«Καλώς ήλθατε στον 19o αιώνα» – Ο Τραμπ στην Βενεζουέλα

94

Ένα προηγούμενο όπου ο «νόμος του ισχυρού» παύει να είναι η εξαίρεση και γίνεται κανόνας της διεθνούς τάξης και η θεωρία της «πίσω αυλής» στην πιο κυνική της εκδοχή.

του Γιώργου Ρακκά

Το μήνυμα ήταν κάτι παραπάνω από σαφές. Με την ειδική στρατιωτική επιχείρηση που εξαπέλυσε η διοίκηση Τραμπ στην Βενεζουέλα, την σύλληψη του επικεφαλής του εκεί μαφιόζικου καθεστώτος, Νίκολας Μαδούρο, και το διάγγελμα που ακολούθησε ο Αμερικανός πρόεδρος ξεδίπλωσε με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο την δική του εκδοχή «της κατάστασης των πραγμάτων» για το 2026, και ευρύτερα, την εποχή μας.

Στον σκληρό πυρήνα του τραμπικού ιδεώδους παραπέμπουν κινήσεις όπως η ολοκληρωτική απαξίωση του Κογκρέσου, και η απόλυτη αμερικανική μονομέρεια. Το γεγονός ότι με την διεξαγωγή της συγκεκριμένης επιχείρησης όχι μόνον διασύρονται απροκάλυπτα θεμελιώδεις κανόνες της διεθνούς τάξης πραγμάτων, όπως η εθνική κυριαρχία, αλλά και απαξιώνεται κάθε «σύμμαχος» χώρα της Λατινικής Αμερικής που παραμένει σε ρόλο κομπάρσου.

Δεν είναι ότι δεν έχει παρακαμφθεί και παλαιότερα το Κογκρέσο –μάλιστα σε αντίστοιχες επιχειρήσεις, όπως του Μανουέλ Νοριέγκα στον Παναμά, του 1989. Είναι ότι σήμερα το Κογκρέσο παρακάμπτεται κατά το δοκούν σε μια σειρά από ζητήματα που εμπίπτουν σε κάθε πτυχή της πολιτικής (όχι μόνον της εξωτερικής), και ότι αυτή η κίνηση έχει και το ιδεολογικό της αντίκρισμα. Πιστεύεται από την διοίκηση Τραμπ και το ευρύτερο περιβάλλον ορισμένων διανοούμενων υποστηρικτών  της, ότι η συγκέντρωση όλων των εξουσιών στο Οβάλ Γραφείο, και η εν τοις πράγμασι κατάργηση των εξισορροπητικών μηχανισμών που προβλέπει το Σύνταγμα και η αμερικανική πολιτική παράδοση, είναι η βέλτιστη απάντηση για την αναζωογόνηση της υπερδύναμης.

Υπό την συντριπτική επίδραση μιας προσωποπαγούς ηγεσίας, η οποία υποστηρίζεται από ένα δίκτυο ολιγαρχικών συμφερόντων (από τους πετρελαιάδες μέχρι τους μεγιστάνες της Σίλικον Βάλεϋ και τους κτηματομεσίτες), η αμερικανική δημοκρατία διολισθαίνει επικίνδυνα, ενώ μερίδες της κοινής γνώμης σαν σε αρένα φωνάζουν ρυθμικά το όνομα του ηγεμόνα, και τα συνθήματα που τους απευθύνει.

Επίσης, είναι και η σπουδή να επανέλθουμε σε έναν κόσμο απροκάλυπτων ιμπεριαλισμών που θυμίζει τέλη του 19^ου αιώνα. Είπε ο Τραμπ στο διάγγελμά του: «Θα αναλάβουμε τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας για κάποιο διάστημα μέχρι να μπορέσουμε να κάνουμε μια ασφαλή, σωστή και συνετή μετάβαση [ ] Θα φέρουμε τις εταιρίες μας, θα ξοδέψουμε όσα χρειάζονται για την ανοικοδόμηση και θα αρχίσουμε να βγάζουμε λεφτά».

Η θεωρία της «πίσω αυλής» στην πιο κυνική της εκδοχή. Ωστόσο το ερώτημα της αυριανής ημέρας παραμένει. Ακόμα και με τον Μαδούρο εκτός, παραμένουν αρκετές χιλιάδες κουβανοί μισθοφόροι (λέγεται), μαζί με τις οργανώσεις από την Κολομβία που ελέγχουν τα ορυχεία και το λαθρεμπόριο της χώρας, και τις συμμορίες που λειτουργούν ως «κράτος εν κράτει» στις φτωχογειτονιές. Το κράτος έχει καταστραφεί από την πολυετή μαφιόζικη διακυβέρνηση. Η αντιπολίτευση είναι πολυδιασπασμένη.

Ο Τραμπ, με το δέλεαρ των υπερκοιτασμάτων πετρελαίου γι’ αυτόν και τους φίλους του, και την προτίμηση που έχει δείξει ως προς την Λατινική Αμερική σε ηγέτες τύπου Μπολσονάρο και Ναγίμπ Μπουκέλε φαντάζει εντελώς ακατάλληλος για την ανοικοδόμηση που επί της παρούσης δείχνει να έχει ανάγκη η Βενεζουέλα για να σταθεί στα πόδια της. Γιατί όπως και να αποφασίζεται τώρα η μοίρα του, η αλήθεια είναι ότι το καθεστώς που απέρχεται ή μπορεί να απέλθει, αφήνει πίσω του μια κατάσταση κράτους και κοινωνίας από την οποία η Βενεζουέλα θα κάνει πολλά χρόνια να συνέλθει.

Χριστουγεννιάτικο παζάρι βιβλίου των Εναλλακτικών Εκδόσεων (Αθήνα 22/12/25 έως 9/1/26)

Η ενέργεια του Τραμπ μεταβάλει από εδώ και πέρα την Βενεζουέλα σε βαρόμετρο της αμερικανικής αποδοχής/επιρροής στην ευρύτερη Λατινική Αμερική. Ό,τι ακολουθήσει τους επόμενους μήνες και χρόνια απειλεί να αναζωπυρώσει τον ιστορικό αντιαμερικανισμό της υποηπείρου. Συν τοις άλλοις η μονομέρεια του Τραμπ ενδέχεται να γυρίσει μπούμερανγκ, γιατί αποξενώνει τους υπαρκτούς και δυνητικούς συμμάχους. «Ηγεμονία» στην ευρύτερη περιοχή συνεπάγεται και συν-ηγεσία, ή τουλάχιστον να δίνεται η εντύπωσή της. Εδώ έχουμε απαξίωση κάθε διάστασης συντονισμού, ή/και συνεννόησης.

Η πολιτική του Τραμπ διέγνωσε στην Βενεζουέλα έναν «αδύναμο κρίκο», το σπάσιμο του οποίου θα μπορούσε να παρασύρει και την Κούβα. Και η αλήθεια ότι η χώρα στενάζει υπό την μαφιόζικη διακυβέρνηση του Μαδούρο τόσο ώστε ελάχιστες εκατοντάδες βρέθηκαν στην διαμαρτυρία για την σύλληψή του έξω από το προεδρικό μέγαρο της χώρας. Ωστόσο, καθώς χρησιμοποιεί την περίπτωση αυτή προκειμένου να χαράξει απροκάλυπτα την αμερικανική σφαίρα επιρροής στο νότιο αμερικανικό ημισφαίριο, αναρωτιέται κανείς μήπως στο τέλος η εντυπωσιοθηρική πολιτική του φέρει τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Είναι πολύ πιθανόν.

Μέχρι τότε, ωστόσο, θα έχει συμβεί κάτι άλλο: δημιουργείται ένα προηγούμενο όπου ο «νόμος του ισχυρού» παύει να είναι η εξαίρεση και γίνεται κανόνας της διεθνούς τάξης. Οι Μεγάλες Δυνάμεις και το δικαίωμά τους στις σφαίρες επιρροής. Σε αυτό το (θεμελιακό) σημείο, που δεν είναι μόνον realpolitik αλλά ταυτοχρόνως και μια πολιτική-ιδεολογική τοποθέτηση για τον κόσμο ως ολιγοπώλιο της ισχύος, ο Αμερικάνος πρόεδρος δείχνει να μιλάει μια «κοινή γλώσσα» με τον Ρώσο ομόλογό του. Όμως τι θα γίνει σε αυτό το ενδεχόμενο με την Κίνα και την Ταϊβάν;

Η εντύπωση μιας καλοσχεδιασμένης χορογραφίας της διοίκησης Τραμπ δεν είναι παρά ένα τρυκ μάρκετινγκ. Με το ξήλωμα της πρότερης τάξης πραγμάτων που έχει ξεκινήσει προ πολλού, αυτό που κάνει είναι να εκμεταλλεύεται την «σκληρή ισχύ» των ΗΠΑ, για να αρπάξει ό,τι μπορεί από δεξιά και αριστερά. Πίσω του όμως αφήνει χάος. Το εντυπωσιακότερο όλων με αυτήν την διάσταση του Τραμπ, είναι ότι αρκετοί και στην χώρα μας, ακόμα και «υπεράνω πάσης υποψίας», γοητεύονται από την ωμή δύναμη και τον απροκάλυπτο κυνισμό του. 

Πηγή

Στηρίξτε το Άρδην και τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κάνοντας μια προσφορά ΕΔΩ.