα δυσχεράνει έτι περαιτέρω την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης στο συγκεκριμένο θέμα.
Πάντως, οι τουρκικές προσπάθειες συνεργασίας με τους Ευρωπαίους δεν ακολουθούν ευθεία γραμμή ούτε και είναι πάντα αυτονόητες. Το παράδειγμα της Γερμανίας είναι το πιο χαρακτηριστικό. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, η Αγκυρα διαβίβασε στο Βερολίνο επίσημο αίτημα για συνεργασία στον τομέα των υποβρυχίων. Οι Τούρκοι επιθυμούν να περάσουν στην τελευταία γενιά υποβρυχίων γερμανικής τεχνολογίας, τα Type 212CD της TKMS (ThyssenKrupp Marine Systems).
Το τουρκικό Ναυτικό διαθέτει ήδη έξι υποβρύχια τύπου 214, ίδιων, δηλαδή, προδιαγραφών με τα ελληνικά της κλάσης «Παπανικολής». Μάλιστα, οι Τούρκοι προτείνουν στους Γερμανούς μέρος της ναυπήγησης των νέων υποβρυχίων να γίνει στα ναυπηγεία του Γκιόλτσουκ. Αν και οι Γερμανοί δεν είναι επί της αρχής αρνητικοί, η διαπραγμάτευση αυτή θα διαρκέσει αρκετά, καθώς στο Βερολίνο επιθυμούν αυτήν τη στιγμή τη μικρότερη δυνατή διαφυγή βιομηχανικού και τεχνολογικού έργου έξω από τη χώρα. Αλλωστε, παρά τη διόλου αρνητική στάση που κρατάει η Γερμανία επί των ημερών του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς έναντι της Τουρκίας, τα όρια που θέτει το Βερολίνο σε ξένους επενδυτές είναι πολύ σαφή.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», η Αγκυρα, μέσω του αμυντικού κολοσσού της Baykar, επιχείρησε να εξαγοράσει πολύ σημαντική γερμανική εταιρεία στον χώρο της αμυντικής καινοτομίας και το Βερολίνο μπλόκαρε τη διαδικασία. Εν ολίγοις, ό,τι επιχείρησε πριν από περίπου 15 μήνες η Αγκυρα και πέτυχε στην Ιταλία με την εξαγορά της Piaggio Aerospace δεν κατέστη εφικτό στη Γερμανία, η οποία δεν προκρίνει εύκολα τη μεταφορά τεχνογνωσίας ακόμη και εντός Ε.Ε., πόσο μάλλον έξω από αυτήν.
Τόσο στην περίπτωση της Γερμανίας όσο και σε εκείνη της Γαλλίας, φαίνεται ότι ρόλο σε αυτά τα ζητήματα, που άπτονται όχι μόνο της αμυντικής αλλά και της βιομηχανικής πολιτικής, διαδραματίζει η εσωτερική πολιτική αναταραχή. Και στις δύο περιπτώσεις βρίσκονται σε άνοδο αντιμεταναστευτικοί – αντιμουσουλμανικοί κομματικοί σχηματισμοί (AfD στη Γερμανία και Εθνικός Συναγερμός των Λεπέν – Μπαρντελά στη Γαλλία), με αποτέλεσμα οι συγκεκριμένες συζητήσεις να διεξάγονται σε εξαιρετικά τεταμένο περιβάλλον.
Με την Ισπανία
Στον αντίποδα εξακολουθούν να βρίσκονται οι σχέσεις της Αγκυρας με τη Ρώμη και τη Μαδρίτη, καθώς στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας είναι σε ισχύ σειρά συμφωνιών οι οποίες υλοποιούνται αργά αλλά σταθερά. Προσφάτως, μάλιστα, η Αγκυρα ξεκίνησε συζητήσεις για την αγορά ορισμένων αντιαεροπορικών πυραύλων τύπου SM-1, τους οποίους πιθανότατα επιθυμεί να αξιοποιήσει στις παλιές αμερικανικές φρεγάτες τύπου Oliver Hazard Perry (τουρκική κλάση Gabya).
Το τουρκικό Ναυτικό διαθέτει συνολικά οκτώ τέτοιες φρεγάτες και η συμφωνία αυτή γίνεται στο πλαίσιο αξιοποίησης του αποθέματος του ισπανικού Ναυτικού. Βεβαίως, το πιο σημαντικό πρόγραμμα συνεργασίας της Τουρκίας με την Ισπανία είναι αυτό της πώλησης τουρκικών εκπαιδευτικών αεριωθούμενων αεροσκαφών τύπου Hürjet, στα οποία –όταν υλοποιηθεί η συμφωνία– θα εκπαιδευθούν οι επόμενες γενιές Ισπανών πιλότων.
Με την Ιταλία, το πιο σημαντικό πρόγραμμα συνεργασίας είναι εκείνο που αφορά την ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών συνεργασίας με μαχητικά (Collaborative Combat Aircraft – CCA, γνωστά και ως «αεροσκάφη-παραστάτες», από την ορολογία στην αγγλική γλώσσα «Loyal Wingmen»). Η Τουρκία έχει αναπτύξει το CCA με την ονομασία Kızılelma και το έχει δοκιμάσει σε συνεργασία με ιταλικό αεριωθούμενο τύπου M-346.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Καθημερινή της Κυριακής” στις 4 Οκτωβρίου 2026
