Εμπόριο δισεκατομμυρίων, τουρκική αμυντική βιομηχανία και μεταναστευτικό. Τα συμφέροντα πίσω από την ευρωπαϊκή ανοχή στην Άγκυρα και τα χαρτιά που μπορεί να παίξει η Ελλάδα.
του Δημοσθένη Γκαβέα από την huffingtonpost.gr
Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Αγκυρα πανηγύρισε. Η ΕΕ το χαρακτήρισε «Άκυρο και ανυπόστατο». Ωραία, και λοιπόν; Οι δουλειές με την Τουρκία συνεχίζονται.
Για να γίνει κατανοητή η ευρωπαϊκή ανοχή αρκούν ένας χάρτης κι ένα κομπιουτεράκι. Κρατήστε τα δίπλα σας.
Γιατί, λοιπόν, κανείς δεν ζητά και δεν επιβάλλονται ουσιαστικές κυρώσεις; Και δεν μιλάμε μόνο για το τουρκολιβυκό. Υπάρχει η κατοχή στην Κύπρο, οι παράνομες γεωτρήσεις, οι απειλές στο Αιγαίο. Τον παραβάτη και επεκτατιστή δεν τον ανταμείβεις. Οι κυρώσεις όμως απαιτούν ομοφωνία των «27». Αρκεί ένας «φίλος» της Άγκυρας και έχει πολλούς. Αλλωστε στις διεθνείς σχέσεις δεν υπάρχουν φιλίες, αλλά συμμαχίες και συμφέροντα.
Ο χάρτης: Στενά, Μαύρη Θάλασσα, Συρία, Λιβύη, Αιγαίο. Η Τουρκία κάθεται πάνω στους δρόμους που φοβάται να χάσει η Ευρώπη. «Οι Ευρωπαίοι δεν νοούν ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς την Τουρκία», μας έλεγε διπλωμάτης. Για πιο ενεργή εμπλοκή της Τουρκίας σε επιχειρήσεις όπως ενδεχόμενη αποστολή δυνάμεων στην Ουκρανία, άλλος ήταν ωμότερος: «Η Τουρκία δεν φοβάται τα φέρετρα». Εννοούσε τις απώλειες που άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δύσκολα θα διαχειρίζονταν πολιτικά.
Τώρα το κομπιουτεράκι. Εμπόριο ΕΕ–Τουρκίας: 217,6 δισ. ευρώ το 2025. Γερμανία: 8.000 γερμανικές επιχειρήσεις στην Τουρκία, 6,7 εκατ. Γερμανοί τουρίστες, τρία εκατ. κάτοικοι τουρκικής καταγωγής. Ιταλία: 29 δισ. δολάρια διμερές εμπόριο το 2025, συνεργασία στο μεταναστευτικό στη Λιβύη. Ισπανία: επενδύσεις 11,8 δισ. δολαρίων, η ισπανική BBVA ελέγχει το 86% της Garanti, δεύτερης μεγαλύτερης ιδιωτικής τράπεζας της Τουρκίας. Βέλγιο: υπουργικός διάλογος μετά από μια δεκαετία, στην ατζέντα η άμυνα.
Και η τουρκική αμυντική βιομηχανία. Η Ευρώπη εξοπλίζεται. Πολωνία και Κροατία αγοράζουν Bayraktar, Ρουμανία τεθωρακισμένα, Ισπανία και Τουρκία συνεργάζονται στενά στον αμυντικό τομέα, η Ιταλία συμπαράγει drones, ορισμένα μόνο παραδείγματα. Καινοτομία, γρήγορες παραδόσεις, ανταγωνιστικές τιμές, κοινά εργοστάσια. Η Τουρκία από αγοραστής έγινε και προμηθευτής, συμπαραγωγός. Ποιος θέλει να χαλάσει τις δουλειές;
Μεταναστευτικό. Η Τουρκία φιλοξενεί σήμερα περίπου 2,35 εκατομμύρια πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εχει λάβει 12,4 δισ. ευρώ ευρωπαϊκής βοήθειας για πρόσφυγες και κοινότητες υποδοχής στην Τουρκία. Επιστροφές από ελληνικά νησιά; 2.140. Καμία από το 2020. Όμως η Ευρώπη θυμάται τον Έβρο.
Η ειρωνεία; Η Ευρώπη θέλει απεξάρτηση από Ρωσία και Κίνα, αλλά στο «Made in Europe» συζητά εξομοίωση τουρκικών προϊόντων με ευρωπαϊκά για ορισμένες προμήθειες. Κι αυτά ενώ η Άγκυρα δεν εφαρμόζει το πρόσθετο πρωτόκολλο της τελωνειακής ένωσης έναντι της Κύπρου.
«Λύση» των ελληνοτουρκικών με υποχωρήσεις ποιους βολεύει; Η Άγκυρα ή οι εταίροι που θα ξεφορτώνονταν μια εκκρεμότητα; Μήπως ο «ρεαλισμός» θυμίζει φινλανδοποίηση;
Είστε οργισμένοι με την ΕΕ; Εν μέρει δικαίως. Αλλά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αντί να καταδικάσει το τουρκολιβυκό, συνέστησε διάλογο. Η ΕΕ, τουλάχιστον, επιμένει ότι είναι άκυρο και δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Κάντε τώρα ένα πείραμα: αφαιρέστε την ΕΕ. Η Ελλάδα εκτός Ένωσης, όπως κάποιοι ονειρεύονταν, θα ήταν μόνη απέναντι στην Άγκυρα. Στο SAFE μπορεί να μπλοκάρει ειδική συμφωνία της ΕΕ με την Τουρκία, αν και όχι διμερείς αμυντικές συνεργασίες. Έχει λόγο στην τελωνειακή ένωση, στο «Made in Europe». Κι ένα φρένο που η χώρα μας έχει καταφέρει να παραμείνει στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου: κάθε βήμα προς την Τουρκία γίνεται «με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο». Το φρένο λειτουργεί και μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα.
Για την ΕΕ η Τουρκία είναι το 4,2% του εξωτερικού εμπορίου αγαθών. Για την Τουρκία, η ΕΕ απορροφά το 42,7% των εξαγωγών αγαθών. Ποιος χρειάζεται ποιον; Οι εταίροι κάνουν τη δουλειά τους, όμως και η Ελλάδα, δεν είναι ασήμαντη, κάθε άλλο, έχει θέση στο τραπέζι και μπάλα στα πόδια. Το ερώτημα είναι αν θα παίξουμε.
***
Τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026 στις 19.30 ο Γιώργος Καραμπελιάς θα συζητήσει με τον καθηγητή Διεθνούς Δικαίου & Εξωτ. Πολιτικής Παντείου – βουλευτή, Άγγελο Συρίγο, τον δημοσιογράφο, Νίκο Μελέτη και τον δημοσιογράφο, Λάμπρο Καλαρρύτη με θέμα: “Η γεωπολιτική σημασία του Καστελλόριζου και η πόντιση του καλωδίου”.
Η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, Σταδίου 24 και θα προβάλλεται ζωντανά στο κανάλι YouTube του ΙΑΝΟΥ.
