του Αναστάση Μπαλτατζή
Μεγάλος νικητής των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ* αναδείχθηκε εν τέλει χθες η AfD, με το κόμμα της άκρας δεξιάς να συγκεντρώνει ποσοστό 43.8 % (άνοδος 21 μονάδων), τη μεγαλύτερη της επίδοση ποτέ σε εκλογές σε επίπεδο κρατιδίου. Τελικά οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώθηκαν και με το παραπάνω, με τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) να περιορίζονται στο 17.2 % (πτώση 20 μονάδων). Το τοπικό κοινοβούλιο συμπληρώνουν οι Πράσινοι, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και η Αριστερά, όλοι με ποσοστά γύρω στο 9%, ενώ στο κοινοβούλιο οριακά εισήλθε και το BSW με 5.3 %. Από τις συνολικά 83 έδρες, η AfD συγκεντρώνει 39, 15 οι Χριστιανοδημοκράτες, από 8 οι Πράσινοι, οι Σοσιαλδημοκράτες και η Αριστερά και 5 το BSW (το κόμμα της Ζάρα Βάγκενκνεχτ) [1].
Η επόμενη μέρα
Η AfD μπορεί να μην κατάφερε να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία, χάνοντας τον δεύτερο στόχο της, είναι όμως ο μεγάλος νικητής της επόμενης μέρας και οι πιθανότητες να σχηματίσει την πρώτη της κυβέρνηση σε επίπεδο κρατιδίου είναι σημαντικές. Περίχαρης με το αποτέλεσμα ήταν ο υποψήφιος του κόμματος Ούλριχ Ζίγκμουντ δηλώντας ότι η κάλπη του έδωσε ξεκάθαρη «εντολή διακυβέρνησης». Για το πως θα βρεθούν οι τρεις έδρες που λείπουν στο κόμμα του, δήλωσε ότι θα προβεί σε συζητήσεις με κόμματα και μεμονωμένους βουλευτές [2].
Το πρώτο επιβεβαιώθηκε και από στόματος Τίνο Χρουπάλα, του συνεπικεφαλής της AfD σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Το μόνο κόμμα που αυτή την στιγμή δεν αποκλείει μία μετεκλογική συνεργασία με την AfD είναι το BSW. Αυτό είναι και το κόμμα που κρατάει τα κλειδιά για τον σχηματισμό κυβέρνησης, καθώς θεωρητικά θα μπορούσε να βοηθήσει και όλα τα άλλα κόμματα να σχηματίσουν κυβέρνηση, σενάριο που είναι όμως πολύ μακριά από την πραγματικότητα. Σε δηλώσεις της μετά το αποτέλεσμα η υποψήφια του κόμματος Κλαούντια Βίτιγκ δήλωσε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα κοινά σημεία ανάμεσα στα δύο κόμματα πάνω στα οποία μπορούσε να φανταστεί μία συνεργασία με την AfD και άλλα στα οποία την αποκλείει. Αυτό είχε επικοινωνηθεί και ήταν και η προεκλογική στρατηγική του κόμματος της Ζάρα Βάγκενκνεχτ. Η στάση του BSW μέχρι στιγμής είναι να προτείνει έναν πρωθυπουργό κοινής αποδοχής, κάτι το οποίο η AfD αυτή την στιγμή αρνείται [2,3].
Όσον αφορά το δεύτερο η AfD θα αναζητήσει και αποστάτες βουλευτές για να βρει τις εναπομένουσες τρεις ψήφους. Παράλληλα υπάρχει και το σενάριο για μία κυβέρνηση μειοψηφίας, την οποίο όμως η AfD αποκλείει προς το παρόν και προτάσσει αντ’ αυτού νέες εκλογές. Ο Ζίγκμουντ είναι μάλιστα πεπεισμένος ότι το κόμμα του θα κατακτήσει την απαραίτητη πλειοψηφία στην δεύτερη αυτή κάλπη.
Σε αυτό το σημείο πρέπει να γίνει λόγος και για τα πιο σημαντικά στοιχεία που ανέδειξε η χθεσινή κάλπη. Η AfD βοηθήθηκε πολύ από την αυξημένη συμμετοχή που άγγιξε το 78% (60% στις εκλογές του 2021), συγκεντρώνοντας τις 170 από τις συνολικά 576 χιλιάδες ψήφους της από δεξαμενή ψηφοφόρων που απείχαν το 2021, ενώ 83 χιλιάδες ψήφοι προήλθαν από τους Χριστιανοδημοκράτες. Ως σημαντικότερο λόγο για να ψηφίσουν το κόμμα δήλωσαν οι ψηφοφόροι την εσωτερική ασφάλεια με 24%, την μετανάστευση και την κοινωνική ασφάλεια με 18%. Το κόμμα σάρωσε επίσης στους εργάτες με 59% και στα άτομα σε «χειρότερη» οικονομική κατάσταση με 65%, ενώ δεν έπεσε σε κανένα ηλικιακό γκρουπ κάτω από το 41% με εξαίρεση στους 70+ (31%) [1,4,5,6].
Ειδική μνεία χρειάζεται να γίνει στον χαρακτηρισμό της AfD από την Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος της Σαξονίας-Άνχαλτ ως «με βεβαιότητα ακροδεξιό». Η απόφαση αυτή αν και είχε κάποιες νομικές συνέπειες για το κόμμα δεν μπορούσε από μόνη της να οδηγήσει σε μία απαγόρευση της καθόδου του στις εκλογές. Αυτό θα μπορούσε να γίνει μόνο σε ομοσπονδιακό επίπεδο με τις διαδικασίες να μην έχουν ακόμα κινηθεί. Επιπλέον η υπηρεσία αυτή διορίζεται από την κυβέρνηση του εκάστοτε κρατιδίου, έχει άρα πολιτικούς προϊσταμένους. Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά ίσως και να βοήθησαν την AfD στην προσπάθεια της να φανεί ως καταδιωκόμενο κόμμα από το πολιτικό κατεστημένο. Αν τελικά καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση θα προβεί σε αλλαγή του προσωπικού και την ανάκληση του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού.
Το εκλογικό αυτό αποτέλεσμα έρχεται ίσως στο χειρότερο σημείο για την κυβέρνηση Μερτς, η οποία βλέπει εδώ και καιρό τα ποσοστά της να είναι σε ελεύθερη πτώση. Το φαινόμενο της AfD έχει ξεπεράσει πλέον τα σύνορα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας και φιγουράρει ήδη από τον Απρίλιο σταθερά πρώτο στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο (27-28%) ανοίγοντας σταθερά την ψαλίδα με το CDU (20-21%). Μπορεί στην Σαξονία-Άνχαλτ να διαμένουν μόλις λίγο πάνω από δυο εκατομμύρια Γερμανοί σε μια χώρα με πληθυσμό 83 εκατομμυρίων, ωστόσο το αποτέλεσμα αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος δίνοντας στο κόμμα της άκρας δεξιάς ώθηση για τις εκλογές που θα διεξαχθούν στο Βερολίνο και στο κρατίδιο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία σε δύο εβδομάδες. Οι πιθανότητες νίκης και στα δύο κρατίδια είναι σημαντικές αν και προς το παρόν ο σχηματισμός μίας κυβέρνησης της AfD στο Βερολίνο αποκλείεται και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία συγκεντρώνει μικρότερες πιθανότητες [7].
Το BSW ως ρυθμιστής των εξελίξεων σε εθνικό επίπεδο
Σε αυτό το σημείο αξίζει να αφιερώσουμε λίγες παραπάνω λέξεις στο BSW, το οποίο παρά τα μικρά του ποσοστά διαδραματίζει ρόλο διαμορφωτή στην γερμανική πολιτική σκηνή. Το κόμμα της Ζάρα Βάγκενκνεχτ απέτυχε να εισέλθει στο κοινοβούλιο στις περσινές ομοσπονδιακές εκλογές με ποσοστό 4.98% και σημειώνει πλέον πολύ χαμηλότερα ποσοστά στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας απ’ ότι αναμενόταν στην ίδρυση του. Παρόλ’ αυτά η αρχηγός του έχει κάνει ως σημαία της πολιτικής της την πτώση της κυβέρνησης Μερτς και την ακύρωση της πολιτικής του «τοίχους προστασίας» (Brandmauer) την μη συνεργασία δηλαδή άλλων πολιτικών δυνάμεων με την AfD (βλέπε παλαιότερο κείμενο: Πως διαμορφώνεται το πολιτικό σκηνικό δύο εβδομάδες πριν τις γερμανικές εκλογές). Στο τελευταίο προεκλογικό της βίντεο την Κυριακή χαρακτήρισε τις χθεσινές εκλογές ως την αρχή της πτώσης της κυβέρνησης Μερτς.
Παράλληλα η Βάγκενκνεχτ προσπάθησε να απειλήσει με πτώση την τοπική κυβέρνηση στην Θουριγγία, στην οποία το κόμμα της συμμετέχει ως κυβερνητικός εταίρος με το CDU και το SPD. Αυτό οδήγησε σε παραίτηση από το κόμμα όλη την κοινοβουλευτική της ομάδα στην Θουριγγία σε δύο γύρους τριών και δώδεκα βουλευτών, με αποτέλεσμα η τοπική κυβέρνηση να μην έχει πλέον την απαραίτητη πλειοψηφία. Αυτό μάλιστα γνωρίζοντας ότι το αντίπαλο δέος του πρωθυπουργού του κρατιδίου είναι ο ναζί αρχηγός της AfD και χαρακτηρισμένος από το συνταγματικό δικαστήριο της Γερμανίας ως ακροδεξιός Μπγιορν Χέκε. Με αυτό τον τρόπο έχει καταφέρει η ίδια να κρατάει αιχμάλωτο όλο το γερμανικό πολιτικό κατεστημένο.
Το αποτέλεσμα της 6ης Σεπτεμβρίου ήταν το πρώτο μεγάλο καμπανάκι που έλαβαν οι δημοκρατικές δυνάμεις στην Γερμανίας ανεξαρτήτου πολιτικής τοποθέτησης. Ο κίνδυνος της ανόδου της AfD που άλλοτε φάνταζε μακρινός δείχνει πλέον πιο υπαρκτός από ποτέ και το κόμμα της άκρας δεξιάς να έχει κι άλλα περιθώρια ανόδου. Η κεντρική κυβέρνηση έχει ακόμα δυόμιση χρόνια για να βελτιώσει την εικόνα της στο πολιτικό ακροατήριο, η πληθώρα όμως ενδιάμεσων εκλογικών αναμετρήσεων θα την θέτει συνεχώς υπό πίεση. Μένει να φανεί λοιπόν τι μπορεί να γίνει ώστε να σωθεί η γερμανική δημοκρατία.
* Ένα από τα δεκαέξι κρατίδια της Γερμανίας, από την άλλοτε επαρχία της Πρωσίας, με έκταση 24.669 τετρ. χλμ. και πληθυσμό περίπου 2.150.000 κατοίκους. Είναι από τα μικρότερα πληθυσμιακά κρατίδια και έχει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στη Γερμανική Ομοσπονδία.
Ενισχύστε την προσπάθειά του Άρδην μας κάνοντας μια δωρεά πατώντας ΕΔΩ.
[1]: https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/lt26/erg_land.html?v=1788804882953
[2]: https://orf.at/stories/3441438/
[4]: https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/sachsen-anhalt-zahlen-rekorde-100.html
[5]: https://www.tagesschau.de/inland/landtagswahlen/sachsen-anhalt/2026/afd
[7]: https://dawum.de/Bundestag/
