Οι Ιρανοί νιώθουν όλο και πιο απελπισμένοι, καθώς αντιμετωπίζουν μια οικονομική κρίση που επιδεινώνεται από τη σύγκρουση και γίνονται όλο και πιο επιφυλακτικοί ως προς τα κίνητρα του Προέδρου Τραμπ.
Το πιο επείγον πρόβλημα για τους περισσότερους Ιρανούς είναι η αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των τιμών που προκαλεί η παρατεταμένη οικονομική κρίση.
Από τις Leily Nikounazar και Yeganeh Torbati – ΝΥΤ 28 Αυγούστου 2026,
Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμό τους ακριβώς πριν από έξι μήνες ρίχνοντας πυραύλους και βόμβες στο Ιράν, υπήρχαν ορισμένοι Ιρανοί που, μέσα σε ένα στροβιλισμό αντικρουόμενων συναισθημάτων, είδαν στην καταστροφή κάτι απροσδόκητο: ελπίδα.
«Το μόνο πράγμα για το οποίο είμαι σίγουρη είναι ότι δεν ήμουν λυπημένη», είπε η Νεγκάρ, μια 35χρονη δικηγόρος, περιγράφοντας συναισθήματα που βρήκαν απήχηση και σε άλλους Ιρανούς που ερωτήθηκαν μέσω φωνητικών μηνυμάτων και γραπτών μηνυμάτων. «Υπήρχε άγχος. Υπήρχε ανησυχία. Αλλά δεν υπήρχε θλίψη όταν ξέσπασε ο πόλεμος.»
Έξι μήνες αργότερα, η ελπίδα που είχαν η Νεγκάρ και άλλοι Ιρανοί ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να προμηνύει ένα καλύτερο μέλλον έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από διαβρωτικές ανησυχίες για το μέλλον, κυνισμό ως προς τις προθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και αυξανόμενη απελπισία λόγω της φθίνουσας οικονομίας.
Αμερικανο-ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έπληξαν αποθήκες πετρελαίου στην Τεχεράνη τον Μάρτιο. Οι επιθέσεις περιλάμβαναν στόχους που είναι σημαντικοί για την καθημερινή ζωή των πολιτών.
Η εφημερίδα «The New York Times» διατηρεί σχεδόν καθημερινά επικοινωνία με Ιρανούς καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, και δεν ήταν όλοι τόσο αισιόδοξοι όσο η Νεγκάρ και άλλοι επικριτές της κυβέρνησης. Πολλοί Ιρανοί υποστηρίζουν το καθεστώς και το έχουν στηρίξει, ή αντιτάχθηκαν τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην ιδέα ότι θα μπορούσε να ανατραπεί με στρατιωτική δράση.
Ωστόσο, ανεξάρτητα από το αν αρχικά υποδέχτηκαν θετικά τη στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ ή όχι, πολλοί Ιρανοί δηλώνουν ότι δεν πιστεύουν πλέον ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να καταρρεύσει και επικεντρώνονται περισσότερο στην επιβίωση μέσα σε μια παρατεταμένη οικονομική κρίση, την οποία η σύγκρουση έχει επιδεινώσει σημαντικά.
«Δεν μπορώ καν να περιγράψω το επίπεδο του άγχους που νιώθουμε για το μέλλον και για το τι θα συμβεί», είπε η Νεγκάρ, η οποία, όπως και όλοι οι άλλοι που έδωσαν συνέντευξη σε αυτό το άρθρο, μίλησε με τον όρο να μην χρησιμοποιηθεί το επώνυμό της, από φόβο για αντίποινα από την κυβέρνηση.
Η Φαχίμε, 43 ετών, πρώην μοντέλο που ζει στην Τεχεράνη, είπε ότι η απελπισία έχει κυριαρχήσει. «Δεν περιμένω τίποτα πια», είπε. «Έχω σταματήσει να προσπαθώ να προχωρήσω και πλέον προσπαθώ απλώς να επιβιώσω.»
Μια γυναίκα κοιτάζει έξω από το κατεστραμμένο διαμέρισμά της μετά από αεροπορική επιδρομή στην Τεχεράνη τον Μάρτιο.
Για ορισμένους Ιρανούς, η ασταθής πολιτική του Προέδρου Τραμπ αποτέλεσε ένα σημείο καμπής. Αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες απέτυχαν να επιτύχουν τους δηλωμένους στόχους τους, συμπεριλαμβανομένης της αποτροπής της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν, της αλλαγής της κυβέρνησης και της εξάλειψης του πυραυλικού του προγράμματος, ο κ. Τραμπ απείλησε να εξαφανίσει τον ιρανικό πολιτισμό, να χτυπήσει τις υποδομές της χώρας και να στείλει τη χώρα «πίσω στη Λίθινη Εποχή». Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ χτύπησαν ή προκάλεσαν ζημιές επίσης σε τομείς που είναι σημαντικοί για τους πολίτες, όπως χαλυβουργεία, πετροχημικές εγκαταστάσεις, γέφυρες και ιστορικά πολιτιστικά μνημεία.
Αρκετοί Ιρανοί δήλωσαν ότι πλέον θεωρούν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως μια χώρα που επιδιώκει κατά κύριο λόγο τα δικά της συμφέροντα, αλλά και ανίκανη και ασυνεπή ταυτόχρονα.
«Δεν περίμενα ότι θα έκαναν τέτοια επίδειξη αντιφατικών και παιδικών θέσεων», είπε ο Μοστάφα, 38 ετών, εργαζόμενος στον τομέα της τεχνολογίας στην επαρχία Γκιλάν του βόρειου Ιράν, αναφερόμενος στον κ. Τραμπ και την κυβέρνησή του.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ποντάρουν πλέον στο ότι η αυξημένη οικονομική πίεση θα αναγκάσει την ιρανική κυβέρνηση να υποκύψει, περιορίζοντας το πυρηνικό της πρόγραμμα ή ανοίγοντας ολοκληρωτικά το Στενό του Ορμούζ, μια βασική ναυτιλιακή διαδρομή για το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής, την οποία έχουν ουσιαστικά αποκλείσει από την έναρξη του πολέμου. Η αμερικανική και ισραηλινή πίεση προς το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη, στην αρχή του πολέμου, δεν κατάφερε να εξαναγκάσει τους ηγέτες της χώρας να υποχωρήσουν. Αντίθετα, η κυβέρνηση έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτική από ό,τι περίμεναν οι επικριτές της και έχει γίνει πιο αυταρχική.
Πολλοί Ιρανοί πανηγύρισαν όταν σκοτώθηκε ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ, αλλά στη θέση του ως ανώτατου ηγέτη ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα. Οι αρχές έχουν δείξει ακόμη λιγότερη ανοχή στη διαφωνία από ό,τι στο παρελθόν, εκτελώντας δεκάδες πολιτικούς κρατούμενους και καταδιώκοντας τους επικριτές.
Μια αφίσα του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, του πρώην ανώτατου ηγέτη που σκοτώθηκε από αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, και του γιου του Μοτζτάμπα, ο οποίος τον αντικατέστησε.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι πεπεισμένη ότι έχει νικήσει τον υπόλοιπο κόσμο και ότι όλοι τη φοβούνται», δήλωσε ο Μπεχζάντ, 44 ετών, στέλεχος δημοσίων σχέσεων στην Τεχεράνη.
Ο Αλί, 42 ετών, μηχανικός στη βόρεια επαρχία Μαζανταράν, συμφωνεί με αυτή την άποψη. «Πλέον, έχω πολύ λιγότερες ελπίδες ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα πέσει», είπε.
Το πιο επιτακτικό πρόβλημα για τους περισσότερους Ιρανούς, ωστόσο, είναι να βρουν τρόπο να επιβιώσουν σε μια οικονομία που βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση ακόμη και πριν η κυβέρνηση Τραμπ ανακοινώσει νέους περιορισμούς αυτή την εβδομάδα.
Ο ρυθμός πληθωρισμού έχει εκτοξευθεί στο 84%, όπως ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα η κεντρική τράπεζα. Οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται κάθε εβδομάδα, ακόμη και τα αυγά είναι πλέον απρόσιτα για πολλούς Ιρανούς της μεσαίας και της εργατικής τάξης. Η ανησυχία ότι η τιμή της βενζίνης, η οποία επιδοτείται σε μεγάλο βαθμό στο Ιράν, ενδέχεται να αυξηθεί σύντομα έχει οδηγήσει σε μεγάλες ουρές στα βενζινάδικα, καθώς οι Ιρανοί προσπαθούν να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ τους.
«Όλοι σπεύδουν να αγοράσουν και να αποθηκεύσουν τρόφιμα, ειδικά πακιστανικό ρύζι», δήλωσε η Μαρζιέ, 44 ετών, δασκάλα στο Μπαντάρ Αμπάς, μια πόλη λιμάνι στο νότιο Ιράν. Ο νότος της χώρας έχει πληγεί πολύ περισσότερο από τον πόλεμο σε σύγκριση με άλλες περιοχές, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές αυτό το καλοκαίρι, σε μια προσπάθεια να αποσπάσουν τον έλεγχο του Ιράν επί του Στενού του Ορμούζ.
Ακόμη και βασικά είδη διατροφής, όπως τα ρεβίθια και τα φασόλια, έχουν γίνει πιο ακριβά, είπε η Μαρζιέ, η οποία έχει πλέον σταματήσει να πηγαίνει σε καφετέριες και να φιλοξενεί κόσμο στο σπίτι της.
«Αυτό που είναι τρομακτικό είναι ότι οι μισθοί μας εξαντλούνται ήδη πριν καν ξεκινήσει ο νέος μήνας», είπε.
Το ιρανικό νόμισμα, το ριάλ, έχει υποστεί κατακόρυφη πτώση της αξίας του, προκαλώντας ραγδαία αύξηση των τιμών των εισαγόμενων αγαθών
Εξαιτίας όλων αυτών των πιέσεων, αρκετοί Ιρανοί δηλώνουν ότι αναμένουν να ξεκινήσει σύντομα ένας νέος κύκλος διαδηλώσεων, παρά τη χρήση θανατηφόρας βίας από τις αρχές για την καταστολή των πανεθνικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Οι διαδηλώσεις αυτές ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου, μετά την κατάρρευση της αξίας του ριάλ, και το νόμισμα έχει υποτιμηθεί ακόμη περισσότερο. Ωστόσο, οι ιρανικές αρχές καταβάλλουν προσπάθειες να διαβεβαιώσουν το κοινό ότι μπορούν να διαχειριστούν την κατάσταση.
Αν η κυβέρνηση περιορίσει την πρόσβαση στα σοβαρά επιδοτούμενα καύσιμα, αυτό θα επιβαρύνει ακόμη περισσότερο πολλούς Ιρανούς. Μια αύξηση των τιμών της βενζίνης το 2019 πυροδότησε τεράστιες διαδηλώσεις.
«Δεν μπορείς να σταματήσεις μια οικονομική εξέγερση με τίποτα», είπε ο Esmaeil, 37 ετών, καλλιτέχνης στην Τεχεράνη. «Ο πόλεμος δεν θα την σταματήσει, ούτε η βία».
Προς το παρόν, πολλοί προσπαθούν απλώς να αντεπεξέλθουν στις ολοένα και πιο δύσκολες μέρες.
Οι Ιρανοί, είπε ο Εσμαήλ, έχουν πέσει σε μια «μαύρη τρύπα».
«Οι άνθρωποι πεινάνε, είναι μπερδεμένοι και δεν μπορούν να βρουν διέξοδο», είπε. «Είμαστε μόνοι μας σε μια καταστροφική κατάσταση χάους και εγκατάλειψης».
Για να στηρίξετε το Άρδην μπορείτε να κάνετε μια προσφορά ΕΔΩ.
