Ο Μπόρις Μ. Ναντεζντίν στο σπίτι του τον Ιούνιο
Ο Μπόρις Μ. Ναντεζντίν, ένας σφοδρός επικριτής του πολέμου στην Ουκρανία, δηλώνει ότι γνωρίζει τον λόγο για τον οποίο συνελήφθη: «Στην ηγεσία μας επικρατεί πανικός και χάος».
Από τις Βαλερί Χόπκινς και Αλίνα Λόμπζινα – 17 Ιουλίου 2026 ΝΥΤ
Όταν οι μασκοφόροι άνδρες ήρθαν και χτυπούσαν δυνατά την πόρτα του σε ένα προάστιο της Μόσχας αυτή την εβδομάδα, αυτό φάνηκε στον Μπόρις Μ. Ναντεζντίν ως υπερβολική αντίδραση.
Είχε ήδη χαρακτηριστεί ημέρες πριν ως «ξένος πράκτορας», τερματίζοντας τη δεκαετή πορεία του ως πολιτικός επιζών σε ένα ρωσικό σύστημα που φυλακίζει, σκοτώνει ή εξωθεί στην εξορία τους περισσότερους αντιπάλους του.
Τώρα ο κ. Ναντεζντίν, ένας σφοδρός επικριτής του πολέμου στην Ουκρανία, τέθηκε υπό κράτηση, αν και για σύντομο χρονικό διάστημα, και κατηγορήθηκε για ένα ήσσονος σημασίας αδίκημα, λιγότερο από τρεις εβδομάδες αφότου είχε δηλώσει υποψηφιότητα για τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, τις πρώτες μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας το 2022.
Ο κ. Ναντεζντίν δήλωσε ότι ήταν σαφές γιατί συνέβη αυτό. «Αυτό δείχνει ότι μεταξύ των ηγετών μας επικρατεί πανικός και χάος», είπε σε βιντεοσυνέντευξη από το σπίτι του την Τρίτη.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Σ. Πεσκόφ, δήλωσε σχετικά με τα προβλήματα του κ. Ναντεζντίν: «Τίποτα από όλα αυτά δεν έχει καμία σχέση με το Κρεμλίνο».
Ωστόσο, ο Ναντεζντίν είπε ότι η κίνηση εναντίον του αντανακλά τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση, οι οποίες σχετίζονται όλες με τον πόλεμο. Οι επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει κρίση καυσίμων και έχουν φέρει τον πόλεμο σε πόλεις όπως η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη. Ο πληθωρισμός εκτινάσσεται στα ύψη, καθώς οι πολεμικές δαπάνες επιβαρύνουν την οικονομία. Η οργή για τους περιορισμούς στο διαδίκτυο έχει εξαπλωθεί ευρέως.
Η προσπάθεια να φιμωθεί ο εξηντατριάχρονος Ναντεζντίν, υποδηλώνει ότι η ρωσική κυβέρνηση δεν αφήνει τίποτα στην τύχη σε μια εκλογική αναμέτρηση που, αν και σε μεγάλο βαθμό σκηνοθετημένη, θα μπορούσε ακόμα να αποκαλύψει ενδείξεις δημόσιας δυσαρέσκειας.
Ήταν μία από τις σπάνιες φωνές κριτικής που επέμειναν κατά τη διάρκεια ετών εντεινόμενης καταστολής, αλλά η ανοχή του Κρεμλίνου απέναντί τους εξαφανίζεται ραγδαία.
Μέχρι πρόσφατα, ο Ναντεζντίν, ο οποίος έχει δεσμούς με ορισμένους από τους κορυφαίους συνεργάτες του Προέδρου Βλαντιμίρ Β. Πούτιν, συμπεριλαμβανομένου του συμβούλου επικοινωνίας Σεργκέι Β. Κιριένκο, είχε τη δυνατότητα να εκφράζει ανοιχτά τις εκκλήσεις του για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και το τέλος του πολέμου.
Ο Ναντεζντίν, αριστερά, με τον Σεργκέι Β. Κιριένκο
Ο . Ναντεζντίν ανέλαβε για πρώτη φορά κυβερνητικά αξιώματα τη δεκαετία του 1990. Το 2024 έθεσε υποψηφιότητα για την προεδρία, μια προσπάθεια που θεωρήθηκε μη ρεαλιστική, με χιλιάδες ανθρώπους να κάνουν ουρά για να υποστηρίξουν την υποψηφιότητά του. Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή δήλωσε αργότερα ότι δεν είχε συγκεντρώσει αρκετές υπογραφές για να συμπεριληφθεί στο εκλογικό ψηφοδέλτιο. Ωστόσο, παρέμεινε ελεύθερος.
«Γνωρίζω πολύ καλά ότι είμαι ζωντανός και ελεύθερος μόνο και μόνο επειδή δεν ξεπερνάω δύο κόκκινες γραμμές», δήλωσε σε συνέντευξη που παραχώρησε στη Μόσχα νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι. Δεν προβαίνει ποτέ σε προσωπικές επιθέσεις εναντίον του κ. Πούτιν, αν και επικρίνει τις πολιτικές του προέδρου, όπως είπε, και δεν λαμβάνει ποτέ οικονομική υποστήριξη από το εξωτερικό.
Στη βιντεοσυνέντευξη αυτής της εβδομάδας, ο κ. Ναντεζντίν δήλωσε ότι πάντα γνώριζε ότι οι πιθανότητές του να διατηρήσει ζωντανή την τελευταία του υποψηφιότητα, για μια έδρα στο Κοινοβούλιο, μέχρι την ημέρα των εκλογών ήταν ελάχιστες. Ωστόσο, είπε ότι ήθελε να χρησιμοποιήσει το προεκλογικό του πρόγραμμα «για να φέρει την αλήθεια στον λαό και να επιστήσει την προσοχή στην κατάσταση της χώρας».
Αυτό το πρόγραμμα δεν υπάρχει πλέον. Την περασμένη Παρασκευή, ο Ναντεζντίν χαρακτηρίστηκε από την κυβέρνηση ως «ξένος πράκτορας», ένας χαρακτηρισμός που αποσκοπεί στην τιμωρία των επικριτών του ρωσικού πολιτικού συστήματος. Αυτό συνεπάγεται απαγόρευση πολιτικών, δημοσιογραφικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, επαχθείς απαιτήσεις χρηματοοικονομικής φύσης και το στίγμα του να χαρακτηριστεί κανείς ως μαριονέτα ξένης δύναμης.
Την ίδια ημέρα, το «Candidates’ HQ», ένα δίκτυο ακτιβιστών της βάσης που αφιερώνεται στην υποστήριξη ανεξάρτητων υποψηφίων κατά τη διεξαγωγή των προεκλογικών εκστρατειών τους, χαρακτηρίστηκε επίσης ως ξένος πράκτορας, για «διάδοση ψευδών πληροφοριών σχετικά με τις αποφάσεις των ρωσικών αρχών». Ο Ντμίτρι Τ. Κισιέφ, ιδρυτής του «Candidates’ HQ», ήταν ο επικεφαλής του επιτελείου της αποτυχημένης προεκλογικής εκστρατείας του Ναντεζντίν για τις προεδρικές εκλογές του 2024.
Επειδή είχε ήδη καταχωρίσει την υποψηφιότητά του, ο κ. Ναντεζντίν θα μπορούσε να συνεχίσει την εκστρατεία του ως ξένος πράκτορας, αλλά αν είχε κερδίσει, δεν θα μπορούσε να αναλάβει τα καθήκοντά του. Πιο άμεσα, ο χαρακτηρισμός αυτός απαγόρευσε στον κ. Ναντεζντίν να διδάσκει, μετά από 20 χρόνια ως επικεφαλής του τμήματος νομικής στο πανεπιστήμιο από το οποίο αποφοίτησε, το διάσημο Ινστιτούτο Φυσικής και Τεχνολογίας της Μόσχας.
Οι ρωσικές αρχές δεν σταμάτησαν εκεί. Τη Δευτέρα, οι μασκοφόροι άνδρες που έστειλε το κράτος τον οδήγησαν στο δικαστήριο κοντά στο σπίτι του στο Ντολγκοπρούντι, ένα βόρειο προάστιο της Μόσχας, όπου κατηγορήθηκε για «επίδειξη εξτρεμιστικών συμβόλων».
Το φερόμενο αδίκημα του κ. Ναντεζντίν ήταν ότι, στο κανάλι του στο Telegram, είχε αναφερθεί σε ένα βίντεο του 2023 που είχε αναρτηθεί στο κανάλι YouTube ενός άλλου ακτιβιστή της αντιπολίτευσης. Στο 48ο λεπτό αυτού του βίντεο εμφανίστηκε για μια στιγμή το εν λόγω «εξτρεμιστικό σύμβολο», μια εικόνα του Αλεξέι Α. Ναβάλνι, του αποθανόντος ηγέτη της αντιπολίτευσης.
Οι αρχές έχουν χαρακτηρίσει το δίκτυο του κ. Ναβάλνι ως «τρομοκρατικό» και «εξτρεμιστικό». Ο ίδιος πέθανε σε μια σωφρονιστική αποικία στην Αρκτική το 2024. Τόσο ο ίδιος όσο και δυτικές κυβερνήσεις ισχυρίστηκαν ότι είχε δηλητηριαστεί από Ρώσους πράκτορες.
Ο κ. Ναντέζντιν δήλωσε ότι η προσπάθεια να βρουν κάτι για να τον κατηγορήσουν έδειχνε ότι οι αρχές είχαν επίγνωση των υψηλών επιπέδων δυσαρέσκειας μεταξύ των απλών Ρώσων.
«Μπαίνουν στις τσέπες, στα κρεβάτια και στα τηλέφωνα των ανθρώπων», είπε, αναφερόμενος στις επιδεινούμενες οικονομικές συνθήκες, στα μέτρα κατά της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας και στις πολιτικές που αποσκοπούν στην αναστροφή της μείωσης του πληθυσμού, καθώς και στις διακοπές λειτουργίας του κινητού διαδικτύου και στους περιορισμούς στις ξένες εφαρμογές.
Μια φωτογραφία του Αλεξέι Α. Ναβάλνι στον τάφο του στη Μόσχα το 2024.
Η πίεση που ασκείται στον κ. Ναδεζντίν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης καταστολής εναντίον πολιτικών με αντιπολιτευτικές τάσεις, ακόμη και εκείνων που δεν είχαν καμία πιθανότητα να εκλεγούν στη Βουλή, γνωστή ως Δούμα.
«Αυτή η μηχανή μπορεί να προχωρήσει μόνο προς τα εμπρός καταστέλλοντας τα πάντα γύρω της, και είναι απερίσκεπτη και σκληρή», δήλωσε ο Αντρέι Β. Κολεσνίκοφ, δημοσιογράφος με έδρα τη Μόσχα. «Επίσης, δεν μπορούν να επιτρέψουν την εμφάνιση νέων πολιτικών ηγετών οποιουδήποτε είδους στην αντιπολίτευση».
Το «Γιαμπλόκο», το μόνο επίσημα εγγεγραμμένο κόμμα που έχει ζητήσει ανοιχτά το τέλος των συγκρούσεων στην Ουκρανία, έχει δει πολλά εξέχοντα μέλη του να αποκλείονται από τις εκλογές με προφάσεις όπως αυτή που χρησιμοποιήθηκε εναντίον του κ. Ναντεζντίν.
Το κόμμα δεν κατέχει καμία έδρα στο ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο από το 2003, αλλά διατηρεί παρουσία σε ορισμένα περιφερειακά νομοθετικά σώματα. Τώρα έχει χάσει τους ισχυρότερους υποψηφίους του τόσο για ομοσπονδιακά όσο και για περιφερειακά αξιώματα, δήλωσε ο Ιγκόρ Γιακόβλεφ, εκπρόσωπος του κόμματος.
«Μερικοί από αυτούς κερδίζουν έδρες εδώ και δεκαετίες», είπε ο κ. Γιακόβλεφ σε τηλεφωνική συνέντευξη από τη Μόσχα. «Είναι πολύ γνωστοί πολιτικοί στις περιφέρειές τους, ο κόσμος τους ψηφίζει».
Οι ρωσικές εκλογές προσφέρουν μόνο μια επίφαση δημοκρατίας. Ωστόσο, ο Γιακόβλεφ ανέφερε ότι η παρουσία πολιτικών της αντιπολίτευσης στα ψηφοδέλτια ήταν σημαντική, ακόμη και αν η κυβέρνηση παραποιεί τα αποτελέσματα και η πραγματική καταμέτρηση δεν αποκαλύφθηκε στο κοινό, διότι το Κρεμλίνο θα μπορούσε να αποκτήσει κάποια εικόνα για το κλίμα των ψηφοφόρων και ίσως να αλλάξει τις πολιτικές του.
«Ελπίζουμε ότι αυτό θα επηρεάσει κατά κάποιον τρόπο την εξωτερική πολιτική», είπε, αναφερόμενος έμμεσα στον πόλεμο, «και ελπίζουμε ότι αυτό θα σώσει τις ζωές ανθρώπων που θα πέθαιναν αν όλα αυτά συνεχιστούν».
Ο Γιακόβλεφ ανέφερε ότι η ηγεσία του κόμματός του είχε παραδεχτεί ανοιχτά την αδυναμία της να προστατεύσει τους υποψηφίους από διώξεις, αλλά παρόλα αυτά δεν είχε κανένα πρόβλημα να βρει άτομα που ήθελαν να το εκπροσωπήσουν στις εκλογές.
Οι εκστρατείες της αντιπολίτευσης κινητοποιούν ψηφοφόρους που διαφορετικά θα παρέμεναν παθητικοί, χωρίς να υποστηρίζουν κανένα κόμμα, δήλωσε ο Αλεξάντρ Κινέφ, πολιτικός αναλυτής με έδρα τη Μόσχα. Η πίεση της κυβέρνησης στους πολιτικούς της αντιπολίτευσης έχει ως στόχο να αποτρέψει αυτή την κινητοποίηση των ψηφοφόρων, πρόσθεσε, και να εμπνεύσει φόβο στους υποψήφιους.
«Κανείς δεν θέλει να χαρακτηριστεί ξένος πράκτορας, να του αφαιρεθεί η επιχείρησή του αύριο, κ.λπ.», είπε. «Αυτή η σκληρότητα απέναντι στο «Γιαμπλόκο» και στον Ναντέζντιν είναι χαρακτηριστική.»
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ρωσίας θεωρείται μέρος της «συστημικής αντιπολίτευσης», πράγμα που σημαίνει ότι ψηφίζει μαζί με το κυβερνών «Ενωμένη Ρωσία» σε θέματα σημαντικά για το Κρεμλίνο, αλλά διαφωνεί σε άλλα ζητήματα.
Ωστόσο, και αυτό έχει υποστεί πιέσεις. Αυτόν τον μήνα, ένα δικαστήριο στην Αγία Πετρούπολη καταδίκασε τον Ιβάν Αποστολέβσκι, μέλος του κόμματος στην περιφερειακή νομοθετική συνέλευση, σε 10 ημέρες κράτησης, θέτοντας τέλος στα σχέδιά του να υποβάλει υποψηφιότητα για έδρα στο ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο.
Αντιμετώπισε μια γνωστή κατηγορία: την επίδειξη εξτρεμιστικών συμβόλων. Στην περίπτωσή του, η κατηγορία αφορούσε την αναδημοσίευση, το 2018, αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που περιλάμβαναν τα λογότυπα του Facebook και του Instagram. Η μητρική εταιρεία τους, η Meta, είχε χαρακτηριστεί «εξτρεμιστική» από την κυβέρνηση το 2022.
Η δικαστική ακρόαση για την κατηγορία του κ. Ναντεζντίν σχετικά με την επίδειξη εξτρεμιστικών συμβόλων έχει οριστεί για την Παρασκευή το πρωί. Τέτοιες κατηγορίες τιμωρούνται με φυλάκιση έως 15 ημερών για πρώτη παράβαση και έως τέσσερα έτη φυλάκισης για επανειλημμένη παράβαση.
Στην τηλεοπτική συνέντευξη που έδωσε τρεις ημέρες νωρίτερα, δήλωσε ότι σκεφτόταν για πρώτη φορά την εξορία. Την Πέμπτη το πρωί, ενημερώθηκε ότι του απαγορεύτηκε η έξοδος από τη χώρα.
