του Νίκου Μελέτη από το liberal.gr
Σε επίσημη καταγγελία στον ΟΗΕ, ότι το «Μνημόνιο Συναντίληψης» που υπέγραψαν η Τουρκία με το ψευδοκράτος στις 10 Ιουλίου και η έναρξη ερευνών για τον υποθαλάσσιο αγωγό που θα συνδέει την Τουρκία με τα κατεχόμενα παραβιάζουν την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και αποτελούν ένα ακόμη δείγμα της προσπάθειας της Τουρκίας για ενσωμάτωση της παράνομα κατεχόμενης βόρειας Κύπρου, προχώρησε με επιστολή της η Λευκωσία.
Η επιστολή με ημερομηνία της 7ης Αυγούστου επισημαίνει ότι η υπογραφή του «Μνημονίου Συναντίληψης» είναι παράνομη, καθώς η αποσχιστική οντότητα δεν έχει τέτοια δυνατότητα, καθώς στερείται διεθνούς προσωπικότητας βάσει και των ψηφισμάτων του ΣΑ του ΟΗΕ. Με τις προπαρασκευαστικές εργασίες που έχουν ξεκινήσει με την έκδοση σχετικών παράνομων τουρκικών NAVTEX, αποκαλύπτονται οι τουρκικές προθέσεις για παραβίαση της κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων και αρμοδιοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το έργο το οποίο ανακοίνωσε η Τουρκία αφορά τη σύνδεση με την αποσχιστική οντότητα στις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που τελούν υπό στρατιωτική κατοχή, με υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου διπλής κατεύθυνσης.
Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού στο κατεχόμενο έδαφος της Δημοκρατίας της Κύπρου, ο οποίος διέρχεται επίσης από τα χωρικά της ύδατα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη/υφαλοκρηπίδα, συνιστά παραβίαση της κυριαρχίας της Δημοκρατίας της Κύπρου και προσβολή των δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της επί της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης/υφαλοκρηπίδας της βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας απηχούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο.
Η Λευκωσία όμως αναδεικνύει στην επιστολή της ότι το σχεδιαζόμενο έργο είναι σε συνέχεια και άλλων έργων σύνδεσης, όπως αυτό με τον αγωγό νερού, καθώς η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει μια ακόμη στρατηγική σύνδεση υποδομών, μέρος της μακροχρόνιας πολιτικής της Τουρκίας για τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων, με σκοπό την περαιτέρω εδραίωση του πολιτικού, οικονομικού και στρατηγικού της ελέγχου επί του κατεχόμενου τμήματος της Δημοκρατίας της Κύπρου και την ενίσχυση των συνεπειών της συνεχιζόμενης στρατιωτικής κατοχής της.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία και αυτή η κίνηση είναι ένα ακόμη βήμα για την ενσωμάτωση των κατεχομένων εδαφών στις πολιτικές και οικονομικές δομές της Τουρκίας, ενισχύοντας έτσι την εξάρτηση των κατεχομένων περιοχών από την Τουρκία και εδραιώνοντας περαιτέρω την παράνομη διαίρεση του νησιού. Επίσης, το γεγονός ότι ο αγωγός προβλέπεται να είναι διπλής κατεύθυνσης αποκαλύπτει ότι υπάρχει πρόθεση της Τουρκίας για υφαρπαγή φυσικών πόρων που βρίσκονται στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στην επιστολή της η Λευκωσία επισημαίνει ότι τέτοιες κινήσεις υπονομεύουν τη σταθερότητα στην περιοχή και υπονομεύουν τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την επανέναρξη της διαδικασίας για εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό, και καλεί τον ΟΗΕ να στείλει σαφές μήνυμα στην Άγκυρα να τερματίσει αμέσως όλες τις σχετικές παράνομες δραστηριότητες.
Ολόκληρο το κειμενο της επιστολής:
«Επιστολή με ημερομηνία 7 Αυγούστου 2026 του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη απευθυνόμενη προς τον Γενικό Γραμματέα
Κατόπιν οδηγιών της Κυβέρνησής μου, επιθυμώ να θέσω υπόψη σας και να διαμαρτυρηθώ έντονα για την υπογραφή, στις 10 Ιουλίου 2026, ενός παράνομου «μνημονίου συναντίληψης» μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας στις περιοχές της Δημοκρατίας της Κύπρου που τελούν υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή, σχετικά με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου διπλής κατεύθυνσης που θα συνδέει την Τουρκία με τις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας της Κύπρου.
Η υπογραφή του υποτιθέμενου «μνημονίου συναντίληψης» συνιστά άλλη μια εσκεμμένη και προκλητική ενέργεια της Τουρκίας, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας για την Κύπρο.
Προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για την εφαρμογή του υποτιθέμενου «μνημονίου συναντίληψης» φαίνεται να έχουν ήδη ξεκινήσει. Ειδικότερα, η Τουρκία εξέδωσε ναυτική οδηγία (NAVTEX) στις 21 Ιουλίου 2026 για την ανάπτυξη των ερευνητικών σκαφών Oruç Reis, Denar Explorer, Denar Pathfinder και Denar Surveyor στο πλαίσιο προκαταρκτικών ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με το προτεινόμενο έργο. Παρόλο που αυτές οι αρχικές δραστηριότητες διεξάγονται σύμφωνα με πληροφορίες εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων, καταδεικνύουν σαφώς την πρόθεση της Τουρκίας να προχωρήσει στην εφαρμογή του παράνομου μνημονίου.
Το υποτιθέμενο «μνημόνιο συναντίληψης» είναι άκυρο και ως εκ τούτου στερείται οποιουδήποτε νομικού αποτελέσματος. Η παράνομη αποσχιστική οντότητα που ιδρύθηκε στο κατεχόμενο τμήμα της Δημοκρατίας της Κύπρου στερείται διεθνούς νομικής προσωπικότητας και δεν έχει καμία αρμοδιότητα βάσει του διεθνούς δικαίου να συνάπτει διεθνείς συμφωνίες ή να εξουσιοδοτεί έργα που επηρεάζουν το έδαφος, τα χωρικά ύδατα, την αποκλειστική οικονομική ζώνη και τη υφαλοκρηπίδα της Δημοκρατίας της Κύπρου. Οι αποφάσεις 541 (1983) και 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας κήρυξαν απερίφραστα την υποτιθέμενη αποσχιστική οντότητα νομικά άκυρη και κάλεσαν όλα τα κράτη να μην την αναγνωρίσουν ή να τη διευκολύνουν με οποιονδήποτε τρόπο.
Η υποτιθέμενη υλοποίηση του υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου από την Τουρκία, μαζί με τυχόν σχετικές υπεράκτιες και χερσαίες υποδομές, πραγματοποιείται χωρίς την εξουσιοδότηση και τη συγκατάθεση της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κύπρου, με πλήρη παραγνώριση της κυριαρχίας, των δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της. Η κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού στο κατεχόμενο έδαφος της Δημοκρατίας της Κύπρου, ο οποίος διέρχεται επίσης από τα χωρικά της ύδατα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη/υφαλοκρηπίδα, συνιστά παραβίαση της κυριαρχίας της Δημοκρατίας της Κύπρου και προσβολή των δικαιωμάτων και της δικαιοδοσίας της επί της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης/υφαλοκρηπίδας της βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας απηχούν το εθιμικό διεθνές δίκαιο. Ειδικότερα, η υποτιθέμενη υλοποίηση του προτεινόμενου έργου παραβιάζει την κυριαρχία της Δημοκρατίας της Κύπρου επί του εδάφους και των χωρικών υδάτων της, εφόσον αναλαμβάνεται χωρίς την εξουσιοδότησή της, και προσβάλλει τα δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της ως παράκτιου κράτους να ρυθμίζει δραστηριότητες που επηρεάζουν τους φυσικούς της πόρους και το θαλάσσιο περιβάλλον εντός της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης/υφαλοκρηπίδας της.
Η τελευταία αυτή προκλητική ενέργεια της Τουρκίας εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, καθώς συνεχίζονται οι προσπάθειες για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με στόχο τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος. Αντί να συμβάλλουν στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την επιτυχία αυτής της διαδικασίας, τέτοιες μονομερείς ενέργειες υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων και επιχειρούν να προκαταλάβουν το μέλλον του νησιού μέσω τετελεσμένων εξελίξεων.
Η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει μια ακόμη στρατηγική σύνδεση υποδομών, συνδέοντας μόνιμα το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου με την τουρκική ενδοχώρα. Αυτό αποτελεί μέρος της μακροχρόνιας πολιτικής της Τουρκίας για τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων, με σκοπό την περαιτέρω εδραίωση του πολιτικού, οικονομικού και στρατηγικού της ελέγχου επί του κατεχόμενου τμήματος της Δημοκρατίας της Κύπρου και την ενίσχυση των συνεπειών τηςσυνεχιζόμενης στρατιωτικής κατοχής της. Αυτή η τελευταία εξέλιξη δεν μπορεί να θεωρηθεί μεμονωμένη. Ακολουθεί την παράνομη κατασκευή και λειτουργία υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς νερού μεταξύ της Τουρκίας και των κατεχομένων περιοχών της Δημοκρατίας της Κύπρου και αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και συστηματικής πολιτικής που αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των κατεχομένων εδαφών στις πολιτικές και οικονομικές δομές της Τουρκίας, ενισχύοντας έτσι την εξάρτηση των κατεχομένων περιοχών από την Τουρκία και εδραιώνοντας περαιτέρω την παράνομη διαίρεση του νησιού.
Επιπλέον, ο προτεινόμενος υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου δεν πρέπει να θεωρείται απλώς ως ένα έργο ενεργειακής υποδομής μεταξύ της Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας στις κατεχόμενες περιοχές. Η υποδομή διπλής κατεύθυνσης αποσκοπεί τελικά από πλευράς Τουρκίας στη διευκόλυνση της μελλοντικής μεταφοράς πόρων φυσικού αερίου που εξορύσσονται από τις θαλάσσιες περιοχές επί των οποίων η Δημοκρατία της Κύπρου ασκεί κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα, προκαλώντας έτσι πρόσθετες νομικές και πολιτικές ανησυχίες σχετικά με τις προθέσεις και τα σχέδια της Τουρκίας. Η εξέλιξη αυτή εξετάζεται στο πλαίσιο των παράνομων γεωτρήσεων και σεισμικών δραστηριοτήτων της Τουρκίας που πραγματοποιήθηκαν στα χωρικά ύδατα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη/υφαλοκρηπίδα της Δημοκρατίας της Κύπρου κατά την περίοδο 2019–2020, κατά παραβίαση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Δημοκρατίας της Κύπρου βάσει του διεθνούς δικαίου, όπως απηχείται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Υπό το πρίσμα αυτό, η Κυβέρνησή μου ζητά τη συνδρομή σας για τη μεταφορά ενός σαφούς μηνύματος προς την Τουρκία ότι οφείλει να συμμορφωθεί πλήρως με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου, να σεβαστεί την κυριαρχία, τα δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της Δημοκρατίας της Κύπρου, να απέχει από την εφαρμογή του παράνομου «μνημονίου συναντίληψης» σχετικά με την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου που συνδέει την Τουρκία με τις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας της Κύπρου και να τερματίσει αμέσως όλες τις σχετικές δραστηριότητες.
Τέτοιες μονομερείς ενέργειες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από προκλητικές δηλώσεις και προσπάθειες δημιουργίας νέων τετελεσμένων, δεν συμβάλλουν στην ειρήνη, τη σταθερότητα ή τη συμφιλίωση. Αντίθετα, υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κοινοτήτων, περιλεκουν τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα και της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών του, ζημιώνουν τις προοπτικές για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων και εδραιώνουν περαιτέρω τη διαίρεση του νησιού.
Θα ήμουν ευγνώμων εάν η παρούσα επιστολή μπορούσε να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, υπό τα σημεία 40 και 75 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθεί στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Θαλασσίων Υποθέσεων και του Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Μαρια Μιχαηλ Μονιμη Αντιπρόσωπος»
Δείτε εδώ ολόκληρο το κείμενο της επιστολής.
