Του Γιώργου Καραμπελιά πρωτοδημοσιεύτηκε στο liberal.gr
Ένα φαινόμενο που έχει εκπλήξει ακόμα και τους πιο ακραίους αντιπάλους του ΣΥΡΙΖΑ είναι η αξιοθαύμαστη συνοχή την οποία επιδεικνύουν απέναντι σε όλες τις υποχωρήσεις, τις παλινωδίες, τις προδοσίες, τα καραγκιοζιλίκια τα οποία διαπράττει η ηγεσία τους. Αυτοί εκεί, «μπετόν αρμέ». Όπως βέβαια και οι συγκυβερνήτες τους, των ΑΝΕΛ.
Βεβαίως, έχουν επανειλημμένα τονιστεί αρκετές από τις αιτίες αυτής της συμπεριφοράς: Πρόκειται για τυχάρπαστους οι οποίοι, αφού ανέβηκαν στην εξουσία ως εκ θαύματος –εξαιτίας της κρίσης–, γνωρίζουν πως αυτή η ευνοϊκή συγκυρία δεν πρόκειται να ξαναέλθει και γι’ αυτό μένουν γαντζωμένοι στις καρέκλες τους μέχρι τελικής πτώσεως· οποιαδήποτε «προδοσία» και αν διαπράξουν απέναντι στις υποσχέσεις και τις ιδεολογίες τους. Και προφανώς δεν είναι αμελητέα τα χιλιάρικα και οι απολαβές του βουλευτικού θώκου και οι χιλιάδες διορισμοί στο κράτος και τις ΜΚΟ. Ωστόσο, ούτε και στο εσωτερικό του κόμματος, ακόμα και σε όσους δεν είναι διορισμένοι –ελάχιστοι έχουν απομείνει–, φαίνεται να υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος αναβρασμός.
Ακόμα παραπέρα, ούτε καν το ΚΚΕ ούτε η εξωκοινοβουλευτική αριστερά δείχνουν κινητικότητα και αντιπολιτευτική διάθεση ανάλογη με εκείνη που έδειχναν πριν ανέβει στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ. Διότι βέβαια, σε ό,τι αφορά στη διάλυση της εκπαίδευσης, τον εθνομηδενισμό στα βιβλία της ιστορίας, τον πολυπολιτισμό, το μεταναστευτικό και τα σύμφωνα συμβίωσης, βρίσκονται στην ίδια γραμμή με την κυβερνητική πολιτική.
Όμως, αυτό το φαινόμενο της χωρίς προηγούμενο εκχώρησης της εθνικής περιουσίας από την αριστερά στους ξένους δανειστές δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξηγηθεί απλώς και μόνο με την ιδιοτέλεια της εξουσίας και των αριστερών ιδεολογημάτων. Θα πρέπει να σκάψουμε βαθύτερα για να το ερμηνεύσουμε. Το γεγονός, π.χ., ότι αδιαφορούν για την πλήρη αποεθνικοποίηση την ελληνικών τραπεζών, την εκχώρηση των λιμανιών και των αεροδρομίων κ.λπ. έχει δυστυχώς μια βαθύτερη ιδεολογική καταγωγική μήτρα: τον θεμελιώδη εθνομηδενισμό του κυρίαρχου ρεύματος της ελληνικής αριστεράς, δυστυχώς από τα γεννοφάσκια του.
Από την περίοδο των Βαλκανικών Πολέμων και μετά, δύο παρατάξεις στην Ελλάδα θα ταχθούν ενάντια στη «Μεγάλη Ιδέα» της εθνικής ολοκλήρωσης: η βασιλικο-λαϊκή δεξιά και η κομμουνιστική αριστερά. Αυτές οι δυνάμεις θα αντιταχθούν και θα υπονομεύσουν με κάθε τρόπο την εθνική ολοκλήρωση του ελληνισμού – στην πρώτη περίοδο κατ’ εξοχήν η δεξιά. Και η μεν δεξιά, μέχρι το 1960, θα εμμένει στη φιλοτουρκική πολιτική της, η δε αριστερά στη φιλοσλαβική. Εξ ου και το οίκαδε των βασιλικών και του κομμουνιστικού κόμματος, από τη Σμύρνη, η υποστήριξη της «ανεξάρτητης Μακεδονίας και Θράκης» από το ΚΚΕ, ο δοσιλογισμός μεγάλου μέρους της δεξιάς, στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Η Αριστερά, στη διάρκεια της Κατοχής, θα συμπλεύσει με το λαϊκό αντιστασιακό αίσθημα και θα το εκφράσει οργανωτικά, δεδομένου εξάλλου ότι και ο μεγάλος της πάτρωνας, η Σοβιετική Ένωση, πολεμούσε ενάντια στους Γερμανούς. Παρ’ όλα ταύτα, στη συνέχεια θα εμπλακεί ασύγγνωστα στον Εμφύλιο με μια Δεξιά που θα περάσει από τους Γερμανούς στους Εγγλέζους, ενώ το 1949 θα θυμηθεί και πάλι το «Μακεδονικό». Πάντως, μέσα από την Αντίσταση και στα άμεσα μεταπολιτευτικά χρόνια η Αριστερά θα συνδεθεί, και κάποτε θα ταυτιστεί, με τους λαϊκούς αγώνες και, δεδομένου ότι η Ελλάδα βρισκόταν υπό δυτική ηγεμονία, θα μπορεί να λειτουργεί και ως αντιιμπεριαλιστική δύναμη. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, στην Κύπρο, ο ομογάλακτος αδελφός της, το ΑΚΕΛ, θα απέχει από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, τον οποίο θα στηρίζει η ελληνική Αριστερά!
Όταν, εντούτοις, μετά το 1964, η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης θα αντιταχθεί στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, η ηγεσία της ελληνικής Αριστεράς θα αρχίσει να απομακρύνεται από το αίτημα της Ένωσης και θα αρχίσει σταδιακώς να μετακινείται προς εκείνο της «ανεξαρτησίας». Το ΑΚΕΛ και η ελληνική Αριστερά, αίφνης, θα επιμένουν όλο και πιο πολύ στα δικαιώματα των «αδελφών μας Τουρκοκυπρίων». Παράλληλα, η Δεξιά αποδείχτηκε ανίκανη να ακολουθήσει μια εθνικοαπελευθερωτική γραμμή, δεδομένης της εξάρτησής της από τις ΗΠΑ, εξάρτηση που θα οδηγήσει αρχικώς στην αποχώρηση της ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο και, τελικά, στο πραξικόπημα και την προδοσία του Ιωαννίδη. Τί έκανε όμως την ίδια περίοδο η ηγεσία της αριστεράς; Έφτασε ακόμα και να επιχαίρει για την εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων, γιατί έτσι αποτύγχανε το πραξικόπημα στην Κύπρο και κατέρρεε η δικτατορία στην Ελλάδα!
Δηλαδή, σε όλη την ιστορική διαδρομή, από τους Βαλκανικούς Πολέμους και μετά, οι ηγεσίες της Αριστεράς και της Δεξιάς παρεμπιπτόντως μόνο βρέθηκαν να συμβαδίζουν με το λαϊκό αίσθημα (ο Μεταξάς το 1940 και η ηγεσία της Αριστεράς στη διάρκεια της αντίστασης) και μόνο κάποιες «αιρετικές» δυνάμεις της αριστεράς που εξέφραζαν ένα δρόμο που ξεκινάει από τους Ριζοσπάστες των Επτανήσων (ο Σταύρος Καλλέργης, ο Μαρίνος Αντύπας, ο Γιαννιός, ο Σκληρός,) ή της κεντροαριστεράς, ο Παπαναστασίου κ.λπ. –μέχρι το ΠΑΣΟΚ των πρώτων χρόνων– θα εκφράζουν, λιγότερο ή περισσότερο, μια γραμμή σύνθεσης κοινωνικών και εθνικών προταγμάτων. Η ηγεσία της κυρίαρχης Αριστεράς και η ηγεσία της Δεξιάς υπήρξαν πάντοτε στην Ελλάδα, καθεμιά με τον τρόπο της, ενάντιες σε μια εθνική πατριωτική αντίληψη. Χαρακτηριστικά, στη διάρκεια της μεταπολίτευσης, η Αριστερά θα επικρίνει διαρκώς τις «υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες», θα κηρύττει την ελληνοτουρκική φιλία και η ανανεωτική της πτέρυγα –που συγκροτεί και τον πυρήνα του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ– θα καλλιεργεί έναν άκριτο ευρωπαϊσμό και «αντιεθνικισμό».
Κατά συνέπεια, ο εθνομηδενισμός είναι οργανικό στοιχείο της ιδεολογίας της ελληνικής Αριστεράς, στην πλειοψηφία της, όπως η υποταγή στους δυτικούς πάτρωνες είναι επίσης οργανικό στοιχείο της Δεξιάς. Ό,τι θετικό έχει γίνει στη χώρα έγινε παρά και ενάντια σε αυτές τις κυρίαρχες ιδεολογίες, ακόμα και εάν τα σχετικά κινήματα ηγεμονεύονταν από τους μεν ή από τους δε. Το ΕΑΜ, δημιούργημα του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού, ηγεμονεύτηκε από ένα κομμουνιστικό κόμμα που χειραγώγησε την αυτοθυσία των μελών του με τον χειρότερο τρόπο και καταδίκασε ακόμα και τον ίδιο τον ηγέτη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, τον Άρη Βελουχιώτη. Η Δεξιά ηγήθηκε του αγώνα της ΕΟΚΑ στην Κύπρο αλλά, ακριβώς λόγω των εξαρτήσεών της, τον άφησε ημιτελή και στη συνέχεια οδήγησε σε τεράστιες συμφορές με το πραξικόπημα.
Άνθρωποι λοιπόν που έχουν γαλουχηθεί, σε όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο, με το μίσος για την πατρίδα τους, που αρνούνται την ιστορική συνέχεια του ελληνισμού, που θεωρούν πως θα πρέπει να αποσυνδεθεί κάθε ιστορική σύνδεση της Ελλάδας με την ορθοδοξία, που πιστεύουν πως είναι «εθνικιστική ιδέα» η άποψη που υποστηρίζει ότι οι τράπεζες και οι μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας πρέπει να ανήκουν σε Έλληνες ιδιοκτήτες και καλλιεργεί αντίθετα έναν ψευτο «διεθνισμό», του τύπου «ίδια είναι τα αφεντικά ελληνικά-γερμανικά», με ελαφρά συνείδηση μπορούν να προχωρήσουν στα μεγαλύτερα ξεπουλήματα χωρίς να ιδρώνει τ’ αυτί τους. Αυτό και κάνουν οι Συριζαίοι, ανεπίγνωστα, ασύγγνωστα και ανενδοίαστα.
Είναι καιρός, λοιπόν, μετά από δεκαετίες «λάθη» και «προδοσίες», που έχουν πληρώσει πριν από όλους οι ίδιοι οι οπαδοί και τα μέλη της Αριστεράς, ιδιαίτερα από τα λαϊκά στρώματα, να αντιμετωπίσουν κατάματα την πραγματικότητα: Ακριβώς επειδή η ηγεμονική άποψη της ελληνικής Αριστεράς αρνιόταν, και συνεχίζει να αρνιέται, πως η πατρίδα μας διεξάγει πριν από όλα έναν αγώνα με εθνικοαπελευθερωτικά χαρακτηριστικά, γι ’αυτό και εκχωρούν εν τέλει με τόση ευκολία και αναισχυντία και τα κοινωνικά δικαιώματα. Έτσι, λοιπόν, εάν θέλουν οι ίδιοι να συνεχίσουν σε μια κατεύθυνση πατριωτική, θα πρέπει να αποκοπούν οριστικά από αυτή την Αριστερά, τον Τσίπρα και τις παραφυάδες του. Και, προφανώς, το ίδιο ισχύει για τους πατριώτες της Δεξιάς. Άραγε τους εκφράζει ο Καμένος ή οι ναζί «γερμανοτσολιάδες»;
5 ΣΧΟΛΙΑ
“Έφτασε ακόμα και να επιχαίρει για την εισβολή των τουρκικών στρατευμάτων, γιατί έτσι αποτύγχανε το πραξικόπημα στην Κύπρο και κατέρρεε η δικτατορία στην Ελλάδα”. Ποια ντοκουμέντα αναφέρονται σε μια τέτοια στάση της ηγεσίας της αριστεράς; Νομίζω ότι μόνο η ΟΣΕ (μετά ΣΕΚ) είχε μια τέτοια θέση και βεβαίως σήμερα διάφοροι αντίφα που λειτουργούν ως υπερσπιστές του εθνικισμού των άλλων χωρών και -εμμέσως- οι …ισοαποστασίες των “δυο” εθνικισμών (εκάνέν μας τζιαι κάναμέν τους). Αλλά και το ΚΚΕ και το ΚΚΕ εσ. και η τότε εξωκ. αριστερά, ποτέ δεν χαιρέτισαν την τουρκική εισβολή ως ενισχυτική της ελλαδικής μεταπολίτευσης. Εδώ η παραπομπή στο κείμενο του ΚΚΕεσ: “Οι στόχοι του έθνους”
https://www.scribd.com/document/94013320/%CE%9A%CE%9A%CE%95-%CE%95%CF%83-%CE%9F%CE%B9-%CF%83%CF%84%CF%8C%CF%87%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%AD%CE%B8%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82
ΠΚαι παρότι δεν υπήρξε προφανώς κάποια γραπτή απόφαση του ΚΚΕ ή του ΚΚΕεσωτ μετά την πτώση της δικτατορίας που να επιχαίρει για την είσοδο των Τούρκων, ωστόσο αμέσως μετά το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου η τουρκική εισβολή αντιμετωπίστηκε από μεγάλο μέρος της αριστεράς και ιδιαίτερα της Ανανεωτικής και με σχετικές δηλώσεις ως η «νέμεση» που προκάλεσε το πραξικόπημα. Και οι σχετικές αναφορές είναι αναρίθμητες στις μέρες μεταξύ της 15ης και της 20ής Ιουλίου 1974 κυρίως, και μέχρι την έλευση του Καραμανλή. Μην ξεχνάμε εξάλλου ότι ο Μακάριος από τη Νέα Υόρκη κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας στις 19 Ιουλίου 1974 να αποκαταστήσει την τάξη στην Κύπρο, να σταματήσει την «εισβολή της Ελλάδας» σε αυτή, ενώ υποστήριζε πως το πραξικόπημα αφορούσε και τους Τούρκους και την Τουρκία και δεν αποτελούσε εσωτερικό πρόβλημα της Κύπρου.
Παραθέτω λίγα σχετικά αποσπάσματα στα αγγλικά απὀ τους Τάιμς της Νέας Υόρκης όπου ανέτρεξα και εγώ για να μην υπάρχει τυχόν διαστρέβλωση από τουρκικές πηγές, που κατά κόρον χρησιμοποιούν τις δηλώσεις του Μακαρίου για να δικαιολογήσουν την εισβολή καθώς και την ελληνική μετάφραση: “I appeal to the members of the Security Council to do their utmost to put an end to this anomalous situation, which was created by the coup of Athens. I call upon the Security Council to use all ways and means at its disposal so that the constitutional order in Cyprus and the democratic rights of the people of Cyprus can be reinstated without delay.
As I have already stated, the events in Cyprus do not constitute an Internal matter of the Greeks of Cyprus. The Turks of Cyprus are also affected. The coup of the Greek junta is an invasion, and from its consequences suffer the whole people of Cyprus, both Greeks and Turks.,
The United Nations have a peacekeeping force stationed in Cyprus. It is not possible for the role of the peacekeeping force to be effective under conditions of a military coup. The Security Council should call upon the military regime of Greece to withdraw from Cyprus the Greek officers serving in the national guard, and to put an end to its invasion of Cyprus. ( http://www.nytimes.com/1974/07/20/archives/excerpts-from-makarioss-statement-to-the-un-security-council.html?_r=0)
Και η ελληνική μετάφραση, “Καλώ τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να τεθεί ένα τέλος στην αφύσικη αυτή κατάσταση, που δημιουργήθηκε με το πραξικόπημα των Αθηνών. Καλώ το Συμβούλιο Ασφαλείας να κάνει χρήση όλων των τρόπων και μέσων που διαθέτει, ώστε να αποκατασταθούν χωρίς καθυστέρηση η συνταγματική τάξη και τα δημοκρατικά δικαιώματα του λαού της Κύπρου.
Όπως ανέφερα ήδη, τα γεγονότα της Κύπρου δεν αποτελούν εσωτερική υπόθεση των Ελληνοκυπρίων. Αφορούν και επηρεάζουν και τους Τουρκοκυπρίους. Το πραξικόπημα της ελληνικής χούντας αποτελεί εισβολή, και οι συνέπειές του πλήττουν ολόκληρο τον κυπριακό λαό, Έλληνες και Τούρκους.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν εγκαταστήσει μία ειρηνευτική δύναμη στην Κύπρο. Η παρουσία της δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική υπό συνθήκες πραξικοπήματος. Το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει να καλέσει το ελληνικό στρατιωτικό καθεστώς να αποσύρει τους Έλληνες αξιωματικούς, που υπηρετούν στην κυπριακή εθνοφρουρά, και να θέσει τέλος στην εισβολή τους στην Κύπρο.” (http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2009/07/1971974.html).
Ο Μακάριος έτσι, ασυγγνωστα, ακολουθούσε τη χούντα που άνοιξε το δρόμο για την τουρκική εισβολή, προτάσσοντας την απόψη ότι δεν πρόκειται για εμφύλια διαμάχη αλλά για εισβολή της Ελλάδας. Παράλληλα και μεγάλο μέρος της ελληνικής Αριστεράς, που στήριζε αναφανδόν τον Μακάριο είδε αρχικώς την Τουρκική εισβολή ως ευκαιρία για την πτώση της δικτατορίας. Και αυτό το κλίμα της ευφορίας το έχω ζήσει από τα μέσα: «Η Τουρκία εισβάλει, η χούντα θα πέσει» και ελάχιστοι «Κυπροκεντρικοί» αριστεροί είχαμε αντιταχθεί σε αυτό. Βεβαίως είναι κατανοητό εκ των υστέρων ότι τόσο ο Μακάριος που γλίτωσε από του Χάρου τα δόντια στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου όσο και οι αντιδικτατορικοί έλληνες που βασανίζοντας από τη Χούντα, υποτιμούσαν εντελώς τον κίνδυνο της εισβολής. Αυτό όμως δεν αποσείει και τις δικές τους ευθύνες και κυρίως επιβεβαιώνει αυτά που προανέφερα. Προτάσσοντας δήθεν την «ταξική-κοινωνική σύγκρουση» έναντι του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα οδηγήθηκαν σε μια συνολικά λανθασμένη πολιτική.
Όπως πολύ σωστά λέει το κείμενο, κατά τη διάρκεια της εθνικής αντίστασης το ΚΚΕ χρησιμοποίησε τον Βελουχιώτη και τους άλλους στρατιωτικούς ηγέτες του αντάρτικου, όπως σήμερα χρησιμοποιεί την Κανέλλη. Γι’ αυτό μαζί με τους γερμανοτσολιάδες της δεξιάς οδήγησε τη χώρα στον εμφύλιο με τα Δεκεμβριανά. Δεν είναι τυχαίες οι επαφές με τροτσκιστικές ομάδες που έκανε την περίοδο μετά τα Δεκεμβριανά. Ήθελε να βγάλει την προβιά του πατριώτη. Ο Στάλιν από την άλλη, ενώ πιστός στη συμφωνία της Γιάλτας δεν τους ενίσχυε, από την άλλη από ότι φαίνεται τους ενθάρρυνε υπογείως να προχωρήσουν στον εμφύλιο. Άλλωστε βοηθούσε σε αυτό και η λευκή τρομοκρατία (συνέφερε όπως είναι φυσικό και τους γερμανοτσολιάδες για να ξεπλυθούν). Ευτυχώς το ΚΚΕ ηττήθηκε και η βόρεια Ελλάδα παραμένει ελληνική. Σε τελική ανάλυση (παρά τον πολύ αμφισβητούμενο πατριωτισμό της δεξιάς που είχε την ηγεσία της αντίπαλης παράταξης) ο εμφύλιος ήταν συνέχεια του μακεδονικού αγώνα και του κινήματος της εθνικής άμυνας του 1915. Εξελίχτηκε τελικά σε έναν αγώνα για τη διατήρηση της ελληνικότητας της Μακεδονίας αλλά και τμήματος της Ηπείρου.
1)Δεν θα μπορούσε να μην ηττηθεί ο ΣΔΕ στον εμφύλιο πόλεμο, ήταν απομονωμένος από όλες τις (δήθεν φίλες) δυνάμεις και επιπλέον οι νέοι αμερικανοτσολιάδες ήταν στρατιωτικά πανίσχυροι. Η αφήγηση της δεξιάς που αποδίδει την ελληνικότητα της Β. Ελλάδας στη νίκη της είναι βεβαίως μια εμφυλιοπολεμική που ξεφεύγει από το “ξεπέρασμα δεξιάς και αριστεράς” προς όφελος της πρώτης και μάλιστα της πιο χυδαίας και ξενοκινούμενης.
2)Ο δε εμφύλιος πόλεμος δεν έγινε “μαζί” με τους γερμανοτσολιάδες αλλά εναντίον τους. Οι γερμανοτσολιάδες είχαν μαζί τους όλο το καθεστώς της κεντροδεξιάς που μετοίκησε εις Αίγυπτον κι έδινε τη μάχη της κατά του κομμουνισμού από κει, μαζί με χρήμα και μπόλικη αγγλική υποστήριξη για την επιστροφή του μονάρχη. Καταστρέψανε κι επί τη ευκαιρία το δημοκρατικό αντιφασιστικό κίνημα το 44 και βοήθησαν τη θεμελίωση του κομμουνιστοφάγου στρατιωτικού συνδέσμου που έφτασε στο πραξικόπημα του 67.
4)Ο εμφύλιος δεν ήταν η συνέχεια αυτού που λέει ο κύριος Μπάμπης, δηλαδή του εμφυλίου του 1915. Η συνέχεια του 15 είναι ο εθνικός αγώνας για την εκδίωξη της βουλγαρικής κατοχής και των τσάμηδων στην Ήπειρο. Το μικρόβιο του εμφυλίου δεν σημαίνει ότι αφορά και κάθε περίοδο. Ο εμφύλιος του 46-49 μοιάζει περισσότερο με τους πρώτους εμφυλίους μετά το 21 και στην πρώτη δεκαετία της ελληνική ανεξαρτησίας.
5)Αλλού ήταν το πρόβλημα με το ελληνικό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα: ότι δεν ήταν δημοκρατικό αλλά ιεραρχημένο με πρότυπα αστικά. Αντίθετα στην Ισπανία, ο εμφύλιος ανέδειξε την πιο σπουδαία αναρχική επανάσταση που καταστάλθηκε εσωτερικά από τους σταλινικούς και εξωτερικά από την απομόνωσή της -αν όχι ενίσχυση του Φράνκο από τις κυρίαρχες δυνάμεις της Ευρώπης.
6)Μπροστά μας είναι το φως της κουρδικής εναλλακτικής στη Συρία που με πάθος υπερασπίζεται τη δημοκρατική αυτονομία-συνομοσπονδισμό κι όχι το “κουρδικό κράτος” για το οποίο ομιλεί η επίσημη δημοσιολογία.
Δεν θα συμφωνήσω ότι η ήττα της αριστεράς στον εμφύλιο ήταν προδιαγεγραμμένη. Τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο στη ζωή. Πολύ περισσότερο σε έναν πόλεμο που κράτησε 4 χρόνια.