ή “Ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί σε αυτή την υπόθεση”
Ορισμένες θεραπείες είναι επώδυνες, έχουν σοβαρές παρενέργειες και μπορεί να σκοτώσουν πριν από την ίδια τη αρρώστια. Αλλά δεν παύουν να χρησιμοποιούνται ως θεραπείες.
Σήμερα πολλοί κατηγορούν την Ευρώπη για νωθρότητα, αδράνεια και δειλία. Κατηγορούν την Ευρώπη επειδή ασχολείται με θέματα όπως ανθρώπινα δικαιώματα και οικολογία αντί της “γεωστρατηγικής δύναμης” και της “μεγάλης πολιτικής”. Ωστόσο η Ευρώπη σήμερα, με τους “αδύναμους” ηγέτες της είναι ακριβώς αυτό που διασφαλίζει το υψηλό βιοτικό επίπεδο των Ευρωπαίων. Και είναι τουλάχιστον οξύμωρο, άνθρωποι να κατηγορούν την Ευρώπη για αδυναμία και την ίδια ώρα απαιτούν καλύτερες συνθήκες ζωής, μεγαλύτερες συντάξεις και δωρεάν καλό σύστημα περίθαλψης.
Στα προηγούμενα χρόνια, τις δεκαετίες ηρεμίας και ευμάρειας, η ευρωπαϊκή κοινωνία έγινε νωθρή. Αυτό δεν είναι καθόλου κακό. Θα λέγαμε ότι είναι λογικό και αναμενόμενο. Αλλά όπως έχουμε δει διάφορες φορές στην ιστορία, σε τέτοιες περιπτώσεις κατεβαίνουν οι βουνίσιοι στις πεδιάδες, λεηλατούν τις αποθήκες με τα σπαρτά, εξοντώνουν τους άντρες και παίρνουν τις γυναίκες. Μένουν εκεί μέχρι να γίνουν και οι ίδιοι νωθροί και να έρθουν οι επόμενοι βουνίσιοι.
Στη γνωστή ομιλία του Τζέι Ντι Βένς στο Μόναχο (όπως και στη προγενέστερη ομιλία του Πούτιν στο Μόναχο) αποκαλύφθηκαν οι κινήσεις που θα ακολουθήσουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία σε σχέση με την προαναφερόμενη κατάσταση στα επόμενα χρόνια. Ο Πούτιν είπε: «Θα σας καταστρέψω και θα πάρω αυτά που θεωρώ δικά μου». Ο Ντι Βένς είπε: «Είστε αδύναμοι και θα καταρρεύσετε, θα προφυλαχθούμε από την πτώση σας και θα διασφαλίσουμε τη θέση μας στη μεγάλη μοιρασιά που θα γίνει πάνω στο πτώμα σας».
Στις προηγούμενες δεκαετίας ευημερίας η Ευρώπη είχε ορισμένες ευκαιρίες, πολλές από τις οποίες τις έχασε. Οι “προοδευτικές δυνάμεις” μετέτρεψαν σε τσίρκο τα δικαιώματά που τους παρέδωσαν οι πρόγονοί τους, ενώ οι λαοί κατρακύλησαν στον λαϊκισμό, θεωρώντας ότι τα δικαιώματα που έχουν είναι τεράστια, ενώ αντίθετα οι υποχρεώσεις τους είναι άγνωστες. Φτάσαμε σε σημείο να κάνουμε διαφημιστικές καμπάνιες για να παρακαλάμε τους πολίτες να ψηφίσουν. Αν οι πολίτες δείχνουν να μην χρειάζονται αυτό το δικαίωμα, για να μην το ασκούν, σημαίνει ότι αργά ή γρήγορα αυτό το δικαίωμα θα τους αφαιρεθεί.
Το άλλο που έγινε στην Ευρώπη (και σε όλες τις δημοκρατικές χώρες με υψηλό βιοτικό επίπεδο) είναι η κατάρρευση του δημογραφικού. Οι άνθρωποι στις πιο πλούσιες χώρες δεν γεννάνε παιδιά. Υπάρχουν λόγοι για αυτό, αλλά δεν θα επεκταθώ σε αυτούς για να μην μπλέξω σε αέναες συζητήσεις και αψιμαχίες. Η υπογεννητικότητα δεν θεωρούνταν πρόβλημα μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Γιατί ξαφνικά όλοι άρχισαν να κρούουν τον κώδωνα κινδύνου για το δημογραφικό;
Θυμάστε τα τρομοκρατικά ρεπορτάζ στις τηλεοράσεις και εφημερίδες για το πρόβλημα του υπερπληθυσμού του πλανήτη; Για τους πόρους που εξαντλούνται και το πως δέκα δισ. γήινοι θα πλακώνονται για το τελευταίο ποτήρι καθαρό νερό. Θυμάστε; Θα πρέπει να θυμάστε. Σήμερα, αντ’ αυτού βλέπετε ρεπορτάζ για το πρόβλημα της υπογεννητικότητας. Τι άλλαξε ξαφνικά;
Εκείνο που άλλαξε είναι ότι καταλάβαμε ότι το μοντέλο ευημερίας, στο οποίο στόχευαν τα δημοκρατικά κράτη και το οποίο αναγκαστικά οδηγούσε στην μείωση του πληθυσμού, δεν υιοθετήθηκε από όλο τον κόσμο. Ότι άλλα κράτη αντί για πλουτίζουν και να προχωρούν σταδιακά στον εκδημοκρατισμό τους, συνεχίσουν όχι μόνον να ζουν μέσα στην ανέχεια και την έλλειψη πολιτικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και να μεταφέρουν αυτό το μοντέλο προς τα έξω, απειλώντας τα δυτικά πολιτικά συστήματα.
Αυτό είναι που είπε ο Τζέι Ντι Βένς και αυτό που τώρα λέει ο Τραμπ προς τους Ευρωπαίους: Εκείνα που δεν υπερασπίζεστε, θα τα καταλάβουν οι άλλοι. Ο Βένς το είπε για την Ευρώπη, όσον αφορά αυτό που θεωρεί ο ίδιος ως διάβρωση της Ευρώπης από τους μετανάστες. Ο Τραμπ το λέει για τη Γροιλανδία: «Έχουμε δει ότι αφήνετε τον κάθε κατεργάρη να μπει εκεί που έχει άδειο χώρο και να το οικειοποιηθεί – το κάνατε στο σπίτι σας αλλά δεν θα σας αφήσω να το κάνετε στη Γροιλανδία, διότι είναι σημαντική για μένα, για τον μεγάλο πόλεμο που έρχεται».
Ο πορτοκαλής πρόεδρος δεν έχει ιδέα για το τι είναι η Γροιλανδία, ποια είναι η σημασία της για την γεωστρατηγική, για τους ορυκτούς πόρους, για την επεκτατική πολιτική της Κίνας. Ο Τραμπ είναι ένας ψυχολογικά πληγωμένος, ανώριμος, άπληστος κτηματομεσίτης, ο οποίος μπερδεύει την Αρμενία με την Αλβανία. Αυτά που λέει και εφαρμόζει όσον αφορά τη Γροιλανδία δεν είναι απόφαση προσωπικά του Τραμπ. Για αυτό δεν βλέπετε και ιδιαίτερες αντιδράσεις μέσα στο πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ δείχνουν να μην θέλουν να υπερασπιστούν ή ούτε καν να συμπορευτούν με την Ευρώπη. Θα δούμε στη συνέχεια αν αυτό είναι ένας τακτικισμός ή μια ειλημμένη απόφαση. Θεωρώ ότι είναι το πρώτο. Αυτό είναι αρκετά ειρωνικό, αν λάβουμε υπόψη ότι οι ΗΠΑ είναι εκείνες που έφτιαξαν και -σε μεγάλο βαθμό- επέβαλαν το σημερινό σύστημα, για δικούς τους λόγους. Ακόμα και ο φόβος που υπάρχει στο δυτικό δημόσιο λόγο για οποιαδήποτε αρνητική αναφορά στο Ισλάμ δεν πηγάζει από τη Γάζα ή το Αφγανιστάν αλλά από τους ισχυρούς συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο του Περσικού. Η woke ατζέντα επίσης δεν γεννήθηκε στη Ρώμη, στην Πράγα ή τα Τίρανα – γεννήθηκε στα αμερικανικά πανεπιστήμια.
Η Ρωσία βρίσκεται στα όρια της κατάρρευσης και επιχειρεί να συμπαρασύρει όσους περισσότερους μπορεί σε αυτή την κατάρρευση για να την παρουσιάσει ως “παγκόσμιο φαινόμενο”. Η Ρωσία ξεκίνησε το ξήλωμα του παγκόσμιου συστήματος ισορροπιών με την εισβολή στη Γεωργία και την Κριμαία και φέρει τεράστιο μερίδιο ευθύνης για την σημερινή κατάσταση. Αξίζει όλα τα δεινά που θα υποστεί τις επόμενες δεκαετίες. Ο λαός της θα πληρώσει πολύ ακριβά τη σιωπηλή του συνενοχή.
Η Κίνα περίμενε πολλά χρόνια και δουλεύει συστηματικά και μεθοδικά για να ισχυροποιηθεί. Σε αυτή την πορεία, η Ευρώπη για την Κίνα είναι ένας πόρος και ένας δρόμος. Αντίθετα με τους Ρώσους φαφλατάδες, οι Κινέζοι εργάζονται διακριτικά κοιτώντας ταυτόχρονα με περιφρόνηση ό,τιδήποτε δεν είναι δικό τους. Η εξάρτηση από την Κίνα, όπως και οποιαδήποτε εξάρτηση, έχει τεράστιο κόστος.
Άλλες δυνάμεις δρουν υπονομευτικά ή υποστηρικτικά προς το δυτικό μοντέλο σκέψης. Θα τολμήσω να πω – τον ελληνικό τρόπο σκέψης. Άλλοι προσπαθούν να μας προσεγγίσουν και άλλοι να μας βλάψουν. Ορισμένοι αλλάζουν άποψη κατά την πορεία. Ωστόσο, σε αυτή την πορεία, δεν είμαστε εμείς που αλλάξαμε, δεν είμαστε εμείς που κάναμε τα λάθη, δεν είμαστε εμείς που επιτεθήκαμε σε άλλες χώρες. Στην πορεία, μετά τον Β΄ ΠΠ η Ευρώπη ήταν η πιο συνεπής στις αρχές που αποφασίστηκαν με στόχο να σταματήσουν όλοι οι πόλεμοι και η ευημερία του ατόμου να επικρατήσει του “μεγαλείου” των κρατών και των ηγεμόνων.
Και για αυτό οι ηγέτες μας είναι “αδύναμοι”. Διότι έτσι λειτουργούν οι σύγχρονες δημοκρατίες, με γραφειοκράτες και διαχειριστές, που εναλλάσσονται κάθε λίγα χρόνια. Και όχι με ηγέτες που καβαλάνε αρκούδες και καταδυναστεύουν τις χώρες τους επί 25 χρόνια. Αυτοί οι “αδύναμοι ηγέτες” ήταν η εγγύηση της ευημερίας μας. Η παγκόσμια ειρήνη, το ελεύθερο εμπόριο, το ουσιαστικό σβήσιμο των συνόρων, η πρόσβαση των περισσοτέρων στην υγειονομική περίθαλψη και την Παιδεία και -κυρίως- η ελευθερία έκφρασης ως εγγυητής όλων αυτών είναι το αποτέλεσμα αυτών των “αδύναμων ηγετών”.
Ναι, η Ευρώπη έχει πολλά να κάνει. Το βιοτικό επίπεδο πρέπει να βελτιωθεί. Υπάρχει πρόβλημα διαφθοράς (που αλλού είναι χειρότερο, απλώς όποιος το αναφέρει χάνει το κεφάλι του), υπάρχουν άλυτα θέματα και διαφωνίες εντός της ίδιας της Ε.Ε. Ωστόσο η Ευρώπη (και οι χώρες που μοιράζονται τις ίδιες αξίες με μας) είναι αυτή τη στιγμή το παράδειγμα για όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Τουλάχιστον στην περίπτωση που δεχθούμε ότι το μέτρο είναι η ευημερία και η ελευθερία του ατόμου και όχι κάποιες ιστορικές, παραδοσιακές, θρησκευτικές ή άλλες αξίες, που αναφέρονται κατά το δοκούν ως δικαιολόγηση διαφόρων παραφωνιών και ενίοτε εγκλημάτων από διάφορα καθεστώτα.
Η Ευρώπη και το ευρωπαϊκό μοντέλο είναι εκείνο που λέει ότι μπορούμε να ζήσουμε όλοι μαζί, με μια συνετή διαχείριση οι πόροι θα μας φτάσουν για να μην πεινάει κανείς και ο καθένας να μπορεί να λέει ελεύθερα την άποψή του εφόσον δεν βλάπτει τον διπλανό του.
Σε αυτή την ιστορική συγκυρία δεν είμαστε εμείς εκείνοι που πήραμε το λάθος δρόμο αλλά οι άλλοι. Οι άλλοι είναι οι κακοί και εμείς είμαστε οι καλοί. Αλλά κάναμε λάθος και επαναπαυθήκαμε πιστεύοντας ότι όλοι οι άλλοι σκέφτονται σαν και μας, οι αρχές και οι προτεραιότητές τους είναι σαν τις δικές μας. Εμείς είμαστε εμείς. Και τώρα είμαστε μόνοι μας.
Σε αυτή την ιστορική συγκυρία εκείνο που θα κρίνει για το αν το μοντέλο της Ευρώπης θα αντέξει, αν τα παιδιά μας θα ζήσουν σε δημοκρατία εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την συνοχή μας. Από την συνοχή μας και ως Ευρώπη συνολικά και ως κοινωνίες. Το μήνυμα που πρέπει να ακούγεται από όλους τους διαύλους είναι: Συνοχή και ψυχραιμία. Έχουμε περάσει και χειρότερα. Για να περάσουμε και αυτό πρέπει να είμαστε ενωμένοι.
Οι άγαρμπες και -κατά γενική ομολογία- βλαπτικές κινήσεις του Ντ. Τραμπ μπορούν να εξεταστούν ως απειλή και υπονόμευση του κόσμου που φτιάχναμε με τόσο κόπο. Και σε μεγάλο βαθμό αυτό είναι. Μπορούν όμως να εξεταστούν και ως ευκαιρία για περισσότερη συνοχή μέσα στις κοινωνίες μας και μέσα στην Ε.Ε. και τη δυνατότητα άμεσων διορθωτικών αλλαγών στα κακώς κείμενα, τα οποία εμποδίζουν την Ε.Ε. να προχωρήσει. Μπορεί να το δούμε ως ένα πορτοκαλί δηλητήριο ή ως ένα επικίνδυνο τοξικό φάρμακο με βαριές παρενέργειες που – αν δεν μας σκοτώσει το ίδιο- θα μας γιατρέψει από διάφορες ασθένειες.
Για περισσότερα, γραφτείτε στο Κανάλι του Κώστα Ονισένκο στο youtube
https://www.youtube.com/@Onisenko
