Των Marzieh Hamidi, Baptiste Berard Proust, Inès Davau* Le Figaro 05/03/2026Ο
Ποινικός Κώδικας που θεσπίστηκε από τους Ταλιμπάν τον Ιανουάριο του 2026 ιεραρχεί τους τραυματισμούς που υφίστανται οι γυναίκες στα αφγανικά νοικοκυριά.
Η Μαρζιέχ Χαμιντί, αθλήτρια που έχει βρει καταφύγιο στη Γαλλία, καταγγέλλει την ανεπάρκεια των συγκεκριμένων μέτρων που έχει λάβει η διεθνής κοινότητα.
Στο Αφγανιστάν, το 2026, ένας άνδρας μπορεί να χτυπάει τη γυναίκα του, αρκεί να μην της σπάσει τα κόκαλα. Το σπάσιμο ενός χεριού μπορεί να τιμωρηθεί με δεκαπέντε ημέρες φυλάκιση, ενώ ορισμένες πράξεις βίας αντιμετωπίζονται ως ήσσονος σημασίας αδικήματα σε σύγκριση με άλλα κοινωνικά αδικήματα: για παράδειγμα, η κακοποίηση μιας καμήλας τιμωρείται με φυλάκιση άνω των έξι μηνών. Δεν πρόκειται για φήμη ή υπερβολή, αλλά για τον νέο Ποινικό Κώδικα που θέσπισαν οι Ταλιμπάν τον Ιανουάριο του 2026 και ο οποίος τέθηκε σε ισχύ χωρίςδημόσια συζήτηση ή διαβούλευση. Το κείμενο αυτό ιεραρχεί τους τραυματισμούς, ρυθμίζει τη βία και θεσμοθετεί μια νέα δομική νομική ανισότητα μεταξύ ανδρών καιγυναικών.Θέτοντας όρια, καθορίζοντας τι πρέπει να τιμωρείται και τι μπορεί να γίνεται ανεκτό, το παράνομο καθεστώς των Ταλιμπάν μετατρέπει εκατομμύρια γυναίκες σε άτομα χωρίς δικαίωμα προσφυγής, υποκείμενα στη νομική εξουσία εκείνων που μπορούν να τις χτυπούν. Πλέον, η ενδοοικογενειακή βία δεν γίνεται απλώς ανεκτή: είναι θεσμοθετημένη, μετρημένη και ρυθμισμένη από τον νόμο. Τίποτα από όλα αυτά δενείναι τυχαίο: οι Ταλιμπάν βάζουν συστηματικά στο στόχαστρο τις γυναίκες.
Από τη στιγμή της βίαιης ανάληψης της εξουσίας, το 2021, κάθε απόφαση έχει συμβάλειστον αποκλεισμό τους από τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, την αγορά εργασίας, τον δημόσιο χώρο, την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, έως και στην κατάργησητων θεσμών που μπορούσαν να τις υπερασπιστούν. Ο νέος Ποινικός Κώδικας δεν είναι παρά ένα ακόμη βήμα σε αυτό το σκόπιμο σχέδιο αφανισμού.
Σε μια χώρα κατεστραμμένη από μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση, όπου η οικονομία αιμορραγεί και η επισιτιστική ανασφάλεια αυξάνεται, οι γυναίκες πληρώνουν το βαρύ τίμημα. Χωρίς εργασία, χωρίς εισόδημα και ελευθερία κινήσεων, πολλές δενέχουν άλλη επιλογή από το να ζητιανεύουν για να επιβιώσουν: γυναίκες με μπούρκα, έχοντας χάσει την ανθρώπινη υπόστασή τους, γονατισμένες μπροστά από τα τζαμιά, περιμένουν λίγα κέρματα ή ένα κομμάτι ψωμί για τις ίδιες ή τα παιδιά τους. Ζητιανεύουν σε ένα πλαίσιο όπου ο νόμος τις θέτει ήδη υπό την κηδεμονία των ανδρών και όπου κάθε άρνηση υπακοής αποτελεί κίνδυνο.
Δεν είναι μόνο περιθωριοποιημένες ως πολίτες: είναι γυναίκες που έχουν φθάσει στοόριο της επιβίωσης, χωρίς νομική προστασία. Κάθε χτύπημα με ραβδί, κάθε γροθιά, κάθε μαστίγωση που επιβάλλεται σε μια Αφγανή γυναίκα είναι ένα πολιτικό μήνυμα: η βία επιτρέπεται, αρκεί να τηρεί τα όρια που θέτει ένα καθεστώς που κωδικοποιεί την ανδρική κυριαρχία και ταπεινώνει τις γυναίκες.
Οι οργανώσεις για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρούουν εδώ και χρόνια τον κώδωνα του κινδύνου, χωρίς να έχουν ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Η Human Rights Watch καλεί τον κόσμο να ακούσει τη φωνή των γυναικών και των κοριτσιών του Αφγανιστάν και να υποστηρίξει τις προσπάθειες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου να τιμωρήσει τους υπεύθυνους για διώξεις με βάση το φύλο.
Μια διεθνής συμμαχία οργανώσεων για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων δημοσίευσε μια κοινή δήλωση καταγγέλλοντας την κλιμάκωση των παραβιάσεων, ιδίως κατά των γυναικών και των κοριτσιών, και την απουσία αποτελεσματικής διεθνούς αντίδρασης. Επίσης, μέσα ενημέρωσης και πλατφόρμες όπως το Zan Times, που διευθύνονται από εξόριστες Αφγανές γυναίκες, αναφέρουν καθημερινά τη δομική βία και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συχνά χωρίς να βρίσκουν ανάλογη ανταπόκριση στις μεγάλες πολιτικές πρωτεύουσες.
Τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη, μέσω εμπειρογνωμόνων όπως ο Ειδικός Εισηγητής για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Αφγανιστάν, καταγγέλλουν συστηματικές παραβιάσεις των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ τους συμβολικούς περιορισμούς και συνιστούν γενικευμένη καταπίεση. Ωστόσο, πέρα από τις λεκτικές καταδίκες και τις εκθέσεις που κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, η συγκεκριμένη πίεση παραμένει πολύ ασθενής και άκαρπη. Το καθεστώς των Ταλιμπάν εξακολουθεί να είναι αποδεκτό από πολλά κράτη, να ενσωματώνεται και να αναγνωρίζεται σταδιακά στους διπλωματικούς κύκλους χωρίς να τίθενται αυστηροί όροι σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτή η σιωπή έχει άμεσο πολιτικό αποτέλεσμα: κανονικοποιεί το απαράδεκτο, την απάνθρωπη μεταχείριση και τον αποκλεισμό.
Και το επιχείρημα ότι παρεμβαίνουμε στον πολιτισμό δεν στέκει. Κανένα κράτος δεν μπορεί να νομιμοποιεί την ενδοοικογενειακή βία στο όνομα μιας παράδοσης ή μιας θρησκευτικής ερμηνείας. Κανένα καθεστώς δεν μπορεί να διεκδικεί κυριαρχία όταν αρνείται τα θεμελιώδη δικαιώματα στον μισό πληθυσμό του. Όταν μια εξουσία κωδικοποιεί τη βία, κάνει μια πολιτική επιλογή που ξεπερνά τα σύνορά της και αμφισβητεί τις καθολικές αρχές της αξιοπρέπειας και της ισότητας.
Οι περιφερειακές εντάσεις, οι περιστασιακές συγκρούσεις με το Πακιστάν και οι εσωτερικές διαμάχες θα μπορούσαν να καταστήσουν εύθραυστο το καθεστώς. Ωστόσο, η πρόσφατη ιστορία δείχνει ότι, συχνά, μια εξουσία που βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο σκληραίνει τη στάση της, κάτι που σχεδόν πάντα μεταφράζεται σε ενισχυμένο έλεγχο των γυναικών και του σώματός τους.
Για πόσο καιρό ακόμα, λοιπόν; Για πόσο καιρό ακόμα η διεθνής κοινότητα θα
αποδέχεται να συνεχίζονται η διπλωματική αναγνώριση, η ανθρωπιστική βοήθεια ή οι στρατηγικές συζητήσεις χωρίς την αυστηρή προϋπόθεση της τήρησης των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Πόσος χρόνος θα χρειαστεί για να αντιμετωπιστεί η
συστηματική δίωξη των Αφγανών γυναικών ως αυτό που είναι: ένα φυλετικό απαρτχάιντ και μια οργανωμένη νομική υποδούλωση; Κάθε χτύπημα που δέχεται μια Αφγανή γυναίκα είναι μια μορφή ενδοοικογενειακής βίας. Αλλά είναι και μια σκληρή υπενθύμιση της συλλογικής μας αδυναμίας.
Η ιστορία σίγουρα θα κρίνει τους
Ταλιμπάν. Αλλά δεν θα ξεχάσει και τη σιωπή μας, που είναι σίγουρα πιο βολική από το θάρρος της δράσης. Πόσοι νόμοι θα χρειαστούν ακόμα για να σταματήσει ο
κόσμος να αποστρέφει το βλέμμα του;
*Η Μαρζιέχ Χαμιντί είναι αθλήτρια αφγανικής καταγωγής, πρόσφυγας στη Γαλλία και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών. Ο Μπατίστ Μπεράρ Προυστ είναι συν-συγγραφέας με τη Μαρζιέχ Χαμιντί του βιβλίου Ils n’auront pas mon silence (Δεν θα
μου επιβάλουν τη σιωπή – Robert Laffont, 2025). Η Ινές Νταβώ είναι δικηγόρος στον δικηγορικό σύλλογο του Παρισιού.
**Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια προσφορά ΕΔΩ.
