Μια ομάδα Βορειοκορεατισσών στους δρόμους της Νταντόνγκ, στην Κίνα, τον Μάρτιο του 2023, υπό την επίβλεψη κυβερνητικού σωματοφύλακα. Η απασχόληση αυτών των εργατριών στην Κίνα συνιστά παραβίαση των κυρώσεων των Ηνωμένων Εθνών.
Παρά τις κυρώσεις του ΟΗΕ και των ΗΠΑ που καθιστούν παράνομες τις ξένες εταιρείες που χρησιμοποιούν Βορειοκορεάτες εργάτες ή εισάγουν προϊόντα που συνδέονται με τη βορειοκορεάτικη εργασία, η Κίνα και μεγάλες εταιρείες των ΗΠΑ, όπως η Walmart και η McDonald’s, δίνουν ελάχιστη σημασία. Εν τω μεταξύ, οι εργάτες αντιμετωπίζουν περικοπές μισθών, συνθήκες που μοιάζουν με φυλακές και τη συνεχή απειλή σεξουαλικής βίας.
Του Ίαν Ούρμπινα* δημοσιεύτηκε στο Άρδην τ. 133
Το βορειοκορεατικό πρόγραμμα καταναγκαστικής εργασίας καταδικάζει τους εργαζόμενους σε ξυλοδαρμούς και σεξουαλική κακοποίηση σε κινεζικά εργοστάσια επεξεργασίας θαλασσινών
Τον Φεβρουάριο του 2023, η Donggang Jinhui Food, μια εταιρεία επεξεργασίας θαλασσινών στο Νταντόνγκ της Κίνας, διοργάνωσε ένα πάρτι. Ήταν μια επιτυχημένη χρονιά: η εταιρεία είχε ανοίξει ένα νέο εργοστάσιο, στο συγκρότημά της στην πόλη, και είχε διπλασιάσει την ποσότητα των καλαμαριών που εξήγαγε στις ΗΠΑ.
Τα βίντεο της εκδήλωσης, που αναρτήθηκαν στο Ντουγίν, την κινεζική έκδοση του TikTok, περιλαμβάνουν τραγουδιστές, οργανοπαίκτες, χορευτές, πυροτεχνήματα και φωτορυθμικά. Μια κρίσιμη πτυχή της επιτυχίας της εταιρείας ήταν η χρήση εργατών από τη Βόρεια Κορέα, οι οποίοι στέλνονται να εργαστούν σε κινεζικά εργοστάσια, σε συνθήκες αιχμαλωσίας, για να κερδίσουν χρήματα για την κυβέρνησή τους.
Τα βίντεο που δημοσίευσε η εταιρεία δείχνουν μηχανήματα με ετικέτες στα κορεατικά και εργάτες με βορειοκορεατική προφορά να εξηγούν πώς να καθαρίζουν και να ζυγίζουν τα καλαμάρια. Στο πάρτι, η εταιρεία έπαιξε ποπ τραγούδια δημοφιλή στην Πιονγιάνγκ, μεταξύ των οποίων το People Bring Glory to Our Party (γραμμένο από βραβευμένο ποιητή της Βόρειας Κορέας το 1989) και το We Will Go to Mount Paektu (αναφορά στον ευρέως μυθοποιημένο τόπο γέννησης του Κιμ Γιονγκ-ιλ).
Στο ακροατήριο, δεκάδες εργάτες λικνίζονταν στο ρυθμό της μουσικής, ανεμίζοντας μικροσκοπικές βορειοκορεατικές σημαίες.
Ένα βίντεο που προβλήθηκε στην εκδήλωση περιελάμβανε πλάνα από μη επανδρωμένο αεροσκάφος από το περιφραγμένο συγκρότημα της εταιρείας, έκτασης 21 στρεμμάτων, το οποίο διαθέτει εγκαταστάσεις επεξεργασίας και κατάψυξης και έναν επταώροφο κοιτώνα για τους εργαζόμενους. Παρουσιάστηκε ένα ευρύ φάσμα δυτικών πιστοποιήσεων, από εταιρείες όπως το Marine Stewardship Council και η Sedex, οι οποίες υποτίθεται ότι ελέγχουν τους χώρους εργασίας για τυχόν παραβιάσεις.
Ένας έμπορος θαλασσινών που συνεργάζεται με την εταιρεία εκτιμά ότι αυτή απασχολεί σήμερα 50 έως 70 Βορειοκορεάτες εργάτες. Οι καλλιτέχνες στο πάρτι φορούσαν τα χρώματα της Βόρειας Κορέας και η σημαία της χώρας κυμάτιζε πίσω τους.
Όταν τα πλάνα αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο, ένας σχολιαστής –προφανώς σαστισμένος, επειδή η χρήση βορειοκορεατικής εργασίας παραβιάζει τις κυρώσεις του ΟΗΕ– ρώτησε: «Δεν απαγορεύεται να το κινηματογραφείτε αυτό;»
Η εν λόγω εταιρεία, όπως και πολλές άλλες στην Κίνα, βασίζεται σε ένα τεράστιο πρόγραμμα καταναγκαστικής εργασίας από τη Βόρεια Κορέα. (Η εταιρεία δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για σχόλια). Το πρόγραμμα διευθύνεται από μια μυστική υπηρεσία της βορειοκορεατικής κυβέρνησης που ονομάζεται Δωμάτιο 39, η οποία επιβλέπει δραστηριότητες όπως η αποστολή δολοφόνων στο εξωτερικό, το ξέπλυμα χρήματος, τα προγράμματα πυρηνικών και βαλλιστικών πυραύλων και οι κυβερνοεπιθέσεις. (Σύμφωνα με ανθρώπους που αυτομόλησαν, η υπηρεσία ονομάστηκε έτσι επειδή εδρεύει στο ένατο δωμάτιο του τρίτου ορόφου της έδρας του Εργατικού Κόμματος της Κορέας).
Οι εργαζόμενοι κρατούνται σε συγκροτήματα πίσω από συρματοπλέγματα, υπό την επιτήρηση πρακτόρων ασφαλείας.
Η Βόρεια Κορέα άρχισε να στέλνει εργάτες σε μεγάλο αριθμό στην Κίνα το 2012, όταν δόθηκαν ειδικές βίζες σε 40.000 άτομα. Έκτοτε, η Βόρεια Κορέα έχει στείλει εργάτες και σε άλλες χώρες, όπως η Ρωσία, η Πολωνία, το Κατάρ, η Ουρουγουάη και το Μαλί. Ένα μέρος των μισθών των εργαζομένων παρακρατείται από την κυβέρνηση, που χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες του Δωματίου 39 και αποτελεί ζωτική πηγή ξένου συναλλάγματος για τους αξιωματούχους του κόμματος και το κράτος. Το 2017, τα Ηνωμένα Έθνη εκτίμησαν ότι η χώρα κέρδιζε από 1,2 έως 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μέσω αυτού του προγράμματος.
Εκείνη τη χρονιά, αφού η Βόρεια Κορέα δοκίμασε μια σειρά πυρηνικών όπλων, ο ΟΗΕ επέβαλε κυρώσεις που καθιστούσαν παράνομη τη χρήση Βορειοκορεατών εργαζομένων από ξένες εταιρείες, με το σκεπτικό ότι η εργασία τους ήταν καταναγκαστική και οι μισθοί τους χρηματοδοτούσαν το καθεστώς.
Οι ΗΠΑ ψήφισαν νόμο με την ονομασία Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act (CAATSA), ο οποίος επιβάλλει βαριά πρόστιμα σε εταιρείες που εισάγουν προϊόντα που συνδέονται με τη βορειοκορεατική εργασία – ο νόμος καθιέρωσε ένα «μαχητό τεκμήριο» που χαρακτηρίζει την εργασία που εκτελείται από Βορειοκορεάτες ως καταναγκαστική εργασία, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο.
Παρ’ όλα αυτά, η Κίνα συνέχισε να εισάγει εργαζομένους από τη Βόρεια Κορέα σε μεγάλους αριθμούς – σύμφωνα με εκτιμήσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, υπάρχουν σήμερα πάνω από 100.000 Βορειοκορεάτες που εργάζονται στη χώρα. Πολλοί εργάζονται σε κατασκευαστικές εταιρείες, σε εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας και σε εταιρείες λογισμικού. Πολλοί, όπως αποδεικνύεται, επεξεργάζονται επίσης θαλασσινά. Το 2022, σύμφωνα με μια καταμέτρηση της κινεζικής κυβέρνησης που δημοσιεύθηκε εκ παραδρομής στο διαδίκτυο, υπήρχαν 80.000 Βορειοκορεάτες εργάτες μόνο στην Νταντόνγκ, ένα κομβικό σημείο της βιομηχανίας θαλασσινών.
Φέτος, ξεκίνησα με μια ομάδα ερευνητών να τεκμηριώσω τη χρήση των Βορειοκορεατών εργατών. Εξετάσαμε κυβερνητικά έγγραφα που διέρρευσαν, διαφημιστικό υλικό, δορυφορικές εικόνες, διαδικτυακά φόρουμ και τοπικές ειδήσεις. Παρακολουθήσαμε εκατοντάδες βίντεο από κινητά τηλέφωνα που δημοσιεύτηκαν στο Ντουγίν, στο Μπιλιμπίλι (ένας άλλος ιστότοπος ανταλλαγής βίντεο) και στο WeChat. Σε ορισμένα, η παρουσία Βορειοκορεατών ήταν εμφανής. Άλλα τα μοιραστήκαμε με εμπειρογνώμονες για να τα εξετάσουν ως προς τη βορειοκορεατική προφορά, τη χρήση της γλώσσας και άλλα πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Το ρεπορτάζ στην Κίνα είναι σχεδόν αδύνατο για τους δυτικούς δημοσιογράφους. Προσλάβαμε όμως Κινέζους ερευνητές για να επισκεφθούν εργοστάσια, να μιλήσουν με διευθυντές και να τραβήξουν πλάνα από γραμμές παραγωγής. Έστειλα επίσης κρυφά ερωτηματολόγια συνέντευξης, μέσω μιας ομάδας ερευνητών στην περιοχή, και μέσω των επαφών τους, σε 24 Βορειοκορεάτες (20 εργάτες και τέσσερις διευθυντές) που είχαν εργαστεί πρόσφατα σε κινεζικά εργοστάσια. Οι ανώνυμες απαντήσεις τους απομαγνητοφωνήθηκαν και οι εικόνες στάλθηκαν πίσω σε μένα.
Σχεδόν όλοι τους περιέγραψαν ότι υπέστησαν ανεξέλεγκτες σεξουαλικές επιθέσεις στα χέρια των διευθυντών.
Οι εργάτες, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι γυναίκες, περιέγραψαν ένα ευρύ φάσμα εγκλεισμού και βίας στα εργοστάσια. Οι εργαζόμενοι κρατούνται σε συγκροτήματα πίσω από συρματοπλέγματα, υπό την επίβλεψη πρακτόρων ασφαλείας. Οι περισσότεροι εργάζονται σε εξαντλητικές βάρδιες και δικαιούνται το πολύ μία ημέρα άδεια τον μήνα. Αρκετοί περιέγραψαν ότι ξυλοκοπούνται από τους διευθυντές επειδή δεν εργάζονται αρκετά σκληρά. «Ήταν σαν φυλακή για μένα», σημείωσε μια γυναίκα που εργάστηκε σε εργοστάσιο για μερικά χρόνια. «Στην αρχή, σχεδόν έκανα εμετό, τόσο άσχημα ήταν, αλλά σιγά σιγά το συνήθισα».
Σχεδόν όλες περιέγραψαν ότι υπέστησαν άγριες σεξουαλικές επιθέσεις στα χέρια των διευθυντών που είχαν σταλεί για να τις επιβλέπουν. «Μου έλεγαν ότι είμαι γαμημένη και μετά ξαφνικά άρπαζαν το σώμα μου, μου χούφτωναν το στήθος και έβαζαν το βρώμικο στόμα τους στο δικό μου και ήταν αηδιαστικοί», είπε μια γυναίκα που έκανε μεταφορές προϊόντων σε εργοστάσιο στην πόλη Νταλιάν.
«Συχνά σου τονίζουν ότι, αν σε πιάσουν να το σκας, θα σε σκοτώσουν χωρίς να αφήσουν ίχνη», μου έγραψε ένας εργάτης που ήταν στο Χαϊκίνγκ για περισσότερα από τέσσερα χρόνια. Ένας άλλος, ο οποίος πέρασε αρκετά χρόνια στο εργοστάσιο Τζινχούι, σημείωσε: «Η χειρότερη και πιο θλιβερή στιγμή ήταν όταν με ανάγκασαν να έχω σεξουαλικές σχέσεις όταν μας πήγαν σε ένα πάρτι». Οι εργαζόμενοι περιέγραψαν ότι κρατούνταν στα εργοστάσια παρά τη θέλησή τους και ότι υποβάλλονταν σε αυστηρές τιμωρίες αν προσπαθούσαν να δραπετεύσουν.
Συνολικά, εντόπισα τουλάχιστον 15 εργοστάσια επεξεργασίας θαλασσινών που συνολικά έχουν χρησιμοποιήσει περισσότερους από 1.000 Βορειοκορεάτες εργάτες από το 2017. Η Κίνα αρνείται επισήμως ότι υπάρχουν Βορειοκορεάτες εργάτες στη χώρα. Αλλά η παρουσία τους είναι ένα κοινό μυστικό. «Είναι εύκολο να τους διακρίνει κανείς», έγραψε ένας ντόπιος από την Νταντόνγκ σε σχόλιο στο Bilibili.
«Όλοι φορούν ομοιόμορφα ρούχα, έχουν έναν αρχηγό και ακολουθούν εντολές». Συχνά, πλάνα από τους εργάτες καταλήγουν στο διαδίκτυο. Σε ένα βίντεο από ένα εργοστάσιο που ονομάζεται Νταντόνγκ Yuanyi Refined Seafoods, 15 γυναίκες εκτελούν συγχρονισμένο χορό μπροστά από μια τοιχογραφία για τον εορτασμό της «Ημέρας της Νεολαίας», μιας βορειοκορεατικής γιορτής. Το βίντεο περιλαμβάνει μια σημαία της Βόρειας Κορέας και τη λεζάντα: «Βόρεια Κορέα στην αποθήκη ψύξης Ντονγκάνγκ [με] μικρές όμορφες γυναίκες». (Η εταιρεία δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για σχολιασμό.) Ο Ρέμκο Μπρόυκερ, ειδικός στη Βόρεια Κορέα, στο Πανεπιστήμιο Λάιντεν, στις Κάτω Χώρες, μου είπε: «Εκατοντάδες χιλιάδες Βορειοκορεάτες εργάτες δούλευαν επί δεκαετίες στην Κίνα και αλλού, πλουτίζοντας τον ηγέτη τους και το κόμμα του, ενώ αντιμετώπιζαν αδίστακτη κακομεταχείριση».
Στα τέλη του 2023, ένας ερευνητής από την ομάδα μου επισκέφθηκε ένα κινεζικό εργοστάσιο που ονομαζόταν Ντονγκάνγκ Σιν Σιν. Βρήκε εκατοντάδες Βορειοκορεάτισσες να εργάζονται κάτω από ένα κόκκινο πανό που έγραφε στα κορεάτικα: «Ας υλοποιήσουμε την απόφαση του 8ου Συνεδρίου του Εργατικού Κόμματος». (Η εταιρεία δεν απάντησε στα αιτήματα για σχόλια.) Λίγο αργότερα, επισκέφθηκε ένα κοντινό εργοστάσιο που ονομάζεται Donggang Haimeng Foodstuff και βρήκε έναν Βορειοκορεάτη διευθυντή να κάθεται σε ένα ξύλινο γραφείο με δύο μικροσκοπικές σημαίες, μία κινεζική και μία βορειοκορεατική. Οι τοίχοι πίσω από το γραφείο ήταν γυμνοί εκτός από δύο πορτρέτα των προηγούμενων ηγετών της Βόρειας Κορέας Κιμ Ιλ-Σουνγκ και Κιμ Γιονγκ-ιλ.
Ο διευθυντής πήγε τον ερευνητή μας στην καφετέρια των εργαζομένων για να φάει ένα βορειοκορεατικό πιάτο με κρύα ζυμαρικά που ονομάζεται Ναενγκμιγιόν και στη συνέχεια τον ξενάγησε στον όροφο επεξεργασίας. Αρκετές εκατοντάδες Βορειοκορεάτισσες, ντυμένες από την κορυφή ως τα νύχια με κόκκινες στολές, ροζ ποδιές και λευκές γαλότσες, στέκονταν δίπλα-δίπλα, σε μακριά μεταλλικά τραπέζια, κάτω από δυνατά φώτα, σκυμμένες πάνω από πλαστικά καλάθια με θαλασσινά, κόβοντας και ταξινομώντας τα προϊόντα με το χέρι. «Δουλεύουν σκληρά», είπε ο διευθυντής. Το εργοστάσιο έχει εξαγάγει χιλιάδες τόνους μπακαλιάρου σε εισαγωγείς που προμηθεύουν μεγάλες αμερικανικές αλυσίδες λιανικής πώλησης, όπως η Walmart και η ShopRite. (Εκπρόσωπος της εταιρείας μας δήλωσε ότι δεν προσλαμβάνει Βορειοκορεάτες εργάτες).
*Πηγή: Daily Maverick 10 Μαρτίου 2024. Μετάφραση: Χριστίνα Σταματοπούλου
**Αυτή η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Outlaw Ocean Project, με τη συμβολή των Joe Galvin, Maya Martin, Susan Ryan, Jake Conley, Austin Brush και Daniel Murphy.
