του Γιώργου Σκαφιδά από την ιστοσελίδα Άμυνα και Διπλωματία
Αν και εχθροί, Ερντογάν και Ιμάμογλου εμφανίστηκαν πρόσφατα να συμφωνούν σε κάτι το οποίο προφανώς αξιολογούν ως ιδιαίτερα σημαντικό. Αν και τους χωρίζουν πολλά, παρουσιάστηκαν να συγκροτούν κοινό μέτωπο έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα οικονομίας και εμπορίου, με το βλέμμα στραμμένο στις τουρκικές επιχειρήσεις.
Αμφότεροι απέστειλαν επιστολές στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν: ο μεν Ερντογάν τον περασμένο Δεκέμβριο από το προεδρικό μέγαρο στην Αγκυρα – ο δε Ιμάμογλου μόλις την περασμένη Δευτέρα από το κελί του στις φυλακές της Σηλυβρίας όπου κρατείται.
Ο Τούρκος πρόεδρος και ο φυλακισθείς δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, ο pater familias της τουρκικής κυβέρνησης από τη μια πλευρά – και ο δημοφιλέστερος πολιτικός της τουρκικής αντιπολίτευσης από την άλλη, μέσω των επιστολών που απέστειλαν στη Γερμανίδα πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπογράμμισαν την ανάγκη εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας και εξέφρασαν τον προβληματισμό τους για τη «made in Europe» πρωτοβουλία που προωθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο χώρες όπως η Γαλλία με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας ευρωπαϊκής βιομηχανίας, μια πρωτοβουλία που θα θέτει υποχρεωτικές ποσοστώσεις προμηθειών ευρωπαϊκής προέλευσης στους δημόσιους διαγωνισμούς για έργα και προμήθειες, δίνοντας έτσι προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έναντι των τουρκικών και ευρύτερα των μη ευρωπαϊκών.
Το γεγονός ότι ο Ερντογάν, ως πρόεδρος της Τουρκίας, προχώρησε στην αποστολή μιας τέτοιου τύπου επιστολής δεν εντυπωσιάζει. Η κίνηση του Ιμάμογλου, ωστόσο, από την άλλη πλευρά χρήζει βαθύτερης ανάλυσης. Ο παυθείς δήμαρχος Κωνσταντινούπολης βρίσκεται στη φυλακή αντιμετωπίζοντας σωρεία κατηγοριών.
Τούτου δοθέντος, θα υπέθετε κανείς ότι εκείνος έχει πια να αντιμετωπίσει σημαντικότερα προβλήματα από τον προωθούμενο εκσυγχρονισμό της ευρωτουρκικής τελωνειακής ένωσης και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν στην τουρκική οικονομία οι εμπορικές συμφωνίες που υπέγραψε πρόσφατα η Ε.Ε. με την Ινδία και τις χώρες της Mercosur.
Κι όμως, ο Ιμάμογλου επέλεξε να κάνει λόμπινγκ προς την πλευρά της Κομισιόν για αυτά τα θέματα μέσα από τη φυλακή. Γιατί;
Οι πιθανοί λόγοι ποικίλουν. Ενδεχομένως να το έκανε πρωτοβουλιακά, με στόχο να υπενθυμίσει στο τουρκικό κεφάλαιο, αλλά και στον ίδιο τον πρόεδρο Ερντογάν και τους συν αυτώ, τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ακόμη και μέσα από τη φυλακή, ειδικά έναντι της ΕΕ η οποία τον έχει άλλωστε στηρίξει στην κόντρα του με την τουρκική «δικαιοσύνη» – ίσως όμως να το έκανε και επειδή του ζητήθηκε από επιχειρηματικά και/ή πολιτικά συμφέροντα στην Τουρκία, που μπορεί να του υποσχέθηκαν ανταλλάγματα ή περισσότερο ευνοϊκή μεταχείριση…
Τι σκέφτεται, όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για όλα αυτά;
Η αρμόδια για τη Διεύρυνση Επίτροπος Μάρτα Κος, η οποία είχε πέρυσι ακυρώσει την προγραμματισμένη επίσκεψή της στην Τουρκία λόγω της σύλληψης του Ιμάμογλου, βρέθηκε τις περασμένες ημέρες στην Άγκυρα κομίζοντας εξαγγελίες επαναπροσέγγισης και ενίσχυσης της διασυνδεσιμότητας, εγκώμια, προτάσεις σύσφιξης των ευρωτουρκικών δεσμών και «δώρα» υπό μορφή δανείων προερχομένων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Μέσα σε αυτό το κλίμα της προωθούμενης αναθέρμανσης των ευρωτουρκικών σχέσεων, ακούστηκαν κάποιες αχρείαστες υπερβολές που μάλλον αδικούν όσους τις εκστομίζουν. «Γνωρίζω ότι η Τουρκία έχει μια πολύ μακρά δημοκρατική παράδοση», είχε δηλώσει η Κος πριν από την πρόσφατη επίσκεψή της στην Αγκυρα.
Μέσα σε «ένα ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο» όπως είναι το τρέχον – και λαμβάνοντας υπόψη την κρίση στις διατλαντικές σχέσεις, τις ρωσικές απειλές και τις ενδεχόμενες εξελίξεις στο Ουκρανικό, η Κομισιόν επιχειρεί να επαναπροσεγγίσει την Τουρκία του Ερντογάν.
Προφανώς εκτιμά ότι με την Τουρκία στο πλευρό της θα μπορέσει να ενισχύσει τη θέση της έναντι της Ρωσίας και των ΗΠΑ καθώς και την εμπλοκή της στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας.
Η Τουρκία έχει όμως τη δική της ατζέντα, μια ατζέντα την οποία προωθεί εργαλειακά, συναλλακτικά, παρεμβατικά, αλλά και με εκβιασμούς, βαφτίζοντας «αμοιβαία επωφελές» (καζάν καζάν) το «τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου». Τα σχετικά παραδείγματα, πολλά.
Αρκεί να θυμηθεί κανείς το μεταναστευτικό, τις μουσουλμανικές μειονότητες στην Ευρώπη, τις απόπειρες παρέμβασης στα (εκλογικά) εσωτερικά ευρωπαϊκών χωρών, τη Συρία επί Ασαντ, τους Κούρδους, το Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο, το Κυπριακό κ.ά.
Με άλλα λόγια, η Κομισιόν μπορεί να θεωρεί ότι θα έχει την Τουρκία στο πλευρό της, η Άγκυρα ωστόσο θα κοιτάει πάντοτε το δικό της πλευρό.
