Του Στέφανου Μανώλη*
Αφορμή για το σημερινό κείμενο στάθηκε ένα πενταήμερο ταξίδι στην Πάρο. Πέντε μέρες παραμονής στο όμορφο αυτό νησί, παρά την έντονη παρουσία τουριστών, και μήνα Αύγουστο, θύμιζε παντού Ελλάδα. Όπου και να πήγαμε, ότι και να κάναμε, μας εξυπηρέτησαν Έλληνες όλων των ηλικιών: από το προσωπικό του πλοίου που μας μετέφερε στην Πάρο, τους λιμενικούς όταν πιάσαμε λιμάνι, το γραφείο ενοικιάσεως αυτοκινήτων, την υποδοχή του ξενοδοχείου, το πρωϊνό, σε όλες ανεξαιρέτως τις καφετέριες, σε όλα ανεξαιρέτως τα εστιατόρια, γυράδικα, μπαρ, οργανωμένες παραλίες, μέχρι και στον απόλυτο τουριστικό προορισμό της Νάουσας, μόνο Έλληνες μας εξυπηρέτησαν.
Τί σημαίνει αυτό; ΄Ότι το νησί παρά την τεράστια υποδοχή τουριστών ανά σεζόν, παραμένει σε ελληνικά χέρια. Και το πιο σημαντικό; Πας σε μέρος της Ελλάδας και νοιώθεις ότι όντως εδώ είναι Ελλάδα. Παρά την τουριστική ανάπτυξη.
Και μετά η θλιβερή σύγκριση με την σημερινή Πάφο, στην οποία ζω, ως ακτινογραφία της ελεύθερης Κύπρου. Πλην της πολύ θετικής παρουσίας των Ελλήνων του Πόντου που εξυπηρετούν σε χώρους εστίασης, στην πλειοψηφία τους σε εξυπηρετούν ξένοι. Στα ξενοδοχεία είτε στην υποδοχή, είτε στο πρωϊνό, είτε ως σερβιτόροι/ρες, στις καφετέριες, στα μπαρ, στα εστιατόρια. Και βεβαίως σε ένα σωρό άλλους τομείς (γκαράζ, ηλεκτρολογικά, υδραυλικά, οικοδομές, αγροτικά, κλπ).
Αντιπαραβάλλοντας μάλιστα Πάφο και Πάρο σε σχέση με την επίδραση του τουρισμού στην αυθεντικότητα του τόπου, θα διαπιστώσει κανείς ότι ενώ η Πάρος συγκριτικά δέχεται αναλογικά πολύ περισσότερη πίεση από ότι η Πάφος όσον αφορά το τουριστικό ρεύμα, διατηρεί την αυθεντικότητα της σε σχέση με την Πάφο που φαίνεται να την χάνει. Πιο συγκεκριμένα, από μια μικρή έρευνα που έκανα στο διαδίκτυο έχουμε την εξής συγκριτική εικόνα με στοιχεία του 2021:
| Δείκτης | Πάφος | Πάρος |
| Μόνιμος πληθυσμός | 101.900* | 14.520 |
| Τουρίστες/επισκέπτες | 1,27 εκ. | 0,95–1,0 εκ. |
| Τουρίστες ανά κάτοικο | 12,5 | 67 |
| Τουριστικά έσοδα/δαπάνη, τάξη μεγέθους | €1,0 δισ. | €0,7–0,8 δισ. |
| Τουριστική ανάπτυξη | Πολύ ισχυρή | Πολύ ισχυρή |
| Εξάρτηση από τουρισμό | Υψηλή | Εξαιρετικά υψηλή |
| Τουριστική πίεση ανά κάτοικο | Υψηλή | Ακραία υψηλή |
*Επαρχία Πάφου (πόλη της Πάφου 38.000 κάτοικοι)
Τί σημαίνουν λοιπόν τα πιο πάνω; Ότι παρότι Η Πάρος δέχεται πενταπλάσια πίεση από το τουριστικό ρεύμα ανά κάτοικο σε σχέση με την Πάφο, εντούτοις διατηρεί την αυθεντικότητα της σε εξαιρετικά καλό επίπεδο σε σχέση με την Πάφο.
Συμπέρασμα: Ο εύκολος αφορισμός του στυλ ‘φταίει ο τουρισμός, φταίει το χρήμα που εισρέει, φταίνε οι ξένοι’, δεν στέκει. Η Πάρος και γενικά η Ελλάδα παρότι σφύζει από τουρισμό, κρατάει καλά, κρατάει αυθεντικά, τουλάχιστον όσον αφορά τον τομέα αυτό. Πας στην Ελλάδα για διακοπές (ή και για άλλους λόγους) και μυρίζει Ελλάδα. Το πιο σημαντικό, σε εξυπηρετούν παντού Έλληνες. Και αυτό είναι υπέροχο! Όπως το ίδιο υπέροχο είναι να πηγαίνεις στην Ιταλία και να σε εξυπηρετούν Ιταλοί, στη Γαλλία Γάλλοι, κ.οκ. Αντιθέτως, η Πάφος, και γενικά η Κύπρος, που επίσης σφύζει από τουρισμό, δεν κρατάει καλά, δεν μυρίζει παράδοση, δεν κρατάει αυθεντικά. Και αυτό είναι δύστυχο.
Οι άνθρωποι που σε εξυπηρετούν σε καφέ, ταβέρνες, γυράδικα, εστιατόρια, ξενοδοχεία, γραφεία ενοικιάσεως αυτοκινήτων και οργανωμένες παραλίες, είναι η βιτρίνα αλλά και η ψυχή ενός τόπου. Αν αυτό κρατάει την αυθεντικότητα του, και ο μόνος τρόπος είναι να εξυπηρετούν ντόπιοι, που θα σου μιλήσουν τη γλώσσα του τόπου, θα συμπεριφέρονται με βάση την κουλτούρα και πολιτισμό του τόπου, θα γνωρίζουν την ιστορία, την παράδοση και τη γεωγραφία του τόπου, έχει τεράστια διαφορά με το να συμβαίνει το αντίθετο. Πώς νοιώθει δηλαδή κάποιος που έρχεται στην Κύπρο και τον εξυπηρετεί Ασιάτης ή Αφρικανός ή και Ευρωπαίος που δεν μιλά ελληνικά, δεν γνωρίζει την ιστορία, παράδοση και γεωγραφία του τόπου, δεν συμπεριφέρεται με βάση την κουλτούρα και πολιτισμό του τόπου;
Ένα μελλοντικό κείμενο θα άξιζε να ασχοληθεί ακριβώς με αυτό το θέμα και διαφορά. Γιατί και πώς η Ελλάδα ενώ βουλιάζει από τουρισμό, κρατάει την αυθεντικότητα της και θυμίζει Ελλάδα, ενώ η Κύπρος επίσης με πολύ τουρισμό, θυμίζει λίγο από όλα ή και τίποτα…
*Λέκτορας σε Πολιτική και Διεθνείς Σχέσεις – Πανεπιστήμιο Νεάπολις
smanolis1@primehome.com
