Φωτογραφία στον προθάλαμο της Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, στα Τίρανα της Αλβανίας, 16 Μαΐου 2025. «Δυό κουβέντες στο πόδι», του Προέδρου Νίκου Φ. Χριστοδουλίδη, με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την συνδρομή της μεταφράστριάς του, Φατιμά Γκιουλχάμ Αμπουσάναμπ.
του Λάζαρου Α. Μαύρου
ΠΟΙΑ είναι τα εκάστοτε «Πάρα Πολύ Σημαντικά Οφέλη Για Την Άγκυρα», ουδείς άλλος παρά μόνο η ίδια η Τουρκία αυτεξουσίως ορίζει. Κι επιμόνως επιδιώκει. Μεθοδικά. Με μοναδικό γνώμονα την αποκλειστικά δική της, διαχρονικά αταλάντευτη, πολιτική. Η οποία, μισό και πλέον αιώνα, ιδίως μετά από το επεκτατικό της πολεμικό επίτευγμα στην Κύπρο το 1974 αναπτυσσόμενη, ως Νεο-Οθωμανική Στρατηγική Βάθους από την ίδια προσδιορίζεται.
– Επειδή αυτό είναι το θεμελιώδες της τουρκικής πολιτικής, εξ αντιδιαστολής δύναται να κριθεί ως Θεμελιώδες Σφάλμα η προσδοκία του ΠτΔ Νίκου Φ. Χριστοδουλίδη ότι «τα οφέλη που πιθανόν να προσφέρει η Ε.Ε. στην Τουρκία θα πείσουν την Άγκυρα να επιλύσει το Κυπριακό».
Στην συνέντευξή του, την παρελθούσα Κυριακή 14 τρ., στον κ. Θ. Φωτίου της λευκωσιάτικης έκδοσης της αθηναϊκής ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ, ο ΠτΔ είπε, επί λέξει, ότι: «Έχω πει πολλές φορές ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να προχωρήσει στην επίλυση του Κυπριακού αν δεν νιώσει ότι θα έχει οφέλη από αυτή τη λύση. Και ο μόνος παράγοντας που μπορεί να προσφέρει τέτοια οφέλη στην Τουρκία είναι η Ε.Ε. Τα θέματα της φιλελευθεροποίησης των θεωρήσεων εισόδου, η αναβάθμιση και επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης Ε.Ε.-Τουρκίας και η γενικότερη συνεργασία με την Ε.Ε. είναι πάρα πολύ σημαντικά για την Άγκυρα»…
ΧΩΡΙΣ πρόθεση υποβάθμισης του ρόλου που δυνητικά ΘΑ [;] μπορούσε ν’ ασκήσει η Ε.Ε. επί της τουρκικής πολιτικής, φαίνεται ότι, πρώτο Σφάλμα, είναι ν’ αποσιωπάται πόσο έκδηλα και κατ’ επανάληψιν η Τουρκία «γράφει στα παλιά της τ’ άρβυλα» την Ε.Ε. όταν δεν εξυπηρετείται ο «Τουρκισμός» (κεμαλικός, ισλαμο-κεμαλικός ή ισλαμιστικός) του πολιτικού της συστήματος και ο Νεο-οθωμανισμός της στις διεθνείς της σχέσεις.
– Από το 1987, αφ’ ότου με Πρωθυπουργό τον Τουργκούτ Οζάλ η Τουρκία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην Ε.Ο.Κ. μέχρι το 1999 που, επί Μπουλέντ Ετζεβίτ, έλαβε το καθεστώς τής υποψήφιας για ένταξη και από το 2005, επί Ερντογάν, όταν ξεκίνησαν οι ενταξιακές της διαπραγματεύσεις, μέχρι σήμερα, ΟΥΔΕΠΟΤΕ η Άγκυρα έδωσε την παραμικρή ένδειξη υποχώρησης στο Κυπριακό για τα οιαδήποτε «ευρωπαϊκά Οφέλη». Οι ενταξιακές της δεν κατάφεραν να… προκόψουν. Όχι εξαιτίας του Κυπριακού ή των ελλαδο-τουρκικών. Περισσότερο ισχύει η ερμηνεία ότι: Οι ευρωπαϊκές χώρες, εκάστη για τα δικά της συμφέροντα, δεν συγκατένευσαν στην… οιονεί «τουρκοποίηση» της Ε.Ε….
ΣΤΟΝ διαχρονικό κατάλογο τών μάταιων προσδοκιών που συναριθμούνται στα Σφάλματα Αθηνών και Λευκωσίας, χρήσιμη είναι ίσως η δειγματοληπτική υπενθύμιση:
– Πώς ναυάγησε, πόσα δεν κατόρθωσε και πού κατάντησε η πολιτική λ.χ. του Κώστα Σημίτη ο οποίος είχε πρωτοστατήσει το 1999 στο να γίνει αποδεκτή η Τουρκία ως υποψήφια για ένταξη, τρέφοντας την ψευδαίσθηση ότι η Άγκυρα θα αποκήρυσσε την βουλιμία της σε βάρος του Αιγαίου, θ’ ακύρωνε την απ’ το 1995 Απειλή Πολέμου (Casus Belli) και… «εξευρωπαϊζομένη», θ’ αποδεχόταν μία «ευρωπαϊκή λύση» του Κυπριακού;
– Πόσες ομοίως μάταιες προσδοκίες έτρεφαν η Αθήνα με τον Κώστα Καραμανλή κι η Λευκωσία με τον Τάσσο Παπαδόπουλο, όταν το 2005 χαιρέτιζαν την έναρξη των ενταξιακών της Τουρκίας του Ερντογάν;
Η ΙΔΙΑ η Τουρκία όμως, καθ’ όλην τη διάρκεια των τεσσάρων 10ετιών 1987-2026, έδειξε κι αποδεικνύει ότι: Τα Δικά Της Οφέλη, όπως Η ΙΔΙΑ και ουδείς άλλος τα ορίζει, πρωτίστως στο Κυπριακό και στα ελλαδο-τουρκικά, ΔΕΝ ΥΠΟΤΑΣΣΟΝΤΑΙ στους κανόνες της Ε.Ε. Ούτε υπακούουν στις λεγόμενες «κυπρογενείς υποχρεώσεις» της…
ΑΥΤΗ η ξεροκέφαλη πραγματικότητα, ως αμετακίνητη πολιτική όλων ανεξαιρέτως των διαδοχικών τουρκικών κυβερνήσεων, καθιστά τις προσδοκίες περί δήθεν δελεασμού της Άγκυρας με «ευρωπαϊκά Οφέλη», πλάνες ελπίδες ονειροπόλων. Ανεπαρκούς στρατηγικής και γεωπολιτικής αντίληψης των πραγμάτων. Όνειρα θερινής νυκτός κι αφελέστατοι ευσεβοποθισμοί, λανθασμένης ανάγνωσης της Τουρκίας. Θυμίζουν τις… κωδωνοκρουσίες στις μη σκλαβωμένες περιοχές της καθημαγμένης από τον Αττίλα Κύπρου, Νοέμβριο 1976 που κέρδισε τις προεδρικές στις ΗΠΑ ο Τζίμυ Κάρτερ, επειδή υποσχόταν «επίλυση του Κυπριακού και αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί»…
– Πέντε δεκαετίες παρήλθαν και η Τουρκία υπερηφανεύεται ότι ατιμώρητη πέτυχε να ορίζει το Κυπριακό, να εδραιώνει την κατοχή και να διεκδικεί στις συνομιλίες υπό την αιγίδα του εκάστοτε Γ.Γρ. του ΟΗΕ, την νομιμοποίηση των κατοχικών της κεκτημένων «χωρίς να φύγει ούτ’ ένας στρατιώτης και δίχως να δώσει σπιθαμή εδάφους στην Κύπρο», κατά την επίσημη της φρασεολογία…
ΚΡΙΣΙΜΟ το ερώτημα: Από ποιά ίχνη έστω ενδείξεων, έχει άραγε συναγάγει ο ΠτΔ αίφνης τώρα, την πιθανολόγηση ότι η Τουρκία διατίθεται «να προχωρήσει στην επίλυση του Κυπριακού για τα Οφέλη της Ε.Ε.»; Άγνωστη η απάντηση. Κι ανεξιχνίαστο, πού βασίζεται η πεποίθηση του και τι είδους ανάγνωση κάνει της τουρκικής πολιτικής. Επειδή ακριβώς τ’ αντίθετα δηλώνει στεντορείως η ίδια η Τουρκία:
– Μόλις τον Απρίλιο 30.4.2026 ο Τούρκος Υπ.Εξ. Χακάν Φιντάν στη Βιέννη, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με την Αυστριακή ομόλογό του, κατσάδιαζε την Ε.Ε. για την Κύπρο: «Όταν η Ευρώπη και η Τουρκία έρχονται μαζί, προκύπτει ένας πληθυσμός 500 εκατομμυρίων και αυτός ο πληθυσμός έχει πολλούς τομείς στους οποίους μπορεί να συνεργαστεί. Ενώ θα μπορούσε να επιτευχθούν κοινά παραδοτέα σε όλους αυτούς τους τομείς με έναν πληθυσμό 500 εκατομμυρίων, μία χώρα με λιγότερο από ένα εκατομμύριο πληθυσμό μπορεί σε μεγάλο βαθμό να το εμποδίζει αυτό και κανείς να μην μπορεί να πει τίποτα»…
– Και μόλις προ μηνός, 5.5.2026 ο ίδιος ο Ερντογάν κάλεσε την Ε.Ε. να συμμορφωθεί στις τουρκικές απαιτήσεις, λέγοντας ότι: «Εμείς δεν είμαστε μια χώρα της οποίας θα χτυπούν την πόρτα μόνο όταν υπάρχει ανάγκη και θα τη βάζουν στην άκρη τις υπόλοιπες φορές […] Όπως βλέπετε, η γειτονική μας Ελλάδα, η οποία υπέβαλε αίτηση ένταξης το 1975, έγινε δεκτή στην Ε.Ε. σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, το 1981. Αντίθετα, η Τουρκία αποκλείστηκε από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων για καθαρά πολιτικούς λόγους […] Το 2004 η Ε.Ε. πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη διεύρυνση στην ιστορία της. Μεταξύ των νέων μελών περιλαμβανόταν και η ελληνοκυπριακή πλευρά […] Να μην ξεχνάει κανείς ότι ούτε η Τουρκία είναι η παλιά Τουρκία, ούτε κι ο κόσμος είναι όπως πριν, περιορισμένος στη σφαίρα επιρροής των Δυτικών κρατών. Δημιουργείται ένας νέος κόσμος όπου οι περιφερειακές συνεργασίες αποκτούν σημασία, νέοι δρώντες αναδύονται και το παγκόσμιο σύστημα εξελίσσεται ταχέως προς την πολυ-πολικότητα. Και η Τουρκία συγκαταλέγεται μεταξύ των ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΩΝ χωρών που είναι υποψήφιες να αποτελέσουν έναν από τους πόλους αυτού του νέου συστήματος […] Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι· είτε θα δουν την αυξανόμενη ΙΣΧΥ και το παγκόσμιο βάρος της Τουρκίας ως ευκαιρία για να ξεπεράσουν το αδιέξοδο, είτε θα επιτρέψουν σε ρητορικές αποκλεισμού να σκοτεινιάσουν το μέλλον της Ευρώπης»…
Συνεπώς;
Λάζ. Μαύρος
