Η ανακοίνωση για την επιστροφή των κλεμμένων κειμηλίων των Ιερών Μονών Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοινίσσης (της Μητροπόλεως Δράμας) καταδεικνύει το καλό κλίμα που επικρατεί στις ελληνοβουλγαρικές σχέσεις. Τα κειμήλια αυτά βρέθηκαν παρανόμως στη Βουλγαρία μετά από λεηλασίες του βουλγαρικού στρατού το 1917 κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πρέπει πάντως να απαιτήσουμε την επιστροφή και των υπολοίπων θησαυρών της Μονής Εικοσιφοινίσσης και των Μονών της Ξάνθης που δεν περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη συμφωνία.
Το αντάλλαγμα, το οποίο θα δώσει η Ελλάς, είναι τα οστά του Βουλγάρου Τσάρου Σαμουήλ. Ήταν ο μεγάλος αντίπαλος που τελικά ηττήθηκε από τον Βασίλειο Β΄ τον Μακεδόνα, δηλαδή από τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα που έμεινε στην ιστορία ως Βουλγαροκτόνος. Ο Σαμουήλ πέθανε το 1014 από τη θλίψη του μετά τη νίκη των Βυζαντινών στη μάχη του Κλειδίου. Τα οστά είχαν ταφεί στη Μικρή Πρέσπα, στο νησάκι του Αγίου Αχιλλίου.
Η επίσημη ανακοίνωση της ελληνοβουλγαρικής ανταλλαγής προκάλεσε την αντίδραση των ιστορικών στα Σκόπια, όπως γράφει η ιστοσελίδα Mkd.mk. Είναι γνωστό ότι από τον Αύγουστο του 2017 λειτουργεί άνευ αξιόλογων αποτελεσμάτων μία Μεικτή Επιστημονική Επιτροπή Βουλγάρων και Σκοπιανών ιστορικών. Ένα από τα αγκάθια στη συζήτηση είναι η εθνικότητα του Τσάρου Σαμουήλ. Οι Σκοπιανοί τον θεωρούν «Μακεδόνα». Στη Βουλγαρία δεν έχουν αμφιβολίες για τη βουλγαρική συνείδησή του.
Όπως σημειώνει το σκοπιανό δημοσίευμα, ο Τσάρος Σαμουήλ ήταν ένας μεσαιωνικός «Μακεδόνας» ηγεμόνας. Είναι ένα από τα ιστορικά πρόσωπα, τα οποία καλούνται να αποκηρύξουν οι πολιτικοί και οι επιστήμονες των Σκοπίων ώστε να λάβουν την έγκριση της Σόφιας για την ενταξιακή πορεία προς την ΕΕ. Το δημοσίευμα θεωρεί την παράδοση των οστών ως μία συνωμοσία της Ελλάδος και της Βουλγαρίας κατά των Σκοπίων.
Θυμίζω ότι στις 19.7.2022, με τη μεσολάβηση της Γαλλίας, τα Σκόπια άρχισαν να συζητούν τους δύο κύριους βουλγαρικούς όρους για να αποσυρθεί το Βέτο που έθεσε η Σόφια. Ο πρώτος όρος ήταν να κάνουν μια δήλωση για την προέλευση της γλώσσας τους. Κατέθεσαν επίσημη δήλωση ότι η σημερινή γλώσσα τους δημιουργήθηκε (ουσιαστικά κατασκευάσθηκε) το 1945, δηλαδή επί κομμουνιστικού καθεστώτος του Τίτο, και ότι προέρχεται μόνο από διαλέκτους που ομιλούνται εντός των ορίων του σημερινού κράτους. Άρα παραδέχονται ότι η γλώσσα τους δεν έχει δεσμούς με γλωσσικά ιδιώματα που ομιλούν ολιγάριθμοι κάτοικοι της Βορείου Ελλάδος.
Η δεύτερη δέσμευση, η οποία δεν έχει εκπληρωθεί, είναι η τροποποίηση του Συντάγματος των Σκοπίων ούτως ώστε να αναγράφει τους Βουλγάρους ως συνιστώσα εθνότητα του κράτους μαζί με τους «Μακεδόνες», τους Αλβανούς κ.ά. Η τροποποίηση απαιτεί τα 2/3 του συνόλου των βουλευτών, πράγμα αδύνατον λόγω της αρνήσεως του κυβερνώντος κόμματος.
Κατά την ψηφοφορία του Ιουνίου 2025 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων η βουλγαρική επιμονή είχε ενδιαφέροντα αποτελέσματα που μας αφορούν.
Συγκεκριμένα η Ολομέλεια των Ευρωβουλευτών στο Στρασβούργο υπερψήφισε την έκθεση του Αυστριακού εισηγητή Waitz για την πορεία προόδου των Σκοπίων με ψήφους 461 υπέρ, 121 κατά και 107 αποχές.
Κατόπιν προτάσεως του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλιστών και των Φιλελευθέρων αφαιρέθηκαν από το τελικό κείμενο οι αναφορές σε «μακεδονική γλώσσα και ταυτότητα». Η διαμάχη συνεχίζεται.
*Από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο, Η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού.
