του Νίκου Μελέτη από το liberal.gr
Η συζήτηση για την «ηπιότητα», με την οποία επέλεξε να αναφερθεί στα ελληνοτουρκικά ο Τ. Ερντογάν από το βήμα και στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, δεν θα πρέπει να λειτουργήσει παραπλανητικά για την Αθήνα, οδηγώντας σε πρόωρα και λάθος συμπεράσματα.
Προφανώς, μετά από μήνες υψηλής έντασης ρητορικής και όχι μόνο, που περιλαμβάνει εκτόξευση απειλών, ευθεία αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, ακόμη και προσβλητικούς για την Ελλάδα υπαινιγμούς από την τουρκική πολιτική ελίτ, ο τόνος που χρησιμοποίησε ο Τ. Ερντογάν έγινε δεκτός με ικανοποίηση, καθώς, εκτός των άλλων, απέτρεψε μια σκληρή αντιπαράθεση από το βήμα του ΟΗΕ, την οποία ούτε η Αθήνα επιθυμούσε.
Από την πρώτη στιγμή, η ελληνική πλευρά ήταν προετοιμασμένη να απαντήσει με απόλυτο τρόπο σε κάθε ζήτημα που θα άνοιγε ο Τ. Ερντογάν από το βήμα της ΓΣ, όμως η ανάδειξη μιας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης θα εμπόδιζε την προβολή άλλων θεμάτων, όπως ο ρόλος της χώρας ως πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή, ως χώρας που διατηρεί ισορροπημένες σχέσεις με όλες τις δυνάμεις της ευρύτερης περιοχής, η πρόοδος που έχει επιτελέσει η ελληνική οικονομία και οι επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει. Αυτό, φυσικά, με την παράλληλη διατύπωση ξεκάθαρων θέσεων σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό.
Έχει, όμως, ιδιαίτερη σημασία να αναζητηθεί το κίνητρο βάσει του οποίου ο Τ. Ερντογάν επέλεξε να εμφανισθεί ως «ειρηνοποιός» στον ΟΗΕ σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά.
Ο λόγος δεν είναι, φυσικά, ότι έχει υπάρξει οποιαδήποτε αλλαγή στάσης από την Τουρκία.
Ο Τούρκος πρόεδρος, όμως, έχει κάνει τη στρατηγική επιλογή να αναδείξει ως βασική προτεραιότητά του και πρώτο θέμα στην ατζέντα του τη στοχοποίηση του Ισραήλ. Ο Ερντογάν είναι από τους πρώτους που έσπευσαν να δαιμονοποιήσουν το Ισραήλ, να καλέσει ουσιαστικά, στην αρχή, σε πανισλαμική κινητοποίηση εναντίον του και κατόπιν να εμφανισθεί ως εκείνος που προέτρεψε και πέτυχε τελικά να τον ακολουθήσουν σε αυτό το παγκόσμιο κίνημα, που, με σύνθημα το «Free Palestine», στριμώχνει το Ισραήλ και απειλεί να το καταστήσει σχεδόν παρία της διεθνούς κοινότητας.
Ο ρόλος αυτός που επιζητεί ο Τ. Ερντογάν δεν έχει να κάνει με ανθρωπιστικά κίνητρα ή απλώς με τη συμπάθεια στην παλαιστινιακή υπόθεση. Ο Τούρκος πρόεδρος επιδιώκει, με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο να αναδείξει την Τουρκία ως ηγέτιδα δύναμη του ισλαμικού κόσμου, που, χωρίς δεσμεύσεις και εξαρτήσεις, αν και χώρα μέλος του ΝΑΤΟ και σύμμαχος των ΗΠΑ, στρέφεται εναντίον του Ισραήλ, αλλά και να αναδειχθεί ως περιφερειακή δύναμη με την οποία συντάσσονται στο πλευρό της, στο μείζον θέμα της Μέσης Ανατολής, κυβερνήσεις από όλο τον κόσμο, την Ευρώπη, την Ασία, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική.
Συγχρόνως, έτσι ελπίζει ότι θα πετύχει την υπονόμευση του μεγαλύτερου περιφερειακού ανταγωνιστή για την κάλυψη του κενού που έχει αφήσει στη Μέση Ανατολή ο περιορισμός του Ιράν και η δηλωμένη μείωση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Και αυτός ο αντίπαλος είναι το Ισραήλ.
Στο βήμα της ΓΣ του ΟΗΕ, με το παγκόσμιο ακροατήριο, ο Τούρκος πρόεδρος δεν ήθελε να θολώσει αυτό το μήνυμα βάζοντας στο στόχαστρο εκτός του Ισραήλ, μια ακόμη χώρα της περιοχής, την Ελλάδα, δίνοντας την εικόνα του ηγέτη μιας χώρας που δημιουργεί προβλήματα στη «γειτονιά» του.
Συγχρόνως, σε μια στιγμή που, όπως έδειξε και η αναφορά στην ομιλία του στη ΓΣ, «καίγεται» για την προσέγγιση με την ΕΕ και την ένταξη της Τουρκίας στα αμυντικά προγράμματα και στη χρηματοδότηση της ΕΕ, αλλά και για την προώθηση του κορυφαίας σημασίας για την Τουρκία θέματος της αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης και της συμπερίληψης στην πρωτοβουλία «Made in Europe», η ευθεία αντιπαράθεση με την Ελλάδα θα ήταν αντιπαραγωγική για την Άγκυρα.
Αυτή, ίσως, είναι η πιο πειστική απάντηση για τον ήπιο τόνο που υιοθέτησε σε ό,τι αφορά τα ελληνοτουρκικά, μιλώντας στη Νέα Υόρκη.
Η Αθήνα δεν άφησε την ευκαιρία, πάντως, και με σαφή τρόπο εξήγησε ότι ο διάλογος μεταξύ των δύο χωρών, ο οποίος, παρά τα επισήμως λεγόμενα, έχει διακοπεί πλήρως (εκτός της σημαντικής, πάντως, επαφής με την επίσκεψη του διοικητή της ΜΙΤ Ι. Καλίν στην Αθήνα) μπορεί και πρέπει να συνεχισθεί σε συγκεκριμένο πλαίσιο: σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου, σχέσεις καλής γειτονίας και του Δικαίου της Θάλασσας για την επίλυση της μοναδικής διαφοράς, της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ, αποφυγή μονομερών ενεργειών εκτός διεθνούς νομιμότητας και εγκατάλειψη των απειλών χρήσης βίας (casus belli). Πλαίσιο, φυσικά, που είναι δύσκολο να αποδεχθεί η Άγκυρα, παρά τον «ήπιο τόνο» του Τ. Ερντογάν.
Όλοι γνωρίζουν ότι το αμέσως επόμενο διάστημα οι διαθέσεις και οι προθέσεις της Άγκυρας θα δοκιμασθούν τόσο με την έναρξη των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Κρήτης όσο και με την υιοθέτηση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση του νομοσχεδίου για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα». Εκεί θα αποδειχθεί, πιθανότατα, ότι ο τόνος που χρησιμοποίησε ο κ. Ερντογάν στον ΟΗΕ δεν σηματοδοτεί κάποια αλλαγή πολιτικής.
Η απουσία «πολεμικής» ρητορικής, πάντως, μπορεί να συμβάλει ώστε να αποκατασταθούν κάποιοι δίαυλοι επικοινωνίας, οι οποίοι το τελευταίο διάστημα, αν δεν έχουν διακοπεί, έχουν πάντως διαταραχθεί.
Επίσης, δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί λάθος και η δήλωση Ερντογάν σχετικά με τη στρατηγική σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ, ότι «οι σχέσεις της Ελλάδας ή οποιασδήποτε άλλης χώρας με τρίτα κράτη αποτελούν κυρίαρχη επιλογή τους», προσθέτοντας, ότι «η Άγκυρα παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη που αφορά την εθνική της ασφάλεια, καθώς και τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στην περιοχή».
Ο Τούρκος πρόεδρος, με τη δήλωση αυτή, και αφού όλοι οι παράγοντες άσκησης εξουσίας στην Τουρκία έχουν επιτεθεί με σφοδρό τρόπο στη στρατηγική σχέση Ελλάδας-Ισραήλ και την αμυντική συμφωνία προμήθειας υπερσύγχρονων ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων από τη χώρα μας, θέλησε να υποβαθμίσει το ζήτημα, απευθυνόμενος κυρίως στην εσωτερική κοινή γνώμη. Διότι η τουρκική κυβέρνηση εκτίθεται από τις ίδιες τις δηλώσεις του ΥΠΕΞ αλλά και του ΥΕΘΑ και άλλων παραγόντων του κυβερνητικού στρατοπέδου, καθώς εμφανίζεται να παρακολουθεί αμήχανη και χωρίς να αντιδρά την «περικύκλωσή της από το Ισραήλ με τη σύμπραξη της Ελλάδας».
Έτσι, ο κ. Ερντογάν δείχνοντας ότι δεν ανησυχεί και ότι ο ίδιος ελέγχει τις εξελίξεις και είναι έτοιμος να αποτρέψει κάθε απειλή για την χώρα του… αναγνώρισε το δικαίωμα της Ελλάδας να συνάπτει σχέσεις με οποιονδήποτε επιθυμεί!
