Από το liberal.gr
Η Ρωσία φαίνεται να έχει βρει έναν τρόπο να αναπληρώνει τις βαριές απώλειες του πολέμου στην Ουκρανία χωρίς να επαναλάβει το πολιτικό σοκ της επίσημης επιστράτευσης του 2022. Αντί για ένα νέο διάταγμα από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, το Κρεμλίνο στηρίζεται σε υψηλά οικονομικά κίνητρα, συνεχή στρατολόγηση συμβασιούχων και, σύμφωνα με ανεξάρτητες ρωσικές οργανώσεις, αυξανόμενες πιέσεις σε άνδρες που βρίσκονται σε ευάλωτη οικονομική ή νομική θέση.
Το Foreign Policy, σε εκτενή ανάλυσή του στις 30 Οκτωβρίου, υποστηρίζει ότι το ερώτημα εάν η Ρωσία θα προχωρήσει σε «δεύτερη επιστράτευση» ίσως είναι πλέον λανθασμένο. Η νέα κινητοποίηση, σύμφωνα με την ανάλυση, πραγματοποιείται ήδη, χωρίς επίσημη ανακοίνωση και χωρίς τις εικόνες μαζικής φυγής που ακολούθησαν το διάταγμα του Σεπτεμβρίου του 2022.
Το βασικό στοιχείο είναι ότι η προηγούμενη κινητοποίηση δεν έχει τυπικά λήξει. Το Foreign Policy σημειώνει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας είχε κρίνει το 2023 πως η περίοδος κινητοποίησης συνεχίζεται μέχρι να εκδοθεί νέο προεδρικό διάταγμα που θα την τερματίζει. Τέτοιο διάταγμα δεν έχει εκδοθεί. Νομικά, επομένως, το καθεστώς που δημιουργήθηκε το 2022 εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ.
Χρήμα αντί για γενική επιστράτευση
Η Μόσχα προσπαθεί να καλύψει τις ανάγκες του μετώπου κυρίως μέσω συμβολαίων.
Σύμφωνα με στοιχεία του αναλυτή Γιάνις Κλούγκε που παραθέτει το Foreign Policy, περίπου 263.000 νέα στρατιωτικά συμβόλαια υπογράφηκαν στους πρώτους εννέα μήνες του 2026, έναντι περίπου 292.000 την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Τον Σεπτέμβριο ο ρυθμός στρατολόγησης βρισκόταν κοντά στους 1.000 άνδρες ημερησίως.
Για να διατηρηθεί αυτή η ροή, το οικονομικό τίμημα αυξάνεται. Το μέσο μπόνους υπογραφής συμβολαίου έχει φθάσει σχεδόν τα 2 εκατ. ρούβλια, περίπου 30% υψηλότερα σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Σε ορισμένες φτωχότερες περιοχές, η εφάπαξ αμοιβή αντιστοιχεί σε δεκάδες τοπικούς μηνιαίους μισθούς.
Το Associated Press έχει καταγράψει ευρύτερα το ίδιο μοντέλο στρατολόγησης: υψηλά περιφερειακά μπόνους, φορολογικές διευκολύνσεις, διαγραφή χρεών, στρατολόγηση κρατουμένων και προσέλκυση αλλοδαπών. Το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσοι κατατάσσονται εθελοντικά κάθε χρόνο, αν και οι αριθμοί αυτοί δεν επαληθεύονται ανεξάρτητα.
Αυξάνονται οι καταγγελίες για πίεση
Η οικονομική στρατολόγηση όμως φαίνεται να δυσκολεύεται όσο ο πόλεμος παρατείνεται.
Το Foreign Policy επικαλείται ανεξάρτητα ρωσικά μέσα και οργανώσεις νομικής βοήθειας που έχουν καταγράψει από το καλοκαίρι επιχειρήσεις στρατολόγησης σε τουλάχιστον 17 περιφέρειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν καταγγελίες ότι άνδρες μεταφέρονται σε στρατολογικά γραφεία και πιέζονται να υπογράψουν συμβόλαια. Οι αναφορές αυτές δεν σημαίνουν ότι υπάρχει κεντρική εντολή της Μόσχας για χρήση καταναγκασμού. Η ανάλυση επισημαίνει ότι το Κρεμλίνο θέτει στόχους στις περιφερειακές αρχές, αφήνοντας σε κυβερνήτες και τοπικούς μηχανισμούς την ευθύνη της επίτευξής τους.
Ανάλογη πίεση έχει καταγραφεί και σε άλλες κατηγορίες. Το Reuters είχε αναφέρει τον Απρίλιο ότι η Ρωσία προσέφερε ιδιαίτερα υψηλές αμοιβές σε φοιτητές για ένταξη στις νέες δυνάμεις drones, ενώ υπήρχαν αναφορές για ποσοστώσεις στρατολόγησης σε επιχειρήσεις. Οι ρωσικές αρχές απορρίπτουν τις καταγγελίες περί εξαναγκασμού και επιμένουν ότι το σύστημα εθελοντικής στρατολόγησης λειτουργεί αποτελεσματικά.
Το πολιτικό τραύμα του 2022
Η επιλογή αυτή έχει συγκεκριμένη πολιτική λογική.
Η επιστράτευση του Σεπτεμβρίου του 2022 προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες εσωτερικές αναταράξεις από την έναρξη του πολέμου. Το Foreign Policy υπενθυμίζει ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσοι στρατεύσιμης ηλικίας εγκατέλειψαν τότε τη χώρα, ενώ έρευνες κοινής γνώμης κατέγραψαν απότομη αύξηση του φόβου και σημαντική υποχώρηση της πεποίθησης ότι ο πόλεμος εξελισσόταν επιτυχώς.
Μια νέα πανεθνική ανακοίνωση επιστράτευσης θα έφερνε ξανά τον πόλεμο άμεσα στα σπίτια των μεγαλύτερων αστικών κέντρων και της ρωσικής μεσαίας τάξης.
Το σημερινό μοντέλο κατανέμει διαφορετικά το κόστος. Το Foreign Policy σημειώνει ότι η στρατολόγηση εξακολουθεί να έχει δυσανάλογη ένταση σε φτωχότερες και απομακρυσμένες περιοχές, όπου οι οικονομικές αμοιβές του στρατού έχουν πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα.
Ένας πόλεμος που απαιτεί συνεχώς νέους άνδρες
Το πραγματικό πρόβλημα για τη Μόσχα είναι η διατήρηση του ανθρώπινου δυναμικού σε έναν πόλεμο φθοράς.
Το Foreign Policy εκτιμά ότι οι ρωσικές δυνάμεις υφίστανται περίπου 30.000 έως 40.000 απώλειες τον μήνα, αριθμός που περιλαμβάνει νεκρούς και τραυματίες και δεν επαληθεύεται πλήρως από ανεξάρτητες πηγές. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένας μηχανισμός στρατολόγησης περίπου 1.000 ανδρών ημερησίως βρίσκεται υπό συνεχή πίεση.
Η Μόσχα εξακολουθεί επομένως να χρειάζεται μια σταθερή δεξαμενή νέων στρατιωτών, αλλά προσπαθεί να τη δημιουργήσει χωρίς το πολιτικό κόστος μιας νέας επίσημης κινητοποίησης.
Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης του Foreign Policy. Η απουσία ενός νέου διατάγματος δεν σημαίνει απουσία νέας κινητοποίησης. Το Κρεμλίνο έχει μετατρέψει τη στρατολόγηση σε διαρκή διαδικασία, χρησιμοποιώντας χρήμα, περιφερειακές ποσοστώσεις και πίεση ώστε να τροφοδοτεί το μέτωπο χωρίς να επαναλαμβάνει το σοκ του 2022.
