Το γεγονός της Σφαγής της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821) δεν αποτελεί πρόσφατη ανακάλυψη, καθώς είναι καταγεγραμμένο από την πρώτη στιγμή στα απομνημονεύματα των ίδιων των αγωνιστών (Κολοκοτρώνης, Φωτάκος) και στον Ύμνο εις την Ελευθερίαν του Διονύσιου Σολωμού. Ωστόσο, η ένταξή του στον δημόσιο διάλογο τις τελευταίες δεκαετίες και η «απομυθοποίηση» της σχολικής ιστορίας οφείλονται σε συγκεκριμένες ιστοριογραφικές και πολιτικές μετατοπίσεις.
Η ανάδειξη του θέματος στη σύγχρονη Ελλάδα διαμορφώθηκε μέσα από τρία κύρια στάδια:
Η Μαρξιστική Βάση: Ιστορικά, η αριστερά είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο για μια εναλλακτική ανάγνωση του ’21, με πρωτοπόρο τον Γιάννη Κορδάτο και το έργο του «Η Κοινωνική Σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821» (1924), απομυθοποιώντας τους «αγίους» της εθνικής αφήγησης και εστιάζοντας στα ταξικά χαρακτηριστικά του Αγώνα.
Η Νέα Ιστοριογραφία (Δεκαετίες 1980 – 2000): Μεταπολιτευτικά, μια νέα γενιά ιστορικών, πολλοί εκ των οποίων συνδέονταν με τον χώρο της ανανεωτικής αριστεράς και της προοδευτικής διανόησης, επιχείρησε να απομακρυνθεί από το ρομαντικό, εθνοκεντρικό αφήγημα. Εξέτασαν την Επανάσταση με επιστημονικούς και κοινωνικούς όρους, αναδεικνύοντας τις σκοτεινές πτυχές, τους εμφυλίους και τις σφαγές αμάχων (Μουσουλμάνων και Εβραίων) ως τυπικά φαινόμενα των εθνικών εξεγέρσεων της εποχής.
Το τηλεοπτικό ορόσημο του 2011: Η συζήτηση ξέφυγε από τους ακαδημαϊκούς κύκλους και έγινε ευρέως γνωστή στο κοινό πριν από περίπου 15 χρόνια, με την προβολή της σειράς ντοκιμαντέρ «1821» του ΣΚΑΪ. Η εκτενής αναφορά στη σφαγή προκάλεσε έντονες αντιπαραθέσεις στα ΜΜΕ, με τη «συντηρητική» πλευρά να μιλά για «εθνοαποδόμηση» και την «προοδευτική» να υπερασπίζεται την ανάγκη για «ιστορική αλήθεια».
Και ερχόμαστε στο σήμερα όπου η επιστημονική αυτοκριτική για το Επαναστατικό μας παρελθόν, άγγιξε τα όρια της γεωπολιτικής ειρωνείας. Οι εγχώριοι εραστές της αποδόμησης, στην προσπάθειά τους να αποδείξουν πόσο «προχωρημένοι» και απαλλαγμένοι από εθνικούς μύθους είναι, άνοιξαν μια κερκόπορτα που η επίσημη τουρκική διπλωματία άδραξε με περίσσιο ενθουσιασμό.
Έτσι, τα τελευταία χρόνια —και ειδικά από την επέτειο του 2021— η Άγκυρα θυμάται βολικά κάθε 23 Σεπτεμβρίου τη «σφαγή του Μοριά», μετατρέποντας τις θεωρίες των Ελλήνων διανοουμένων σε επίσημα non-papers του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών. Οι ίδιοι άνθρωποι που πάσχιζαν να αποκαθηλώσουν το ’21, κατέληξαν να λειτουργούν ως οι τέλειοι χρήσιμοι ηλίθιοι για την τουρκική προπαγάνδα, η οποία τρίβει τα χέρια της βλέποντας το ανφαν γκατέ της ελληνικής ιστοριογραφίας να αυτοπυρπολείται για χάρη της «προοδευτικότητας».
Η κωμωδία της αποδόμησης ολοκληρώνεται με τις ακροβατικές επιδείξεις της σύγχρονης εγχώριας ισλαμοαριστεράς.
Όταν η συζήτηση έρχεται στη Μέση Ανατολή, η Τριπολιτσά επιστρατεύεται ως η απόλυτη δικαιολογία. Αν τολμήσεις να καταδικάσεις τις σφαγές και τις θηριωδίες της Χαμάς, σου κουνούν το δάχτυλο λέγοντας πως «οι καταπιεσμένοι έτσι αντιδρούν, μήπως τα ίδια δεν κάναμε κι εμείς στην Τριπολιτσά;». Όταν όμως η Τουρκία εργαλειοποιεί την ίδια ακριβώς σφαγή για να πιέσει διπλωματικά τη χώρα, οι ίδιοι ακριβώς άνθρωποι παθαίνουν αμνησία διεθνιστικής αλληλεγγύης. Εκεί αλλάζουν τροπάριο και αναρωτιούνται «γιατί εξανίσταστε, ψέματα είναι; Τέτοιοι ήμασταν!». Με έναν μαγικό τρόπο, η Τριπολιτσά γίνεται το «προοδευτικό άλλοθι» για τις σύγχρονες ισλαμιστικές σφαγές και, ταυτόχρονα, η «εθνική ντροπή» για την οποία πρέπει να ζητάμε συγγνώμη από τον Ερντογάν. Μια αξεπέραστη επίδειξη επιλεκτικής ευαισθησίας, όπου η ιστορία δεν είναι επιστήμη, αλλά ένα λάστιχο που τεντώνει ανάλογα με το ποιος κρατάει το όπλο.
Διαβάστε επίσης:
Για να στηρίξετε το Άρδην μπορείτε να κάνετε μια προσφορά ΕΔΩ.
