Του Garth Friesen από την ιστοσελίδα forbesgreece.gr
Η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου των ΗΠΑ ξεπέρασε το 5,35% στις 7 Οκτωβρίου, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Και η απόδοση του 30ετούς, στο 5,70%, βρίσκεται επίσης σε υψηλό δεκαετιών.
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών κρατικών ομολόγων αποτελούν σημείο αναφοράς για τα στεγαστικά δάνεια και τον εταιρικό δανεισμό, επομένως οι επιπτώσεις από το sell-off στην αγορά ομολόγων εκτείνονται πολύ πέρα από το χρηματιστήριο. Το μέσο επιτόκιο για στεγαστικά δάνεια 30ετούς σταθερού επιτοκίου αυξήθηκε στο 7,49%, από 7,30% την προηγούμενη εβδομάδα, σύμφωνα με την Mortgage Bankers Association.
Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός παράγοντας πίσω από την άνοδο των αποδόσεων. Πέντε διαφορετικές δυνάμεις πιέζουν ταυτόχρονα την αγορά ομολόγων και οι περισσότερες δεν θα “εξασθενήσουν” εύκολα.
Αύξηση του term premium: Γιατί οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη αποζημίωση
Η απόδοση του 10ετούς ομολόγου μπορεί να αναλυθεί σε δύο βασικά μέρη. Το πρώτο είναι ο μέσος όρος των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων που αναμένουν οι επενδυτές για την επόμενη δεκαετία, τα οποία επηρεάζονται από τη Federal Reserve. Το δεύτερο είναι το ασφάλιστρο διάρκειας (term premium), δηλαδή η πρόσθετη απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές για να δεσμεύσουν τα κεφάλαιά τους για μεγάλο χρονικό διάστημα και να αναλάβουν τον κίνδυνο του πληθωρισμού, του υψηλού δημόσιου δανεισμού ή, απλώς, της αβεβαιότητας.
Φέτος, και τα δύο αυτά στοιχεία έχουν κινηθεί ανοδικά.
Οι τιμές της ενέργειας αναθεωρούν προς τα πάνω τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό
Οι τιμές της ενέργειας αποτελούν τον πιο προφανή παράγοντα. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή έτρεξε τον Αύγουστο στο 3,4% σε ετήσια βάση, ενώ οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν κατά 16,3% και οι τιμές της βενζίνης κατά 27,4%.
Η σύγκρουση με το Ιράν έχει θέσει εκτός λειτουργίας σημαντικό μέρος της δυναμικότητας διύλισης, οδηγώντας υψηλότερα τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ. Οι αυξημένες τιμές ενέργειας επηρεάζουν με τη σειρά τους ένα ευρύ φάσμα αγαθών και υπηρεσιών, από τα τρόφιμα και τις προσαυξήσεις στις χρεώσεις παράδοσης έως τα αεροπορικά εισιτήρια.
Ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, είναι πολύ πιο συγκρατημένος, στο 2,4%. Ωστόσο, οι καταναλωτές έχουν νιώσει την άνοδο των τιμών. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό στους επόμενους 12 μήνες ενίσχυθηκαν στο 4,6% τον Σεπτέμβριο από 4% τον Αύγουστο.
Οι επενδυτές στην αγορά ομολόγων που φοβούνται ότι ο πληθωρισμός θα “διαβρώσει” την αξία των αποδόσεών τους απαιτούν υψηλότερα επιτόκια, ώστε να αντισταθμίσουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Οι τελευταίες κινήσεις της Fed
Στις 16 Σεπτεμβρίου, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοιχτής Αγοράς (FOMC) της Fed ψήφισε ομόφωνα υπέρ της αύξησης του βασικού επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, στο εύρος 3,75%-4%. Στην ανακοίνωσή της, η Fed τόνισε ότι ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός, ενώ η οικονομική δραστηριότητα συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό.
Οι προβλέψεις των αξιωματούχων “δείχνουν” ακόμη μία αύξηση επιτοκίων εντός του έτους, ενώ οι επενδυτές στην αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης έχουν προεξοφλήσει περαιτέρω σύσφιξη κατά 0,75% έως το επόμενο καλοκαίρι.
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων συνήθως αυξάνονται όταν ξεκινά ένας κύκλος νομισματικής σύσφιξης. Εν ολίγοις, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα ότι τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια ανεβαίνουν.
Ο ενισχυμένος δανεισμός έρχεται αντιμέτωπος με την ασθενέστερη ζήτηση
Όπως σε κάθε αγορά, έτσι και στην αγορά ομολόγων οι αποδόσεις επηρεάζονται από την προσφορά και τη ζήτηση.
Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου προβλέπει ομοσπονδιακό έλλειμμα 1,9 τρισ. δολαρίων για το οικονομικό έτος 2026, ή 5,8% του ΑΕΠ, ενώ οι καθαρές δαπάνες για τόκους αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 τρισ. δολάρια. Κάθε δολάριο του ελλείμματος πρέπει να χρηματοδοτηθεί μέσω της έκδοσης κρατικών ομολόγων.
Την ίδια στιγμή, οι τεχνολογικές εταιρείες δανείζονται με ρυθμό-ρεκόρ για να χρηματοδοτήσουν data centers που σχετίζονται με την Tεχνητή Νοημοσύνη. Η Amanda Lynam, επικεφαλής στρατηγικής πιστωτικών αγορών της Goldman Sachs, εκτίμησε ότι η έκδοση ομολόγων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχει φτάσει τα 489 δισ. δολάρια από την αρχή του έτους, ποσό πολύ υψηλότερο από το σύνολο των εκδόσεων ολόκληρου του 2025.
Μεγάλο μέρος αυτού του χρέους είναι μακροπρόθεσμο και, ως εκ τούτου, ανταγωνίζεται άμεσα τα κρατικά ομόλογα για την ίδια δεξαμενή επενδυτών.
Το αμερικανικό Yπουργείο Οικονομικών προσπάθησε να αντισταθμίσει αυτή την τάση. Τον Αύγουστο διεύρυνε το πρόγραμμα επαναγορών μακροπρόθεσμων ομολόγων και τον Σεπτέμβριο το ενίσχυσε εκ νέου. Οι αποδόσεις, ωστόσο, συνέχισαν να αυξάνονται.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος της απότομης ανόδου των επιτοκίων οφείλεται στις πραγματικές αποδόσεις, οι οποίες δεν ενσωματώνουν τον αναμενόμενο πληθωρισμό. Η απόδοση του 10ετούς Treasury Inflation-Protected Security (TIPS) αυξήθηκε από 1,90% στις αρχές του έτους σε 2,94% σήμερα.
Η άνοδος αυτή, άνω του 1%, αντιπροσωπεύει σημαντικό μέρος της μεταβολής στις ονομαστικές αποδόσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη αποζημίωση για να χορηγούν μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση και δεν προεξοφλούν απλώς υψηλότερο πληθωρισμό.
Οι παγκόσμιες αγορές ομολόγων υποχωρούν ταυτόχρονα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελούν εξαίρεση. Η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου της Ιαπωνίας έχει σκαρφαλώσει στο 3,11%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών, καθώς η Τράπεζα της Ιαπωνίας αυξάνει τα επιτόκια.
Οι αποδόσεις των βρετανικών κρατικών ομολόγων έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008, ενώ η απόδοση του 10ετούς γαλλικού κρατικού ομολόγου πλησιάζει το 5%.
Θα έχει διάρκεια το ράλι;
Ορισμένες από αυτές τις πιέσεις ενδέχεται να υποχωρήσουν. Μια εκεχειρία στο Ιράν ή μια συμφωνία που θα διασφάλιζε την προσφορά ενέργειας και θα οδηγούσε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να βελτιώσει γρήγορα τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
Ο δομικός πληθωρισμός στο 2,4% αφήνει στη Fed περιθώριο να σταματήσει μετά από μία ή δύο ακόμη αυξήσεις. Παράλληλα, οι υψηλότερες αποδόσεις επιβραδύνουν την οικονομία, κάτι που τελικά τείνει να ωθεί τα επιτόκια χαμηλότερα.
Επιπλέον, οι αποδόσεις των 30ετών κρατικών ομολόγων, που πλησιάζουν το 6%, θα μπορούσαν να προσελκύσουν αγοραστές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες χρειάζονται μακροπρόθεσμες και σταθερές ροές εισοδήματος.
Ωστόσο, οι διαρθρωτικοί παράγοντες φαίνονται πιο επίμονοι. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα προβλέπεται να αυξηθούν και όχι να μειωθούν, ενώ ο κύκλος επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη δεν εμφανίζει ενδείξεις ότι πλησιάζει στο αποκορύφωμά του.
Η UBS έχει υποστηρίξει ότι η απόδοση 5,3% σήμερα αντανακλά ένα διαφορετικό οικονομικό καθεστώς από εκείνο του 2002, επισημαίνοντας την ταχύτερη ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και τα υψηλότερα δημοσιονομικά βάρη.
Τρεις προσεχείς ανακοινώσεις αξίζει να παρακολουθήσουν οι επενδυτές.
Ο δείκτης τιμών καταναλωτή για τον Σεπτέμβριο αναμένεται στις 14 Οκτωβρίου. Η επόμενη συνεδρίαση της Fed είναι προγραμματισμένη για τις 27-28 Οκτωβρίου, με τις αγορές να αναζητούν ενδείξεις για το αν ακόμη μία αύξηση επιτοκίων θα είναι η τελευταία.
Και, στις αρχές Νοεμβρίου, η τριμηνιαία ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών για το πρόγραμμα δανεισμού και αναχρηματοδότησης θα δείξει αν οι αρμόδιοι σκοπεύουν να μετατοπίσουν μεγαλύτερο μέρος των εκδόσεων προς τα βραχυπρόθεσμα έντοκα γραμμάτια, προκειμένου να περιορίσουν την πίεση στις μακροπρόθεσμες αποδόσεις.
Συμπέρασμα
Οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 24 ετών, καθώς ο πληθωρισμός, η νομισματική πολιτική, τα δημοσιονομικά ελλείμματα, ο εταιρικός δανεισμός και οι διεθνείς αγορές ομολόγων ασκούν ταυτόχρονα ανοδικές πιέσεις.
Μέρος αυτής της πίεσης είναι κυκλικό και ενδέχεται να υποχωρήσει. Το μεγαλύτερο μέρος της, όμως, δεν είναι.
Προς το παρόν, οι αποδόσεις των ομολόγων είναι πιθανό να παραμείνουν υπό πίεση.
