Απόσπασμα (σσ. 43-54) από το βιβλίο του Ίσραηλ Σαχάκ*, Εβραϊκή Ιστορία – Εβραϊκή Θρησκεία, το βάρος τριών χιλιάδων χρόνων (Εναλλακτικές Εκδόσεις).
Σύμφωνα με το ισραηλινό δίκαιο, ένας άνθρωπος θεωρείται «Εβραίος» είτε αν η μητέρα, η γιαγιά, η προγιαγιά και η προ-προγιαγιά του ήταν εβραϊκής θρησκείας είτε αν το άτομο έχει ασπασθεί τον ιουδαϊσμό κατά τρόπο που να ικανοποιεί τις ισραηλινές αρχές, και υπό τον όρο ότι δεν έχει προσηλυτισθεί σε άλλη θρησκεία μετά από τον ιουδαϊσμό, οπότε, για το Ισραήλ, παύει να θεωρείται «Εβραίος».
Από τους τρεις αυτούς όρους, ο πρώτος εκφράζει τον ταλμουδικό ορισμό τού «ποιος είναι Εβραίος», ορισμό που ακολουθεί η εβραϊκή ορθοδοξία. Το Ταλμούδ[1] και ο μεταταλμουδικός ραβινικός νόμος αναγνωρίζουν επίσης τον προσηλυτισμό ενός γκόυ στον ιουδαϊσμό (καθώς και την αγορά ενός γκόυ σκλάβου από έναν Εβραίο, που ακολουθείται από ένα διαφορετικό είδος προσηλυτισμού) ως μέθοδο για να γίνει κανείς Εβραίος, υπό τον όρο ότι ο προσηλυτισμός γίνεται από αναγνωρισμένους ραβίνους, σύμφωνα με την πρέπουσα διαδικασία. Αυτή η «πρέπουσα διαδικασία» συνεπάγεται, για τις γυναίκες, την εξέτασή τους από τρεις ραβίνους, ενώ είναι γυμνές, μέσα σε ένα «λουτρό κάθαρσης», ένα τελετουργικό που, αν και πασίγνωστο σε όλους τους αναγνώστες του εβραϊκού Τύπου, δεν αναφέρεται συχνά από τα αγγλικά μέσα ενημέρωσης, παρά το αναμφισβήτητο ενδιαφέρον που θα είχε για ορισμένους. Ελπίζω ότι αυτό το βιβλίο θα αποτελέσει την αφετηρία μιας διαδικασίας που θα καλύψει αυτή την έλλειψη.
Όμως, υπάρχει και μια άλλη επείγουσα ανάγκη που επιτάσσει να ορισθεί επισήμως ποιος είναι και ποιος δεν είναι «Εβραίος». Το κράτος του Ισραήλ, επισήμως, μεροληπτεί υπέρ των Εβραίων και εναντίον των μη Εβραίων σε πολλούς τομείς της ζωής, εκ των οποίων τρεις θεωρώ ως τους πιο σημαντικούς: το δικαίωμα παραμονής, το δικαίωμα εργασίας και το δικαίωμα της ισότητας απέναντι στον νόμο. Οι διακρίσεις ως προς την παραμονή βασίζονται στο γεγονός ότι το 92% περίπου του εδάφους του Ισραήλ είναι ιδιοκτησία του κράτους και το διαχειρίζεται η Ισραηλινή Κτηματική Υπηρεσία (Israel Land Authority), σύμφωνα με κανονισμούς που εκδίδει το Εθνικό Εβραϊκό Ίδρυμα (Jewish National Fund, JNF), το οποίο συμμετέχει στην Παγκόσμια Σιωνιστική Οργάνωση (World Zionist Organization). Στους κανονισμούς του, το Εθνικό Εβραϊκό Ίδρυμα αρνείται το δικαίωμα παραμονής, το δικαίωμα να ανοίξει επιχείρηση, και συχνά το δικαίωμα εργασίας σε κάποιον, αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν είναι Εβραίος. Αντίθετα, δεν απαγορεύεται στους Εβραίους να κατοικούν ή να ανοίγουν επιχειρήσεις οπουδήποτε μέσα στο Ισραήλ. Εάν τέτοιες μεροληπτικές πρακτικές εφαρμόζονταν σε άλλο κράτος ενάντια στους Εβραίους, θα χαρακτηρίζονταν αμέσως, και δικαιολογημένα, αντισημιτικές και, χωρίς αμφιβολία, θα πυροδοτούσαν μαζικές δημόσιες διαμαρτυρίες. Όταν ακολουθούνται από το Ισραήλ, ως μέρος της «εβραϊκής ιδεολογίας» του, συνήθως αγνοούνται επιμελώς ή δικαιολογούνται, τις σπάνιες φορές που αναφέρονται.
Η άρνηση του δικαιώματος στην εργασία σημαίνει ότι, επισήμως, απαγορεύεται στους γκογίμ να εργάζονται σε γη που διαχειρίζεται η Ισραηλινή Κτηματική Υπηρεσία – σύμφωνα με τους κανονισμούς του Εθνικού Εβραϊκού Ιδρύματος. Βέβαια, αυτοί οι κανονισμοί δεν εφαρμόζονται πάντα, ούτε καν συχνά, μα υπάρχουν. Από καιρού εις καιρόν, το Ισραήλ διεξάγει εκστρατείες για την εφαρμογή τους από τις κρατικές αρχές, όπως, παραδείγματος χάριν, αυτή που διενεργεί το υπουργείο Γεωργίας ενάντια «στη μάστιγα της συγκομιδής των οπωροφόρων που ανήκουν σε Εβραίους και βρίσκονται σε Εθνικό Έδαφος (δηλαδή έδαφος που ανήκει στο κράτος του Ισραήλ) από Άραβες εργάτες», ακόμα και όταν οι εργάτες αυτοί είναι πολίτες του Ισραήλ. Το Ισραήλ, επίσης, απαγορεύει αυστηρά στους Εβραίους που είναι εγκατεστημένοι σε «Εθνικά Εδάφη» να υπενοικιάζουν ακόμα και μέρος της γης τους σε Άραβες, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα, ενώ όσοι το κάνουν, τιμωρούνται, συνήθως με μεγάλα πρόστιμα. Από την άλλη, δεν απαγορεύεται σε γκογίμ να νοικιάσουν τη γη τους σε Εβραίους. Αυτό σημαίνει, στη δική μου περίπτωση, ότι, λόγω του ότι είμαι Εβραίος, έχω το δικαίωμα να νοικιάσω από έναν άλλο Εβραίο ένα περιβόλι με οπωροφόρα για να μαζέψω τη συγκομιδή, αλλά ένας γκόυ, είτε είναι πολίτης του Ισραήλ είτε αλλοδαπός μόνιμος κάτοικος, δεν έχει αυτό το δικαίωμα.
Οι γκογίμ πολίτες του Ισραήλ δεν απολαμβάνουν το δικαίωμα ισότητας απέναντι στον νόμο. Αυτή η μεροληπτική διάκριση ισχύει σε πολλούς νόμους του Ισραήλ, στους οποίους, ίσως για να αποφευχθεί η αμηχανία, οι όροι «Εβραίος» και «γκόυ» συνήθως δεν αναφέρονται με σαφήνεια, όπως αναφέρονται στον ζωτικής σημασίας Νόμο περί Επιστροφής (Law of Return). Σύμφωνα με αυτόν, μόνο άτομα τα οποία ορίζονται επισήμως ως «Εβραίοι» έχουν το αυτονόητο δικαίωμα εισόδου και εγκατάστασης στο Ισραήλ. Λαμβάνουν αυτομάτως ένα «πιστοποιητικό μετανάστευσης» το οποίο, με την είσοδό τους στη χώρα, τους παρέχει «την υπηκοότητα λόγω επανόδου στην εβραϊκή πατρίδα», παράλληλα με πολλές οικονομικές απολαβές, που διαφοροποιούνται εν μέρει ανάλογα με τη χώρα από την οποία μετανάστευσαν. Οι Εβραίοι που μεταναστεύουν από τα κράτη της πρώην ΕΣΣΔ λαμβάνουν ένα «επίδομα ενσωμάτωσης» άνω των 20.000 δολαρίων ανά οικογένεια. Όλοι οι Εβραίοι που μεταναστεύουν στο Ισραήλ, σύμφωνα με τον συγκεκριμένο νόμο, αποκτούν αμέσως το δικαίωμα ψήφου στις εκλογές καθώς και το δικαίωμα να εκλέγονται στην Κνεσσέτ – ακόμα και αν δεν μιλούν λέξη εβραϊκά.
Άλλοι ισραηλινοί νόμοι καταφεύγουν σε αιδήμονες περιφράσεις του τύπου «κάθε φυσικό πρόσωπο που μπορεί να μεταναστεύσει σύμφωνα με τον Νόμο περί Επιστροφής» και «κάθε φυσικό πρόσωπο που στερείται του δικαιώματος να μεταναστεύσει σύμφωνα με τον Νόμο περί Επιστροφής». Σύμφωνα με τον εν λόγω νόμο, επιχορηγήσεις δίνονται στην πρώτη κατηγορία και αποκλείονται συστηματικά από τη δεύτερη. Ο συνηθέστερος τρόπος εφαρμογής των δια-κρίσεων στη καθημερινή ζωή είναι το δελτίο ταυτότητας, που όλοι είναι υποχρεωμένοι να φέρουν πάντα μαζί τους. Οι ταυτότητες αναγράφουν την επίσημη «εθνικότητα» του α-τόμου, που μπορεί να είναι «εβραϊκή», «αραβική», «δρουζική» κ.ο.κ., όχι όμως «ισραηλινή». Προσπάθειες που έγιναν, προκειμένου να αναγκάσουν τον υπουργό Εσωτερικών να επιτρέψει στους Ισραηλινούς που το επιθυμούσαν να χαρακτηρίζονται επισήμως ως «Ισραηλινοί», ή έστω ως «Ισραηλινοί-Εβραίοι», στις ταυτότητές τους, έχουν αποτύχει. Όσοι το επιχείρησαν, έλαβαν ένα γράμμα από το υπουργείο Εσωτερικών που δηλώνει ότι «έχει αποφασιστεί η μη αναγνώριση ισραηλινής υπηκοότητας». Το γράμμα δεν αναφέρει ποιος πήρε την απόφαση ή πότε.
Υπάρχουν τόσοι πολλοί νόμοι και κανονισμοί στο Ισραήλ, οι οποίοι κάνουν διακρίσεις υπέρ των ατόμων «που έχουν το δικαίωμα να μεταναστεύσουν σύμφωνα με τον Νόμο περί Επιστροφής», ώστε το θέμα απαιτεί ιδιαίτερο χειρισμό. Μπορούμε να δούμε εδώ ένα παράδειγμα, φαινομενικά ασήμαντο σε σύγκριση με τους περιορισμούς διαμονής, το οποίο είναι ωστόσο σημαντικό εφόσον αποκαλύπτει τις πραγματικές προθέσεις του Ισραηλινού νομοθέτη. Οι Ισραηλινοί πολίτες, οι οποίοι εγκαταλείπουν τη χώρα για ένα διάστημα αλλά ανήκουν σ’ εκείνους που «μπορούν να μεταναστεύσουν στο Ισραήλ σύμφωνα με τον Νόμο περί Επιστροφής», δικαιούνται, όταν επιστρέψουν, μεγάλες τελωνειακές απαλλαγές, επίδομα για τη γυμνασιακή εκπαίδευση των παιδιών τους, επιχορήγηση ή δάνειο με ευνοϊκούς ό-ρους για την αγορά διαμερίσματος, καθώς και άλλα προνόμια. Οι πολίτες που δεν ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία, με άλλα λόγια οι γκογίμ πολίτες του Ισραήλ, δεν απολαμβάνουν κανένα από αυτά τα οφέλη. Η προφανής στόχευση τέτοιων μεροληπτικών μέτρων είναι να μειωθεί ο αριθμός των μη Εβραίων πολιτών του Ισραήλ, ώστε να γίνει το Ισραήλ ένα πιο «εβραϊκό» κράτος.
[1] Μετά την καταστροφή του Ναού, το 70 μ.Χ., οι ραβίνοι της Παλαιστίνης συγκέντρωσαν κάποιες προφορικές διδασκαλίες σε ένα πρώτο κείμενο. Καθώς όμως ενισχυόταν ο διωγμός των Ιουδαίων της Παλαιστίνης, που συνοδευόταν από την άνοδο του χριστιανισμού σε πολιτική δύναμη, το κέντρο της ταλμουδικής ανάπτυξης μετακινήθηκε στη Βαβυλώνα, που βρισκόταν σε ασφάλεια, έξω από τα όρια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και του Βυζαντίου. Έτσι, πραγματοποιήθηκε η παραγωγή δύο Ταλμούδ, σε δύο αυτοτελείς μορφές-παραλλαγές:
α) το Ταλμούδ της Βαβυλώνας, που είναι το μεγαλύτερο σε έκταση από τα δύο (περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερο) και πολύ πλουσιότερο σε περιεχόμενο. Γράφτηκε στις εβραϊκές σχολές της Βαβυλώνας, στην αραμαϊκή γλώσσα, και ολοκληρώθηκε περίπου το 400 μ.Χ., και
β) το Ταλμούδ της Ιερουσαλήμ ή Παλαιστινιακό, που είναι μικρότερο σε έκταση από το Ταλμούδ της Βαβυλώνας και θεωρείται υποδεέστερό του. Είναι γραμμένο στα αραμαϊκά και δίνει χρήσιμες πληροφορίες για τη ζωή των Εβραίων της Παλαιστίνης τους πρώτους πέντε μετά Χριστόν αιώνες. Ολοκληρώθηκε περίπου το 500 μ.Χ.
Το Ταλμούδ αποτελείται από τη Μισνά και την Γκεμαρά. Η Μισνά είναι μια συλλογή, αρχικά, προφορικών νόμων, από περίπου 120 νομοδιδασκάλους, που συμπληρώνουν και υπομνηματίζουν τους γραπτούς νόμους. Η κωδικοποίησή της ολοκληρώθηκε γύρω στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. Κάθε διδασκαλία που δεν περιλαμβάνεται στη Μισνά ονομάστηκε Βαραγθά (= η «εκτός») και δηλώνει τους προφορικούς νόμους που έμειναν εκτός Μισνά. Η ερμηνεία του Νόμου όμως δεν σταμάτησε στις αρχές του 3ου αιώνα, οπότε και έγινε η καταγραφή της Μισνά. Στην Παλαιστίνη και τη Βαβυλώνα, συγκεντρώθηκε, από την προφορική παράδοση, κάθε είδους νέο ερμηνευτικό υλικό. Έτσι, δημιουργήθηκε η Γκεμαρά, ένας τύπος εγκυκλοπαίδειας που περιέχει αναφορές σε κάθε είδους θέμα. Όταν λοιπόν γίνεται αναφορά στο Ταλμούδ, στην ουσία αναφερόμαστε στον εβραϊσμό γενικότερα (σ.τ.ε. ). [Βλέπε εκτενώς και στο κεφάλαιο 3.]
*Λίγα λόγια για τον Ισραήλ Σαχάκ
28 Απριλίου 1933: Γεννήθηκε στην πρωτεύουσα της Πολωνίας, Βαρσοβία.
Τέλη του 1939 – Απρίλιος του 1943: Έζησε στο Γκέτο της Βαρσοβίας.
Απρίλιος του 1943 έως το τέλος Ιουνίου 1943: Στρατόπεδο συγκέντρωσης του Πονιάτοβο (στην Πολωνία) και κρησφύγετο στη Βαρσοβία.
Ιουνίος 1943 – Απρίλιος 1945: Στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν-Μπέλσεν (στη Γερμανία).
8/9/1945: Φτάνει στην Παλαιστίνη.
1945-1947: Σχολείο Κεφάρ Χανο’αρ Χαντάτι (κοντά στην Χάιφα).
1947-1951: Λύκειο Χερντζλίγια, στο Τελ-Αβίβ.
1951-1953: Υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία στον ισραηλινό Στρατό.
1953-1961: Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Τελειώνει τις σπουδές του με διδακτορικό στην Οργανική Χημεία.
1961-1963: Συνεχίζει μεταδιδακτορικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ (Καλιφόρνια).
1963-1971: Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, βοηθός καθηγητή, επίκουρος καθηγητής, καθηγητής στην έδρα της Οργανικής Χημείας.
1968: Αρχίζει τις δραστηριότητές του σχετικά με την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ταυτόχρονα στο Ισραήλ και τα Κατεχόμενα.
1970: Εκλέγεται Πρόεδρος της Ισραηλινής Λίγκας για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων, όπου επανεκλέγεται συστηματικά μέχρι τη δεκαετία του ’90. Δημοσίευσε πληθώρα άρθρων στις ισραηλινές εφημερίδες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την πολιτική του Ισραήλ. Πολλά απ’ αυτά αφορούσαν την ιουδαϊκή θρησκεία.
1971-1972: Ακαδημαϊκή άδεια στο Imperial College of London.
1972-1986: Στο εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ μέχρι τη συνταξιοδότησή του, το 1986.
Πέθανε τον Ιούλιο του 2001.
