του Νίκου Μελέτη
Η πολιτική των ανοικτών θυρών από τις χώρες υποδοχής και η εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού από τις χώρες προέλευσης αποδεικνύονται, για μία ακόμη φορά, ένας εκρηκτικός συνδυασμός. Ένας συνδυασμός που θέτει σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές, παραδίδει απελπισμένους ανθρώπους στα πλοκάμια των δουλεμπόρων και, συγχρόνως, δίνει ώθηση στα ξενοφοβικά και ακροδεξιά ένστικτα κοινωνιών που βιώνουν οικονομική κρίση, συντηρητικοποιούνται και αισθάνονται ως απειλή κάθε μετανάστη.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, τα τελευταία χρόνια δεν θέλησε να διδαχθεί από τις μεταναστευτικές κρίσεις που έζησαν άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες αποτελούν πύλες εισόδου, και έμεινε εγκλωβισμένος σε ιδεολογήματα. Τα οποία, εσχάτως, επικάλυψε με το επιχείρημα ότι, λίγο-πολύ, η επιβίωση της ισπανικής οικονομίας εξαρτάται από την προσέλκυση ολοένα και περισσότερων μεταναστών. Χωρίς προϋποθέσεις, χωρίς επιλογή για το ποιοι τομείς χρειάζονται ποιους εργαζόμενους.Σφοδρός επικριτής, αφ’ υψηλού, των χωρών της Ευρώπης που αναζητούν κοινές ευρωπαϊκές λύσεις στο μεγάλο και πλέον παγκόσμιο πρόβλημα των παράτυπων και ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών ροών, ο κ. Σάντσεθ, θέλοντας να αναδείξει τον δικό του διαφορετικό «προοδευτικό» δρόμο για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, προώθησε την απόφαση για τη νομιμοποίηση σχεδόν ενός εκατομμυρίου μεταναστών που βρίσκονταν παράνομα σε ισπανικό έδαφος.Η πολιτική αυτή, που θυμίζει φυσικά την αντίστοιχη ιδεοληπτική προσέγγιση της ελληνικής κυβέρνησης το 2015, ότι «οι μετανάστες λιάζονται στα πάρκα και μετά εξαφανίζονται» και ότι όλοι είναι ευπρόσδεκτοι, αποτέλεσε το μεγαλύτερο δημόσιο κάλεσμα στα κυκλώματα δουλεμπόρων, αλλά και σε χιλιάδες Μαροκινούς και άλλους Αφρικανούς, οι οποίοι περίμεναν τη στιγμή να αναζητήσουν καλύτερη τύχη στην Ισπανία και, γιατί όχι, να ενισχύσουν το όραμα του κ. Σάντσεθ για την ενίσχυση της ισπανικής οικονομίας.
«Η Δύση χρειάζεται ανθρώπους. Επί του παρόντος, λίγες από τις χώρες της έχουν αυξανόμενο ρυθμό αύξησης του πληθυσμού», έγραψε ο Σάντσεθ σε άρθρο γνώμης στους New York Times τον Φεβρουάριο. «Αν δεν αγκαλιάσουν τη μετανάστευση, θα βιώσουν μια απότομη δημογραφική μείωση που θα τους εμποδίσει να διατηρήσουν ζωντανές τις οικονομίες και τις δημόσιες υπηρεσίες τους. Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν τους θα παραμείνει στάσιμο. Τα δημόσια συστήματα υγείας και συνταξιοδότησης θα υποφέρουν. Ούτε η Τεχνητή Νοημοσύνη ούτε τα ρομπότ θα μπορέσουν να αποτρέψουν αυτό το αποτέλεσμα. Η μόνη επιλογή για να αποφευχθεί η μείωση είναι η ένταξη των μεταναστών με τον πιο τακτικό και αποτελεσματικό τρόπο».Ανακοινώνοντας το πρόγραμμα νομιμοποίησης, για το οποίο οι αιτήσεις έφθασαν τα 1,2 εκατομμύρια, ο κ. Σάντσεθ υποστήριξε ότι η μετανάστευση συμβάλλει στη διατήρηση του κοινωνικού κράτους της Ισπανίας και στην αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης, προσθέτοντας ότι χωρίς τους μετανάστες η χώρα θα έχανε έως τα μέσα του αιώνα περίπου 90.000 μπαρ, 220.000 αγροτικές εκμεταλλεύσεις και 50.000 σχολικές αίθουσες.«Η Ισπανία δεν προχώρησε ποτέ μπροστά υψώνοντας τείχη», είπε ο κ. Σάντσεθ.
Ο κ. Σάντσεθ, όμως, δεν μπόρεσε να αντιληφθεί ότι, ενίοτε, οι μεταναστευτικές ροές εργαλειοποιούνται. Ίσως, εάν είχε παρακολουθήσει χωρίς παρωπίδες την υβριδική επίθεση που δέχθηκε η Ελλάδα το 2020 και αν είχε μετριαστεί ο θαυμασμός του για την Τουρκία και τον Ταγίπ Ερντογάν, να είχε βγάλει χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία διαπιστώνει τώρα υπό τραγικές συνθήκες.Το Μαρόκο και η Ισπανία διατηρούν πολύ καλές σχέσεις, αν και οι εδαφικές διαφορές παραμένουν. Το Μαρόκο συνεχίζει να υποστηρίζει ότι οι θύλακες της Θέουτα και της Μελίγια παραμένουν παράνομα υπό ισπανική κυριαρχία.Το Περεχίλ, ένα μικρό νησάκι κοντά στο Στενό του Γιβραλτάρ, οδήγησε σε μια σύντομη στρατιωτική αντιπαράθεση το 2002, όταν μαροκινά στρατεύματα τοποθέτησαν σημαίες εκεί και οι ισπανικές ειδικές δυνάμεις τις αφαίρεσαν. Παράλληλα, οι δύο χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται σε αντιπαράθεση για αλιευτικά δικαιώματα και για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας γύρω από τα Κανάρια Νησιά και τις νότιες ακτές της Ισπανίας.
Οι δύο περιοχές, που αποτελούν το μοναδικό έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αφρικανική ήπειρο, έχουν βρεθεί στο επίκεντρο σημαντικών διπλωματικών κρίσεων μεταξύ Μαδρίτης και Ραμπάτ. Το 2021 το Μαρόκο χαλάρωσε τους συνοριακούς ελέγχους, αφήνοντας σχεδόν 8.000 ανθρώπους να περάσουν στη Θέουτα μέσα σε δύο ημέρες, αναζητώντας εργασία στην Ισπανία.Η κίνηση αυτή ήταν η αντίδραση της μαροκινής κυβέρνησης στην απόφαση της Ισπανίας να επιτρέψει τη νοσηλεία σε ισπανικό νοσοκομείο του ηγέτη του κινήματος ανεξαρτησίας της αμφισβητούμενης περιοχής της Δυτικής Σαχάρας, ο οποίος είχε προσβληθεί από COVID-19. Με την εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού, το Ραμπάτ πέτυχε να υποχρεώσει τον πρωθυπουργό της Ισπανίας να αναθεωρήσει τη μακροχρόνια στάση της χώρας του για τη Δυτική Σαχάρα. Μάλιστα, ο Σάντσεθ επισκέφθηκε το Ραμπάτ και συναντήθηκε με τον βασιλιά του Μαρόκου, Μοχάμεντ ΣΤ΄.Η Ισπανία αποτελεί μία από τις βασικές πύλες εισόδου του δυτικού μεταναστευτικού διαδρόμου από την Αφρική, αν και οι αφίξεις μεταναστών στη Θέουτα και τη Μελίγια είναι πολύ μικρότερες σε σχέση με όσους εισέρχονται στην Ισπανία αεροπορικώς ή μέσω των Καναρίων Νήσων.
Το Μαρόκο, που παρά την τουριστική ανάπτυξη αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα απασχόλησης και προοπτικών για τον συνεχώς αυξανόμενο νεανικό πληθυσμό του, ασκεί πιέσεις στην Ισπανία με εργαλείο το μεταναστευτικό, ώστε να δεχθεί ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό Μαροκινών, ενώ συγχρόνως επιδεικνύει το διαπραγματευτικό του «όπλο» έναντι του Σάντσεθ και για τις υπόλοιπες διμερείς διαφορές.Ο Ισπανός πρωθυπουργός, αντιμετωπίζοντας τώρα την εισβολή σχεδόν 50.000 ανθρώπων στη Θέουτα, διαπιστώνει ότι υφίσταται παραβίαση της κυριαρχίας της Ισπανίας και στέλνει τον Στρατό να αντιμετωπίσει εκείνους τους οποίους, σχεδόν ευθέως, ο ίδιος είχε προσκαλέσει να έρθουν στη χώρα του.Και, φυσικά, δίνει την ευκαιρία στον Ντόναλντ Τραμπ και στους άλλους θιασώτες του MAGA να θριαμβολογούν ότι επιβεβαιώνονται οι επικρίσεις τόσο του ίδιου του Αμερικανού προέδρου όσο και του αντιπροέδρου του Βανς περί παρακμής της Ευρώπης και αλλοίωσης της ταυτότητας της από την ανεξέλεγκτη μετανάστευση. Προσφέροντας συγχρόνως επιχειρήματα στη Μαρίν Λεπέν, στο γερμανικό AfD και στην ισπανική Ακροδεξιά.
Γιατί το μεταναστευτικό, που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες προκλήσεις, απαιτεί ρεαλιστικές συντεταγμένες λύσεις, οι οποίες αφενός θα αποτρέπουν ανθρωπιστικές τραγωδίες και αφετέρου θα καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των ευρωπαϊκών οικονομιών σε ανθρώπινο δυναμικό. Δεν αντιμετωπίζεται με ιδεολογήματα.
πρώτη δημοσίευση: liberal.gr
