της Γιάννα Τίχονεν
Αν ανοίξουμε έναν χάρτη και δούμε με ποιόν συνορεύει ανατολικά η Φινλανδία, θα δούμε το όνομα “Ρωσία”. Στην πραγματικότητα όμως, ανατολικά της Φινλανδίας δεν βρίσκεται η Ρωσία, αλλά βρίσκεται η Καρελία, γνωστή και ως η Δημοκρατία της Καρελίας, ένα κράτος εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Η Καρελία απέκτησε την κρατική της υπόσταση στις 9 Αυγούστου του 1990, παρ’ όλα αυτά μόνο ειδήμονες γνωρίζουν για την ύπαρξή της. Για ποίον λόγο συμβαίνει αυτό; Διότι παρ’ όλο που το Κρεμλίνο από σοβιετικό έγινε ομοσπονδιακό, οι τακτικές διαχείρισης δεν άλλαξαν. Όπως το Κρεμλίνο της Σοβιετικής Ένωσης καταπατούσε τα δικαιώματα των λαών που βρίσκονταν υπό την κυριαρχία του και βάφτιζε όλους τους λαούς “Ρώσους” και όλες τις περιοχές υπό την επικράτειά της – “Ρωσία”, έτσι και το Κρεμλίνο της Ρωσικής Ομοσπονδίας συνεχίζει να μας βαφτίζει όλους “Ρώσους” και να μας σβήνει από την συνείδηση του κόσμου. Και όταν ο κόσμος δεν γνωρίζει για την ύπαρξη ενός λαού, και του κράτους του, δεν προβληματίζεται με την καταπάτηση των δικαιωμάτων του.
Τα πολιτικά δικαιώματα της Καρελίας άρχισαν να καταπατούνται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν ύστερα από την Συνταγματική Κρίση του 1993, το Κρεμλίνο υιοθέτησε το καινούριο Σύνταγμα το οποίο αφαιρούσε την κρατική κυριαρχία των ομοσπονδιακών κρατών της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Με τον ερχομό στην εξουσία του Πούτιν, όση αυτονομία είχε απομείνει στην Καρελία, εξαλείφθηκε τελείως, με το κράτος να περάσει εξολοκλήρου υπό τον έλεγχο του Κρεμλίνου. Μόλις ο λαός της Καρελίας βρέθηκε πολιτικά υποδουλωμένος στην Μόσχα, σειρά είχε η καταστροφή του πολιτισμού της Καρελίας.
Για ποιόν λόγο όμως η δέχεται επίθεση ο πολιτισμός; Πως μπορεί η γλώσσα ενός λαού, η ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα να αποτελούν κίνδυνο για το καθεστώς της Μόσχας;
Η απάντηση είναι απλή: η γλώσσα μας, η ιστορία μας, οι παραδόσεις μας είναι τα στοιχεία που κρατάνε ζωντανή την ταυτότητά μας, ως ξεχωριστού λάου. Είναι τα στοιχεία που μας συνδέουν με το παρελθόν και αποτρέπουν την υιοθέτηση μιας ψευδής ταυτότητας. Στην περίπτωση του λαού της Καρελίας η ψευδής ταυτότητα είναι η ρωσική ταυτότητα. Όσο ο λαός της Καρελίας θυμάται ποίος είναι, τόσο θα αντιστέκεται στην ρωσική νοοτροπία, στον “Ρωσικό κόσμο”. Αυτό όμως αποτελεί μείζον πρόβλημα για την Μόσχα.
Για πάνω από δυο δεκαετίες, με μικρά μεν, σταθερά δε βήματα, η Μόσχα εξαφανίζει καθετί κρατάει ζωντανό το Καρέλικο πνεύμα. Ιστορικά μνημεία που κρατάνε ζωντανή την ιστορία του τόπου στέκονται παρατημένα, με την δικαιολογία ότι δεν υπάρχουν χρήματα για την συντήρηση τους. Την ίδια στιγμή βέβαια, για την συντήρηση των μνημείων που σχετίζονται με τον “ρωσικό πολιτισμό” πάντα υπάρχουν λεφτά. Ο τύπος που εκδίδεται στις ντόπιες γλώσσες – Καρέλικα, Βεπς, Φινλανδικά – και κρατάει τις γλώσσες ζωντανές, συνέχεια δέχεται περικοπές στην χρηματοδότηση, υπό την δικαιολογία των “ελλείψεων στον προϋπολογισμό”. Για τον ρωσικό τύπο βέβαια, πάντα θα βρεθούν πόροι. Σχολεία σε παραδοσιακούς οικισμούς, όπου οι παραδόσεις και η γλώσσα περνάνε από γενιά σε γενιά, κλείνουν, αναγκάζοντας οικογένειες να μετακομίζουν σε πόλεις, όπου μόνο τα ρώσικα είναι σε χρήση. Ο λόγος; Δεν υπάρχουν λεφτά για την συντήρηση των σχολείων. Πάραυτα λεφτά για την χρηματοδότηση της “Γιουνάρμια”, των ρωσικών στρατιωτικών κατασκηνώσεων για παιδιά, πάντα θα βρεθούν. Το Καρέλικο πνεύμα δεν καταστρέφεται απλός, αλλά αντικαθίσταται στρατηγικά με τον “ρωσικισμό”.
Η ρήξη των σχέσεων με την δύση, ύστερα της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, ήταν η τέλεια αφορμή για την Μόσχα να επιταχύνει την “ρωσοποίηση” της Καρελίας. Η Καρελία και η Φινλανδία πάντα διατηρούσαν στενές σχέσεις μεταξύ τους, κυρίως μέσω του πολιτισμού. Φινλανδοί καλλιτέχνες και επιστήμονες ταξίδευαν στην Καρελία και Καρέλοι καλλιτέχνες και επιστήμονες στην Φινλανδία. Αυτή η στενή επαφή μεταξύ των δυο κρατών κρατούσε ζωντανή την φιννική ταυτότητα στην Καρελία και στεκόταν εμπόδιο στην πλήρη ρωσοποίηση του τόπου και του λαού. Από το 2022 και έπειτα όμως, η Μόσχα άρχισε να κλείνει πολιτισμικά κέντρα και οργανώσεις της Καρελίας που συνεργάζονταν με την Φινλανδία. Με την βοήθεια καινούργιων νόμων, που έβαζαν στο στόχαστρο των αρχών οποιονδήποτε είχε επαφές με την “εχθρική Δύση”, πολλές ΜΚΟ αναγκάστηκαν να διακόψουν τις δραστηριότητές τους, για να μην βρεθούν αντιμέτωποι με το νόμο. Οι οργανώσεις που χρηματοδοτούνται από το κράτος, και τις οποίες δεν μπορεί η κυβέρνηση του Κρεμλίνου να κατηγορήσει ανοιχτά για “συνεργασία με τον εχθρό”, έχουν συνεχείς περικοπές στην χρηματοδότηση, μέχρις ότου, το μοναδικό που μπορούν να πληρώσουν είναι το λουκέτο. Δεν είναι διόλου τυχαίο που μόνο οι κρατικές οργανώσεις που έχουν επαφές με το εξωτερικό και που προωθούν τον Φιννο-Ούγκρικο πολιτισμό βιώνουν τις περικοπές. Η επαφή με τους συγγενείς λαούς – Φινλανδούς και Εσθονούς – επιβραδύνει την ρωσοποίηση του τόπου.
Αν αναρωτιέστε γιατί η ρωσοποίηση της Καρελίας και των υπόλοιπων Φιννο-Ουγγρικών περιοχών θα έπρεπε να απασχολεί τη διεθνή κοινότητα, η απάντηση είναι απλή: όσο λιγότεροι Καρέλοι, Βεπς, Μάρι, Ινγερμανλανδοί κ.ά. διατηρούν ζωντανή κατασκευάζονται — άνθρωποι αποκομμένοι από τις ρίζες τους, που μετατρέπονται, μέσω προσεκτικά μελετημένων μεθόδων πλύσης εγκεφάλου, σε πιόνια των αιμοβόρων κατακτητικών σχεδίων της Μόσχας.
Το παρελθόν και το παρόν μας υπενθυμίζουν με σκληρότητα πως κανείς δεν είναι απρόσβλητος από αυτά τα σχέδια, και γι’ αυτό η συλλογική αντίσταση απέναντι στην εξάπλωση του “ρωσικού κόσμου” είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ.
Η αναγνώριση του Καρέλικου λαού ως ξεχωριστής εθνοτικής οντότητας, και η επιμονή να ονομάζεται η Καρελία “Καρελία” — και όχι “Ρωσία” — είναι μια ειρηνική, αλλά βαθιά σημαίνουσα πράξη αντίστασης στον ρωσικό απολυταρχισμό.
`
