Ρώσοι και Τούρκοι ιθύνοντες, στο κέντρο διακρίνονται ο Αράλοφ και ο Κεμάλ, Μάρτιος 1922
Σε πρόσφατη συνέντευξη του, ο Ρώσος ΥΠΕΞ, Σεργκέι Λαβρόφ υπενθύμισε την κομβική στήριξη που παρείχε η Σοβιετική Ρωσία στο Κεμάλ το 1920. Δήλωσε συγκεκριμένα στο τουρκικό τηλεοπτικό κανάλι TGRT Haber και στην εφημερίδα Türkiye: «Το 2025 γιορτάσαμε την 105η επέτειο από την αναγνώριση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας από τη Σοβιετική Ρωσία. Δεν περιοριστήκαμε μόνο στην αναγνώριση, αλλά παρείχαμε και σημαντική υλική υποστήριξη, όπως όπλα, πυρομαχικά και χρυσό», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι πρόκειται για «ένα ένδοξο κεφάλαιο στρατηγικής συνεργασίας» που, κατά την άποψή του, θα μείνει χαραγμένο στη συλλογική μνήμη Ρωσίας και Τουρκίας.
Για αυτή την “βοήθεια” έχει γράψει αναλυτικά ο πρεσβευτής Semen Ivanovic Aralov, που υπηρέτησε στην Τουρκία το διάστημα από τον Ιανουάριο του 1922 έως τον Απρίλιο του 1923. Ο Αράλοφ ήταν άνθρωπος του σοβιετικού καθεστώτος και το υπηρέτησε από διάφορες θέσεις από το 1917 έως τον θάνατό του στα τέλη της δεκαετίας του 1960. Από το αναλυτικό κείμενο του Κωνσταντίνου Κ. Παπουλίδη, Ο ελληνικός κόσμος από τα μάτια σοβιετικού πρεσβευτή στην Τουρκία S. I. Aralov, (όπου όλα τα αποσπάσματα και τα στοιχεία) μαθαίνουμε ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1960 ο Aralov έγραψε βιβλίο για να “υπενθυμίσει” τις αγαστές σχέσεις που είχε η Σοβιετική Ρωσία και η Τουρκία το διάστημα 1920-1923 και πόσο στραβό δρόμο πήρε η Τουρκία μετά τον θάνατο του Κεμάλ που συνεργάζεται με τους πρώην “εισβολείς” τις δυτικές δυνάμεις.
Στην αφήγηση του Αράλοφ αποκαλύπτει ότι:
“Η πρώτη βοήθεια της Σοβιετικής Ένωσης στους κεμαλικούς χρονολογείται από τον Σεπτέμβριο του 1920, μέσω της πόλεως Ερζερούμ. Ο χρυσός που δόθηκε χρησιμοποιήθηκε για πληρωμές μισθών των αξιωματικών και για την ενίσχυση του ταμείου της Άγκυρας”.
Τρεις μέρες μετά τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση (23 Απριλίου 1920), δηλ. στις 26 Απριλίου 1920, οι κεμαλικοί ζήτησαν 5.000.000 χρυσές λίρες Τουρκίας, σε οπλισμό, τεχνική βοήθεια και νοσοκομειακό υλικό, από τους σοβιετικούς, για να πολεμήσουν, όπως και οι σοβιετικοί, τις «ιμπεριαλιστικές δυνάμεις»[9]. Ο σοβιετικός υπουργός Εξωτερικών Γκεόργκι Τσιτσέριν απάντησε θετικά στο αίτηµά τους με έγγραφο στις 2 Ιουνίου 1920 και η σοβιετική Αποστολή, που επισκέφτηκε την Άγκυρα στις 4 Οκτωβρίου, έφερε μαζί της 200,6 κιλά χρυσού σε ράβδους[10].
Στις 6 Μαρτίου 1921, υπογράφηκε το σοβιετο-τουρκικό σύμφωνο φιλίας (με 16 άρθρα και 3 παραρτήματα). Εκεί συμφωνήθηκε η δωρεά από τους σοβιετικούς στους κεμαλικούς 10.000.000 χρυσών ρουβλίων[11]. Από τις 25 Δεκεμβρίου 1921 μέχρι 5 Ιανουαρίου 1922, πήγε στην Τουρκία ο Γενικός Στρατιωτικός Διοικητής της Κόκκινης Στρατιάς της Ουκρανίας Frunze[12], ο οποίος υπέγραψε, στις 2 Ιανουαρίου 1922, ουκρανο-τουρκικό σύμφωνο φιλίας, με 16 άρθρα[13]. Εξάλλου, σύμφωνα με αρχειακές πηγές, η Σοβιετική Ένωση παρεχώρησε στους κεμαλικούς, το 1920-1922, εκτός από χρυσό, και πολεμικό υλικό (μέσω των πόλεων Νοβοροσίσκ, Tuapse και Μπατούμ), 39.000 τουφέκια, 327 πολυβόλα, 54 πυροβόλα, 63.000.000 σφαίρες, 147.000 οβίδες και ο κατάλογος συνεχίζεται με σπαθιά, ξιφολόγχες, χειροβομβίδες, αντιασφυξιογόνες προσωπίδες κ.ά.[14] Ακόμη, στις 9 Απριλίου 1921, οι Τούρκοι έλαβαν από τους σοβιετικούς 30.000 χρυσά ρούβλια, για βοήθεια των περιοχών που λεηλατήθηκαν από τα στρατεύματα κατοχής[15].
Στις 25 Μαΐου 1921, εγκαινιάστηκε, με σοβιετική βοήθεια, εργοστάσιο πυρίτιδας και φυσιγγίων στην Άγκυρα. Στις 30 Οκτωβρίου 1921, η Σοβιετική Ένωση παρέδωσε στους κεμαλικούς δύο καταδιωκτικά πλοία[16]. Το χρυσάφι εξακολουθεί να καταφθάνει και το 1922. Αφού ο Τσιτσέριν υποσχέθηκε, το 1921, 10.000.000 ρούβλια, το 1922 παραχωρήθηκαν 3.500.000 χρυσά ρούβλια[17]. Την ίδια χρονιά, ο Aralov παραχωρεί 20.000 λίρες για αγορά τυπογραφείου και κινηματογραφικών μηχανών[18]. Την ίδια χρονιά, ο Frunze παρέδωσε 100.000 χρυσά ρούβλια για τα ορφανοτροφεία των παιδιών που οι γονείς τους σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Αναφερόμενος στις παραπάνω βοήθειες ο Κεμάλ είπε σε λόγο του: Θα ήταν έγκλημα αν το έθνος μας ξεχνούσε αυτήν τη βοήθεια[19].
Στο θέμα της σοβιετικής βοήθειας πάντοτε, ρωσικές και τουρκικές αρχειακές πηγές μας πληροφορούν ότι η Τουρκία με το σοβιετικό χρυσάφι αγόρασε: Από τη Γαλλία 1.500 ελαφρά οπλοπολυβόλα, 2.735 κιβώτια φυσίγγια, 10 υπόστεγα αεροπλάνων, 4 μηχανές αεροπλάνων, 3 ραδιοφωνικούς σταθμούς, 200 φορτηγά αυτοκίνητα, 1 συμπιεστή αερίου, 130 τόνους βενζίνης και λιπαντικών και 2 τόνους δέρματα για σόλες παπουτσιών[20]. Με το σοβιετικό χρυσάφι επίσης αγόρασε από την αμερικανική εταιρεία Standard Oil 800 τόνους βενζίνης και από την Ιταλία 20 αεροπλάνα (τύπου Spot ΧIII), 97 τόνους πυρίτιδα, 20.000 τυφέκια και 4.310.000 σφαίρες[21].
Η βοήθεια της Ρωσίας δεν ήταν όμως μόνο οικονομική και παροχής εξοπλισμού, ο Αράλοφ από τη στιγμή που ανέλαβε καθήκοντα λειτουργούσε και ως εμψυχωτής και σύμβουλος του Κεμάλ. Στην πρώτη συνάντησή του ο Κεμάλ ευχαρίστησε την Σοβιετική Ένωση για την στήριξη και τόνισε ότι, “τα δύο κράτη πολεμούν κατά του ιμπεριαλισμού και για την απελευθέρωση των λαών της Ανατολίας από την αποικιοκρατία, προσθέτοντας ότι ευχαριστεί τη Ρωσία και τον μεγάλο ηγέτη της Λένιν, για τη βοήθεια”.
Στη διάρκεια της προετοιμασίας τουρκικής αντεπίθεσης το 1922 ο Αράλοφ επισκέφτηκε το μέτωπο και γι’αυτο τον σκοπό “οι γυναίκες μας στην πρεσβεία έραψαν μικρούς σάκους με δώρα για τους Τούρκους στρατιώτες. Στους σάκους αυτούς τοποθέτησαν πράγματα για τις ατομικές ανάγκες τους: κλωστές, βελόνες, κουμπιά, καπνό, ζάχαρη και διάφορα άλλα είδη. Στους σάκους αυτούς τυπώσαμε στην τουρκική γλώσσα την ακόλουθη επιγραφή: «Στον Τούρκο στρατιώτη, από τον Κόκκινο Στρατό της Ρωσίας». Τα δώρα τα διανείµαµε εμείς οι ίδιοι στα συντάγματα, μετά τις προσφωνήσεις και τις παρελάσεις. Πρέπει να πω (σημειώνει ο Αράλοφ) ότι η προσφορά αυτών των δώρων σημείωσε μεγάλη επιτυχία”.
Ενώ έκανε και υποδείξεις στον Κεμάλ πώς πρέπει να στέκεται ο σωστός ηγέτης. Αφηγείται λοιπόν: “Σε μια από τις επισκέψεις του Αράλοφ με τον Κεμάλ και τους συνοδούς τους, διοργανώθηκε παρέλαση τριών μεραρχιών (της 57ης, της 15ης και της 23ης). Οι δύο μεραρχίες ήταν εξοπλισμένες με γερμανικό οπλισμό και η τρίτη με ρωσικό. Ο Αράλοφ, όπως και οι άλλοι, παρακολούθησε την παρέλαση έφιππος. Μάλιστα μίλησε και στους στρατιώτες. Όταν όμως κάποια μέρα ο Κεμάλ δεν ήθελε να μιλήσει, ο σοβιετικός πρέσβης του υπενθύμισε τον ρόλο του πολιτικού καθοδηγητή στον κόκκινο στρατό”.
Όμως στο τέλος, μετά την επικράτηση του ο Κεμάλ γρήγορα ξέχασε τις υποσχέσεις που είχε δώσει “οι δύο χώρες να αποφασίζουν από κοινού τις υποθέσεις της Εγγύς Ανατολής, και ιδιαιτέρως στο θέμα των Στενών“, αλλά εντέλει “οι διαπραγματεύσεις στη Λωζάννη για το ζήτημα των Στενών, μεταξύ της τουρκικής αντιπροσωπείας και της αντιπροσωπείας των χωρών της Αντάντ, διεξήχθησαν σε βάρος των συμφερόντων της Σοβιετικής Ένωσης”.
Τελικά, ο πολυπράγμων Αράλοφ μετά την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης στη Λωζάννη θεωρήθηκε περιττός μπελάς και η Τουρκία ζήτησε την ανάκλησή του.
Ο Αράλοφ στο συμπέρασμα του βιβλίου καταλήγει ότι: “Πρώτον, ότι το τουρκο-σοβιετικό σύμφωνο του 1921 έδωσε την ευκαιρία στον Κεμάλ να μετακινήσει τον τουρκικό στρατό από τα ανατολικά διαμερίσματα της Μικράς Ασίας προς το δυτικό μέτωπο εναντίον των εισβολέων και δεύτερο, η οικονομική βοήθεια της Σοβιετικής Ένωσης έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στη νίκη των Τούρκων”. Άρα, οι σοβιετικοί έπαιξαν καίριο ρόλο τόσο στο να καλύψει στρατιωτικά ο Κεμάλ τα νώτα του, όσο και την οικονομική βοήθεια που του παρείχαν.
Ο Λαβρόφ λοιπόν ως νέος Αράλοφ υπενθυμίζει πόσο σημαντική για την Τουρκία τότε, αλλά και τώρα, ήταν και είναι η Ρωσία. Σε μια στιγμή μάλιστα που η Τουρκία ετοιμάζεται να “πουλήσει” και πάλι την Ρωσία μιας και έρχεται όλο και πιο κοντά με την τραμπική Αμερική μέσω, ενός άλλου πολυπράγμονα πρεσβευτή, του Τομ Μπάρακ.
Στηρίξτε το Άρδην κάνοντας μια προσφορά ΕΔΩ.
1 ΣΧΟΛΙΟ
Ευχαριστουμε δια τα ιστορικα στοιχεια δια μα γνωριζουμε ποιος βοηθησε;τον ποντιακο ελληνισμο