Αντιμεταναστευτική οργή και ο Μασκ να ρίχνει λάδι στη φωτιά 48 ώρες πριν τεθεί σε ισχύ το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου της ΕΕ.
του Δημοσθένη Γκαβέα από την huffingtonpost.gr
Οι σκηνές χάους στο Μπέλφαστ, οι αντιμεταναστευτικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν την επίθεση με μαχαίρι εναντίον 40χρονου άνδρα από Σουδανό υπήκοο -περιστατικό που παρουσιάστηκε στα κοινωνικά δίκτυα ως απόπειρα αποκεφαλισμού- η δημόσια παρέμβαση του Έλον Μασκ υπέρ «επανειλημμένων και ηχηρών διαμαρτυριών» και η δεύτερη μεγάλη κινητοποίηση μέσα σε μία εβδομάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο συμπίπτουν με μια ημερομηνία που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναμένουν διακαώς: την 12η Ιουνίου, ημέρα έναρξης εφαρμογής του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι διαδηλώσεις στο Μπέλφαστ έρχονται λίγες ημέρες μετά τις κινητοποιήσεις που προκάλεσε η καταδίκη σε ισόβια κάθειρξη, με δυνατότητα αποφυλάκισης μετά από 21 χρόνια, του δολοφόνου του 18χρονου Χένρι Νόβακ στο Σαουθάμπτον. Στην υπόθεση εκείνη, ο δράστης ήταν Βρετανός πολίτης, μέλος της κοινότητας των Σιχ. Η οργή όμως δεν περιορίστηκε στο ίδιο το έγκλημα. Ο δράστης ισχυρίστηκε ψευδώς στους αστυνομικούς ότι ο ίδιος είχε δεχθεί ρατσιστική επίθεση, με αποτέλεσμα η αστυνομία να περάσει αρχικά χειροπέδες στον αιμόφυρτο Νόβακ ενώ βρισκόταν βαριά τραυματισμένος. Οι εικόνες αυτές προκάλεσαν νέο κύμα αντιδράσεων και επανέφεραν στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ασφάλεια, τη λειτουργία των θεσμών και τη μετανάστευση.
Πρόκειται για δύο, εκ πρώτης όψεως, διαφορετικές υποθέσεις με κοινό υπόβαθρο και παρόμοιο αποτέλεσμα. Μέσα σε λίγες ώρες, η οργή μεταφέρθηκε από τους δρόμους στα κοινωνικά δίκτυα, από τα κοινωνικά δίκτυα στην πολιτική αντιπαράθεση και από εκεί ξανά πίσω στους δρόμους.
Το Μπέλφαστ ως προειδοποίηση
Η αλληλουχία των γεγονότων στη Βόρεια Ιρλανδία δείχνει πόσο γρήγορα κλείνει πλέον ο κύκλος από το έγκλημα στην πολιτική σύγκρουση.
Το βίντεο της επίθεσης διαδόθηκε μέσα σε λίγες ώρες. Λογαριασμοί στα κοινωνικά δίκτυα παρουσίασαν το περιστατικό ως «απόπειρα αποκεφαλισμού», ενώ η αστυνομία μίλησε για απόπειρα ανθρωποκτονίας χωρίς ενδείξεις τρομοκρατικού κινήτρου.
Σύντομα ακολούθησαν καλέσματα για διαδηλώσεις. Ο ακροδεξιός ακτιβιστής Τόμι Ρόμπινσον κάλεσε τους υποστηρικτές του να βγουν στους δρόμους. Ο Έλον Μασκ αναδημοσίευσε λίστα πιθανών σημείων διαμαρτυρίας γράφοντας ότι «μόνο με επανειλημμένες και ηχηρές διαμαρτυρίες θα υπάρξει αλλαγή». Παράλληλα, αναπαρήγαγε ανάρτηση χρήστριας του Χ που χαρακτήριζε τις εκκλήσεις των αρχών για ψυχραιμία «απάνθρωπες και χειριστικές», υποστηρίζοντας ότι επιχειρείται υποβάθμιση της σοβαρότητας του περιστατικού προκειμένου να αποφευχθεί η πολιτική ευθύνη.
Μέσα σε λίγες ώρες, το περιστατικό του Μπέλφαστ είχε μετατραπεί από τοπική ποινική υπόθεση σε αντικείμενο εθνικής και διεθνούς πολιτικής αντιπαράθεσης.
Δεξιοί σχολιαστές στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Βρετανία αναπαρήγαγαν την υπόθεση, ενώ το Reform UK αξιοποίησε αμέσως το περιστατικό πολιτικά.
Ο εκπρόσωπος του κόμματος για θέματα εσωτερικών υποθέσεων, Ζία Γιουσούφ, απέδωσε «τη φρίκη του Μπέλφαστ» στη μεταναστευτική πολιτική Συντηρητικών και Εργατικών και υπενθύμισε την πρόταση του κόμματος για πλήρη απαγόρευση έκδοσης βίζας σε υπηκόους του Σουδάν.
Μέχρι το βράδυ, η πόλη είχε παραδοθεί στην ένταση.
Την ίδια ώρα, στο Sandy Row, περιοχή που θεωρείται προπύργιο των φιλοβρετανών προτεσταντών του Μπέλφαστ, Σουδανοί καταστηματάρχες κατέβασαν τα ρολά και αποφάσισαν να παραμείνουν στα σπίτια τους. Το Ισλαμικό Κέντρο του Μπέλφαστ ακύρωσε τις βραδινές προσευχές και κάλεσε τους πιστούς να αποφεύγουν τις μετακινήσεις.
Σε μια ευρωπαϊκή πόλη του 2026, μια ολόκληρη κοινότητα προετοιμαζόταν για το ενδεχόμενο αντιποίνων.
Κοινωνίες υπό πίεση
Το Μπέλφαστ δεν είναι η μοναδική πόλη που βρέθηκε αντιμέτωπη με τέτοιες εντάσεις.
Στη Γερμανία, οι επιθέσεις στο Μανχάιμ, στο Ζόλινγκεν, στο Μαγδεβούργο, στο Άσαφενμπουργκ και στο Μόναχο κυριάρχησαν επί μήνες στη δημόσια συζήτηση και συνέβαλαν στην ενίσχυση της AfD. Στη Γαλλία, η δολοφονία του καθηγητή Ντομινίκ Μπερνάρ στο Αράς και η επίθεση στη Μυλούζ από πρόσωπο που βρισκόταν υπό διαταγή απέλασης κράτησαν το μεταναστευτικό και την ασφάλεια στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Στην Αυστρία, η δολοφονία ενός 14χρονου στο Φίλαχ από Σύρο αιτούντα άσυλο ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία το FPÖ κατέγραφε ιστορικά υψηλά ποσοστά.
Το κοινό στοιχείο σε πολλές από αυτές τις υποθέσεις ήταν οι θεσμικές αστοχίες που τις συνόδευσαν: απορριφθέντες αιτούντες άσυλο που δεν επέστρεψαν ποτέ ή διαταγές απέλασης που δεν εκτελέστηκαν.
Πάνω σε αυτό το έδαφος αναπτύσσεται μια ευρύτερη κοινωνική δυσαρέσκεια. Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η πίεση στην αγορά εργασίας, η αίσθηση ανασφάλειας και η δυσπιστία προς τους θεσμούς έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Η δημόσια συζήτηση κυριαρχείται ολοένα περισσότερο από δύο αντίπαλα στρατόπεδα που σπάνια συνομιλούν μεταξύ τους. Σε αυτό το περιβάλλον, ο λαϊκισμός και οι ακραίες φωνές βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Για αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η διαχείριση της μετανάστευσης αλλά και η αποτροπή μιας βαθύτερης κοινωνικής ρήξης.
Η πρώην πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας Άρλιν Φόστερ αποτύπωσε αυτή την αντίληψη μιλώντας στο Sky News. «Δεν πρόκειται για φυλετικό ζήτημα. Πρόκειται για τη μετανάστευση. Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση είναι το πρόβλημα και εκεί πρέπει να εστιάσουμε», δήλωσε.
Στον αντίποδα, αντιρατσιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι τέτοιες υποθέσεις χρησιμοποιούνται για τη συλλογική στοχοποίηση μεταναστών και μειονοτήτων που δεν έχουν καμία σχέση με τα εγκλήματα.
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο αφηγήσεις μεγαλώνει. Και μαζί της μεγαλώνει και ο κίνδυνος οι πολιτικές συγκρούσεις να αποκτούν ολοένα συχνότερα φυσική παρουσία στους δρόμους.
Από τις Βρυξέλλες στην Ουάσιγκτον
Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στην Ευρώπη.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χρησιμοποίησε πρόσφατα την υπόθεση Νόβακ για να συνδέσει την εγκληματικότητα με τις μεταναστευτικές πολιτικές ευρωπαϊκών χωρών, προκαλώντας την αντίδραση της κυβέρνησης Στάρμερ. Ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ παρομοίασε τις αφίξεις μεταναστών στις ευρωπαϊκές ακτές με «εισβολή», αναφερόμενος ρητά στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και τη Βουλγαρία.
Την ίδια στιγμή, ο ηγέτης της γαλλικής Reconquête, Ερίκ Ζεμούρ, πέρασε την εβδομάδα στην Ουάσιγκτον καλλιεργώντας σχέσεις με κορυφαία στελέχη του κινήματος MAGA.
Το μεταναστευτικό δεν αποτελεί πλέον μόνο πεδίο εσωτερικής ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης. Εξελίσσεται σταδιακά και σε εργαλείο πολιτικής επιρροής και ιδεολογικής αντιπαράθεσης εκατέρωθεν του Ατλαντικού.
Το Μεναστευτικό από την 12η Ιουνίου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει σε εφαρμογή το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των κανόνων για το άσυλο μετά την κρίση του 2015.
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν αυστηρότερο έλεγχο στα εξωτερικά σύνορα, ταχύτερες διαδικασίες και περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες έχουν ήδη ανοίξει τη συζήτηση για τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφής» σε τρίτες χώρες, μια πρόταση που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν πολιτικά αδιανόητη.
Το αν οι αλλαγές αυτές θα καταφέρουν να αλλάξουν το πολιτικό κλίμα μένει να φανεί.
Στους δρόμους του Μπέλφαστ, πάντως, η συζήτηση έμοιαζε ήδη να έχει προχωρήσει πολύ πέρα από τις νομοθετικές διατάξεις των Βρυξελλών.
Καμένα αυτοκίνητα. Κλειστά καταστήματα και οργή.
Και το Μπέλφαστ ίσως να μην ήταν παρά μια πρόβα.
