του Κώστα Θεολόγου*
Είχα τη σπάνια ευκαιρία να γνωρίσω τον Θεσσαλονικέα φιλόλογο Θεόδωρο Γ. Μαυρόπουλο, επειδή ήμουν εξίσου τυχερός να έχω καρδιακό φίλο τον ευγενή και γενναιόδωρο γιο του, τον νομικό και πιανίστα Γιώργο Θ. Μαυρόπουλο, με τον οποίο υπήρξαμε πλαϊνοί συμμαθητές στο Πειραματικό Σχολείο ΑΠΘ. Λόγω της αγκαλιάς του Γιώργου, λοιπόν, βρισκόμουν συχνά στο διαμέρισμά τους, επί της οδού Τσιμισκή. Στο σπίτι τους βρέθηκα ανάμεσα σε πολλά βιβλία λογοτεχνίας και επιστήμης τα οποία είχα την χαρά και ικανοποίηση να δανείζομαι κιόλας. Ο μπαμπάς του υπέροχου Γιώργου, που τον θαύμαζα και αγαπούσα, ήταν αυστηρός δάσκαλος και γονιός, φιλόλογος στο Κολλέγιο Ανατόλια. Ωστόσο, μου πρότεινε να συμπεριλαμβάνει κι εμένα στα μαθήματα Έκθεσης που έκανε στον γιο του, τα οποία πλημμύριζαν τις παραγράφους μας με τη βαθιά γνώση του περί τη νεοελληνική γλώσσα, τη γραμματική και τις λέξεις.
Δεν θα αστοχούσα στην κρίση μου, αν αναφερόμουν και σε σχολαστικισμό, ο οποίος επιστημολογικά είναι αναπόδραστος, τουλάχιστον στα φιλολογικά πράγματα. Θυμάμαι πάντα τον νυν Ομότιμο Καθηγητή του ΕΑΠ Αντώνη Λιοναράκη (γενν. 1954), όταν μας δίδασκε τα σεμινάρια στην εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση, για να μας προετοιμάσει ως συνεργαζόμενο ακαδημαϊκό προσωπικό στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο, και υπογράμμιζε τη σημασία της αναλυτικής διόρθωσης στο γραπτό του φοιτητή: αυτή είναι η στιγμή της διδασκαλίας σας! Αυτό ήταν κάτι που το είχα κατανοήσει ήδη από την αδαμάντινη διδακτική μέθοδο του Θεόδωρου Μαυρόπουλου.
Ο δάσκαλος αυτός αποτελεί σεβαστή μορφή της σύγχρονης ελληνικής φιλολογίας· σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ, όπου καλλιέργησε την αφοσίωσή του στην αρχαία ελληνική γλώσσα και γραμματεία. Η σιωπηρή πορεία του χαρακτηρίζεται από επιμονή, συνέπεια, επιστημονική ακρίβεια και πάθος για τη διάδοση της ελληνικής παιδείας, στον ακαδημαϊκό χώρο και στο ευρύτερο κοινό. Η πολυδιάστατη συνεισφορά του Μαυρόπουλου περιλαμβάνει φιλολογικές μελέτες, εκδοτική επιμέλεια και σχολιασμό αρχαίων κειμένων και συλλογικών τόμων που εξετάζουν εμβριθώς την αρχαία γραμματεία. Με το έργο του, η αρχαία ελληνική γραμματεία δεν παρουσιάζεται ως μουσειακό έκθεμα αλλά ως ζωντανός οργανισμός που συνεχίζει να εμπνέει τον στοχασμό και τη μόρφωσή μας.
Το έργο του Μαυρόπουλου δεν περιορίζεται μόνο στη φιλολογική επιμέλεια. Οι μελέτες του σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους φέρνουν στο προσκήνιο ζητήματα εκπαιδευτικής πρακτικής, ανάλυσης κειμένων και δημόσιας παιδείας, ενισχύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στην αρχαία παράδοση και τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συνεργασία του με τις εκδόσεις Ζήτρος, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, στις οποίες εντοπίζουμε μια πολύτιμη σειρά έργων με τα έργα αρχαίων ποιητών και δραματουργών, όπως τα έργα του Σοφοκλή (Ζήτρος 2005) αφιερωμένα στη γυναίκα του Άννα και στην κόρη του Μαρία, την Ιλιάδα του Ομήρου (Ζήτρος 2010), τις τραγωδίες του Αισχύλου (2005), τους τόμους με τα δραματική έργα του Ευριπίδη (τ. Α’ 2006 και Β’ 2021), τον Ηρακλή μαινόμενο του Ευριπίδη (Ζήτρος, 2008), την Πολιτεία του Πλάτωνα τ. Α’ και Δ’ (Άλτερ Εγκο, 2021), τον Ησίοδο του Απολλώνιου του Ρόδιου (Ζήτρος, 2005), τις κωμωδίες του Αριστοφάνη και του Μένανδρου (Ζήτρος, 2021). Μέσα από αυτές τις μελέτες και επιμέλειές του νομίζω ότι διαύγασε τη γλώσσα, τον πολιτισμό και την σοβαρή εκπαιδευτική σημασία των αρχαίων κειμένων, καθιστώντας τα προσιτά στο σύγχρονο κοινό.
Η συμβολή του Θεόδωρου Γ. Μαυρόπουλου στην ελληνική φιλολογία είναι σημαντική όχι μόνο για την επιστημονική ακρίβεια, αλλά και για τη δυνατότητα που δίνει στο κοινό να ανακαλύψει τη διαχρονική και οικουμενική αξία της ελληνικής γραμματείας. Σε μια εποχή που η κλασική παιδεία συχνά μοιάζει να επισκιάζεται από νεότερα τεχνοεπιστημονικά πεδία, η μνημειώδης προσφορά του φιλολόγου Θεόδωρου Γ. Μαυρόπουλου αναδεικνύει τη ζωντάνια και τη σημασία της ελληνικής γραμματείας. Η αφοσίωσή του στην αρχαία ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία, σε συνδυασμό με την επιστημονική ακρίβεια, τον καθιστούν σημείο αναφοράς στον χώρο της φιλολογίας.
Η κληρονομιά του Μαυρόπουλου δεν περιορίζεται μόνο στο επιστημονικό έργο του, αλλά αποτελεί πολιτιστική επένδυση στη γλώσσα, στον δημόσιο λόγο και στη διδασκαλία της κλασικής παιδείας. Μου ασκούσε σαγήνη ως δάσκαλος που με βοήθησε να κάνω ελεύθερη αγαπητική κατάδυση στον θαυμαστό ζωντανό βυθό της ελληνικής γλώσσας. Η παιδαγωγική και, ίσως αυστηρή, διδακτική ματιά του ποτέ δεν με πείραξε και έκτοτε τον κρατώ εντός μου ζωντανό ως υπόδειγμα φιλολόγου που τον επικαλούμαι και παραμένω ευγνώμων στη μνήμη του Γιώργου μου, για τη θεϊκή ευλογία να γνωρίσω τον πατέρα του και να υπάρξω μαθητής του.
*Ο Κώστας Θεολόγου είναι Καθηγητής Ιστορίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού στο ΕΜΠ και Διευθυντής του Τομέα Ανθρωπιστικών, Κοινωνικών Επιστημών και Δικαίου της Σχολής ΕΜΦΕ theologou@gmail.com
