του Νίκου Μελέτη από το liberal.gr
Σε κρίσιμη δοκιμασία επί του πεδίου για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αναδεικνύεται πλέον η διαδικασία που ξεκίνησε με την υποβολή αιτήματος από τη γαλλική NEXANS για τις έρευνες πόντισης του καλωδίου GSI, η οποία πιθανότατα θα ολοκληρωθεί στις αρχές Νοεμβρίου, δίνοντας το πράσινο φως για την έξοδο του πλοίου Abeille Marengo.
Η εκκίνηση της διαδικασίας έρχεται δύο χρόνια μετά το επεισόδιο της Κάσου, μέσω του οποίου η Τουρκία επιχείρησε να επιβάλει τετελεσμένα στην περιοχή, κατοχυρώνοντας το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, αλλά και τον μονομερή και αυθαίρετο ορισμό των εξωτερικών ορίων της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της, ο οποίος, βάσει του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», έφθανε μέχρι τα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. των ελληνικών νησιών.
Η επανεκκίνηση των διαδικασιών ξεκίνησε αφού είχαν προηγηθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, συνεννοήσεις της γαλλικής πλευράς με την Τουρκία, προκειμένου να βρεθεί φόρμουλα που θα επιτρέψει την ανεμπόδιστη πραγματοποίηση των ερευνών και θα αποτρέψει την επανάληψη του επεισοδίου της Κάσου, όταν η παρουσία πέντε γαλλικών πολεμικών σκαφών οδήγησε στη διακοπή των ερευνών.
Οι εξελίξεις αυτές δρομολογούνται, πάντως, λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ Μ. Ρούμπιο και την ισχυρή στήριξη που προσέφερε στα ενεργειακά έργα, ενώ με τις δηλώσεις του είχε επισημάνει ότι θα διαμηνύσει σε όλες τις πλευρές τη σημασία που αποδίδουν οι ΗΠΑ στο έργο και ότι ο ίδιος δεν μπορεί να φανταστεί μια κρίση μεταξύ των δύο συμμάχων.
Παρά τη σκληρή γραμμή που τηρεί η Τουρκία, καθώς αξιωματούχοι της επιμένουν, με δηλώσεις τους, ότι κάθε δραστηριότητα στην περιοχή πρέπει να τελεί υπό τον τουρκικό συντονισμό ή ακόμη και να έχει την άδειά της, ανώτερη πηγή σημειώνει ότι η Τουρκία, σε μια τόσο ρευστή περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, που έχει στρέψει το ενδιαφέρον της στο σύνολό του στην αντιπαράθεση με το Ισραήλ, πιθανότατα δεν θα θελήσει να σπαταλήσει πολύτιμο διπλωματικό κεφάλαιο σε μια κλιμάκωση και πρόκληση έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Χωρίς αυτό, βεβαίως, να αποκλείει έντονες αντιδράσεις εκ μέρους της Άγκυρας, σε περίπτωση που θεωρήσει ότι δεν ικανοποιούνται οι βασικές απαιτήσεις της σε ό,τι αφορά το έργο GSI.
Αν και δεν είναι γνωστές οι λεπτομέρειες της φόρμουλας που προωθεί η γαλλική πλευρά, πληροφορίες αναφέρουν ότι πρόκειται για την υποβολή αιτήματος προς την Ελλάδα για ενημέρωση και έκδοση των σχετικών αγγελιών για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας (κάτι που ήδη εχει γίνει), καθώς και για τη γνωστοποίηση, με ρηματική διακοίνωση και προς την Τουρκία, της έναρξης των εργασιών.
Δεν είναι γνωστό εάν η Τουρκία έχει αποδεχθεί μια τέτοιου είδους φόρμουλα, η οποία, άλλωστε, είχε συζητηθεί και στο παρελθόν, ούτε εάν αυτή ικανοποιεί την απαίτηση της Άγκυρας να ζητηθεί «συναίνεση, συντονισμός ή και έκδοση άδειας», προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι έρευνες.
Σύμφωνα με πηγές, αυτή η γνωστοποίηση δεν συνεπάγεται νομική αναγνώριση δικαιοδοσίας της Τουρκίας. Πάντως, δημιουργείται μια «γκρίζα ζώνη» ως προς το κατά πόσο η γνωστοποίηση αυτή απευθύνεται προς την Τουρκία, αναγνωρίζοντάς την ως «παράκτιο κράτος» σε μια περιοχή που η Ελλάδα θεωρεί ελληνική υφαλοκρηπίδα. Πολύ περισσότερο, μάλιστα, όταν στις συντεταγμένες των ερευνών του πλοίου θα περιλαμβάνεται και το τμήμα εντός της οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ, βάσει της ελληνοαιγυπτιακής Συμφωνίας.
Η Τουρκία θεωρείται δεδομένο ότι, με την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, θα σπεύσει να εκδώσει δική της NAVTEX, με τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για περιοχή τουρκικής αρμοδιότητας, και πιθανόν να αναφερθεί σε «τουρκική υφαλοκρηπίδα», όπως έχει συμβεί σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν.
Η Αθήνα θα πρέπει τότε να εκδώσει δική της αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας τον τουρκικό ισχυρισμό. Εφόσον η Άγκυρα δεν θελήσει να κλιμακώσει περαιτέρω την ένταση, οι έρευνες του πλοίου θα μπορούν να συνεχιστούν κανονικά, με κάθε πλευρά να υποστηρίζει ότι πραγματοποιούνται βάσει της δικής της NAVTEX.
Εάν, όμως, η Τουρκία δεν ικανοποιηθεί από αυτή τη φόρμουλα, πιθανότατα θα ισχυριστεί ότι εξέδωσε τη NAVTEX κατόπιν γαλλικού αιτήματος. Τότε, προκειμένου να μην δημιουργηθεί οποιοδήποτε αρνητικό προηγούμενο, θα πρέπει να υπάρξει δημόσια τοποθέτηση από το Παρίσι, ώστε να απαντηθεί ο τουρκικός ισχυρισμός.
Για την Αθήνα, πάντως, όπως έχει δηλωθεί τόσο από τον Κυρ.Μητσοτάκη όσο και από τον Γ. Γεραπετρίτη, δεν τίθεται θέμα αίτησης άδειας από τρίτο μέρος, παρά μόνο από την Ελλάδα.
Το πλοίο «VB Abeille Marengo» παραμένει στο λιμάνι της Νάπολης, καθώς η διαδικασία έκδοσης NAVTEX θα χρειαστεί πιθανότατα έως και δύο εβδομάδες, οπότε και θα είναι όλα έτοιμα για την επανέναρξη των ερευνών.
