Έχουμε δαιμονοποιήσει και την αποστήθιση, λες και η ανθρώπινη πρόοδος αλλά και η καθημερινότητά μας δε στηρίζεται σε όσα αποθηκεύουμε στη μνήμη μας.
Γράφει ο Τάσος Χατζηαναστασίου, Δρ Ιστορίας, Διευθυντής Λυκείου
Πραγματικά έχω βαρεθεί να διαβάζω με αφορμή τις επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στους διεθνείς διαγωνισμούς, σπουδαιοφανείς ανοησίες για τους λόγους της εμπειρικά και ποσοτικά εμφανούς αποτυχίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Όχι φταίνε τα προγράμματα, όχι φταίνε οι μέθοδοι διδασκαλίας, όχι φταίνε τα βιβλία, η παπαγαλία, ο καπιταλισμός και εσχάτως τα κινητά και η τεχνητή νοημοσύνη.
Αναμφίβολα, κάθε ένας από τους παραπάνω παράγοντες ευθύνεται, άλλος περισσότερο άλλος λιγότερο, για το χάλι της εκπαίδευσης.
Αλλά η βασική αιτία είναι ότι δεν αναλαμβάνουμε ως πολιτεία πρωτίστως, αλλά και ως κοινωνία, ως γονείς και δάσκαλοι, την ευθύνη του ρόλου του «ενήλικα στο δωμάτιο» για να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να μάθει κάθε παιδί, που διαθέτει στοιχειώδη νοημοσύνη, να γράφει, να διαβάζει, τις πράξεις της αριθμητικής και να κατέχει βασικές γνώσεις Ιστορίας, Γεωγραφίας και των άλλων φυσικών επιστημών· κοντολογίς τις βασικές προϋποθέσεις και εργαλεία κατανόησης του κόσμου στον οποίον ζει και ομαλής κοινωνικής ένταξης.
Γιατί έχουμε δαιμονοποιήσει και την αποστήθιση, λες και η ανθρώπινη πρόοδος αλλά και η καθημερινότητά μας δε στηρίζεται σε όσα αποθηκεύουμε στη μνήμη μας ή λες και θα εμπιστευόμασταν οποιονδήποτε ειδικό που ασκεί την τέχνη του συμβουλευόμενος διαρκώς τις οδηγίες χρήσης των εργαλείων του και το διαδίκτυο.
Ας ανοίξουν τα μάτια τους λοιπόν όσοι κόπτονται δήθεν για την αγραμματοσύνη των παιδιών μήπως και συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός μαθητών που προάγονται αγράμματοι και αστοιχείωτοι διότι έχουν κυριολεκτικά αφεθεί στην τύχη τους.
Εκτός από μια μερίδα εκπαιδευτικών και γονέων που αγωνιά και αγωνίζεται ενάντια στην αμάθεια, ουδείς νοιάζεται πραγματικά για το εάν τα παιδιά μαθαίνουν ή όχι.
Αφήνω χάριν οικονομίας την αγωγή που λαμβάνουν γιατί κι εκεί πάσχουμε σοβαρά.
Στο Δημοτικό δεν προβλέπεται ουσιαστικός έλεγχος της προόδου των παιδιών.
Έτσι, δε λαμβάνονται μέτρα αντισταθμιστικής αγωγής προκειμένου να συμβαδίσουν όσα δεν κατακτούν τις απαραίτητες γνώσεις.
Advertisement
Δεν προβλέπεται ενισχυτική διδασκαλία, δεν προβλέπονται θερινά μαθήματα για να καλύψουν τα κενά τους, αλλά ούτε προβλέπεται και να επαναλαμβάνουν υποχρεωτικά την τάξη εάν χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αποκτήσουν όσες γνώσεις χρειάζεται, γιατί μπορεί να έχουν διαφορετικούς ρυθμούς μάθησης και νοητικής ανάπτυξης.
Γενικότερα, δεν προβλέπεται να ζορίζονται να μελετήσουν για να μάθουν καθώς αυτό θεωρείται «αντιπαιδαγωγικό».
Επικρατεί η παντελής έλλειψη θεσμικών μέτρων κυρίως γιατί απουσιάζει η βούληση ν’ αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.
Το παιδί όμως που αφήνεται στην … ησυχία του θα αποφοιτήσει αγράμματο από το Δημοτικό καθώς αυτό κρίνεται προτιμότερο από το να πιεστεί να μελετήσει ή, εφόσον χρειάζεται, να στηριχτεί μορφωτικά ή, τέλος, να ακολουθήσει πρόγραμμα ειδικής αγωγής εφόσον κριθεί απαραίτητο (αν και στο τελευταίο έχει δοθεί κάποια προσοχή τελευταία, χωρίς όμως αξιόλογα αποτελέσματα καθώς και τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες απλώς προάγονται συνήθως χαριστικά).
Η καλλιέργεια της προσοχής, της συγκέντρωσης και της πειθαρχίας της μελέτης είναι τα απαραίτητα εφόδια για να μάθει κανείς οτιδήποτε.
Αν αυτά τα στερήσουμε από τα παιδιά για να μην τα …καταπιέσουμε ή τα στεναχωρήσουμε ή για να τα προστατέψουμε από το αίσθημα της αποτυχίας, τότε έχουμε υπονομεύσει το ίδιο το μέλλον των παιδιών αυτών αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας που ήδη υφίσταται τις συνέπειες: ένα διαρκώς αυξανόμενο ποσοστό, μόνο ως προς την ημερομηνία γέννησης ενηλίκων, εκδηλώνει ανεύθυνη, αντικοινωνική και επιθετική συμπεριφορά ενώ παράλληλα υιοθετεί άκριτα κάθε ανορθολογική αντίληψη που ακούγεται ευχάριστη ή ικανοποιεί τα πιο βάρβαρα ένστικτα. Άλλο ένα αντικειμενικό κριτήριο (αρνητικής) αξιολόγησης του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Όσο για το Γυμνάσιο, θα είχε ενδιαφέρον να συνταχθεί μία έκθεση στην οποία να καταγράφονται όσα τραγελαφικά διαδραματίζονται στις επαναληπτικές προαγωγικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται κυριολεκτικά για σπατάλη κοινωνικού χρόνου κι αναρωτιέται κανείς γιατί ο εκπαιδευτικός, που είχε την ευσυνειδησία και το κουράγιο να δώσει μία δεύτερη ευκαιρία στο παιδί να μελετήσει το καλοκαίρι για να καλύψει τα κενά του, να ταλαιπωρείται έτσι.
Αν αξίζει δηλαδή τον κόπο.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων στις εξετάσεις των μετεξεταστέων προάγονται ακόμη και παιδιά που δε γνωρίζουν ούτε σε ποιο μάθημα εξετάζονται κάθε φορά· και δεν υπερβάλλω καθόλου.
Παιδιά που δεν έχουν μάθει όχι απλώς να μελετούν, μα ούτε καν να συγκεντρώνονται, να εστιάζουν και να ακούν με προσοχή, καταδικάζονται πνευματικά, μορφωτικά και κατά συνέπεια και κοινωνικά αφού αποφοιτούν χωρίς ουσιαστικά εφόδια για ν’ αντιλαμβάνονται όσα συμβαίνουν.
Με ένα μεγάλο ποσοστό αστοιχείωτων αποφοίτων Γυμνασίου, τι προσδοκίες να έχει κανείς πλέον στο Λύκειο και ειδικά το Γενικό;
Το ελληνικό λύκειο ίσως είναι το μοναδικό παγκοσμίως που χορηγεί απολυτήριο ακόμη και σε παιδιά που δεν έχουν, κυριολεκτικά, ανοίξει βιβλίο ποτέ· που καλά καλά ούτε ανάγνωση δεν μπορούν να κάνουν ούτε καν κατανοούν τις εκφωνήσεις των ασκήσεων· και δε συζητάμε για γνώσεις στα υπόλοιπα μαθήματα.
Ας αφήσουν λοιπόν οι αρμόδιοι και ειδικά οι τεχνικοί της ακαδημαϊκής εξουσίας τα κροκοδείλια δάκρυα κι ας αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν.
Διότι οι δικές τους εμμονές και ιδεοληψίες έχουν οδηγήσει τα πράγματα σ’ αυτό το χάλι.
Κυρίως ας πάψουν να κοροϊδεύουν την κοινωνία πως τάχα η απουσία ελέγχου της εμπέδωσης της γνώσης (η «κακή αξιολόγηση» και οι «άθλιες» εξετάσεις), συνιστά πρόοδο καθώς γιατί τάχα δίνεται προτεραιότητα στην καλλιέργεια …κριτικής σκέψης.
Πώς μπορεί κανείς να υποστηρίζει σοβαρά ότι αυτός που δεν έχει τίποτα στο κεφάλι του μπορεί απ’ αυτό το κενό να παραγάγει κάποια βαθύτερη, σε σχέση με τις απλές καθημερινές, σκέψη, πόσο μάλλον «κριτική»;
Τι να κρίνεις όταν δεν γνωρίζεις τα βασικά δεδομένα;
Τι να συνδυάσεις κριτικά όταν αγνοείς τις παραμέτρους της κάθε πλευράς του ζητουμένου;
Λες και μπορείς να λάβεις οποιαδήποτε πιστοποίηση σε οποιονδήποτε τομέα, από την οδήγηση ως το πτυχίο ξένης γλώσσας ή μουσικού οργάνου χωρίς κάποιου είδους εξέταση ή λες και θα εμπιστευόταν κανείς τον άνθρωπό του σε αποκλειστική νοσοκόμα που δεν έχει λάβει τη σχετική πιστοποίηση στη Νοσηλευτική, για ν’ αναφέρω ένα μόνο παράδειγμα.
Το ελληνικό σχολείο δε χρειάζεται τόσο «καινοτόμους δράσεις», «σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας» (που ήδη μετρούν πέντε ή έξι δεκαετίες), «προγράμματα, (projects)», «ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα», «εργαστήρια δεξιοτήτων», φρου φρου κι αρώματα, όσο χρειάζεται να αφεθεί επιτέλους να ανταποκριθεί στον μορφωτικό του ρόλο.
Απαιτείται, επειγόντως να επανιδρυθεί ως θεσμός μετάδοσης γνώσεων που να περιλαμβάνει τον έλεγχο της εμπέδωσής της για κάθε παιδί και ιδιαίτερα για όσα προέρχονται από ένα στερημένο κοινωνικά και μορφωτικά περιβάλλον. Τότε, πράγματι, θα μπορούμε να μιλάμε για ένα πραγματικά δημοκρατικό και συμπεριληπτικό σχολείο «χωρίς φραγμούς». Γιατί σήμερα, αυτά τα παιδιά απλώς, προάγονται. Αγράμματα.
*Πηγή:Esosgr
