του Αναστάση Μπαλτατζή
Η 6η Σεπτεμβρίου ίσως αποδειχτεί η μέρα της πιο κρίσιμης εκλογικής αναμέτρησης στην μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας. Κι αυτή δεν είναι σε ομοσπονδιακό επίπεδο ούτε αφορά κάποια απ’ τις μεγάλες γερμανικές πόλεις ή περιφέρειες, αλλά το κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ. Ο λόγος; Η διαφαινόμενη άνετη νίκη της AfD στο εκλογικό προπύργιο των Χριστιανοδημοκρατών[1] και η πιθανότητα σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Η Σαξονία-Άνχαλτ είναι ένα από τα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας και κατοικείται από 2,1 εκατομμύρια ανθρώπους όντας το ενδέκατο πολυπληθέστερο κρατίδιο απ’ τα συνολικά δεκαέξι της Γερμανίας. Αυτή την στιγμή η κυβέρνηση του κρατιδίου είναι τρικομματική, με τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) να ηγούνται του συνασπισμού που συμπληρώνεται από τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) και τους Φιλελεύθερους (FDP). Τα δεδομένα όμως όπως φαίνεται έντονα το τελευταίο διάστημα από τις δημοσκοπήσεις αναμένεται να αλλάξουν.
Οι τελευταίες μετρήσεις τοποθετούν το κόμμα της άκρας δεξιάς στα επίπεδα του 40-43%, με το CDU να ακολουθεί με 21-23% και την Αριστερά στο 11-13%. Αυτό που θα κρίνει όμως τα σενάρια σχηματισμού κυβέρνησης είναι η είσοδος ή μη των κομμάτων που αυτή την στιγμή είναι στο εκλογικό όριο του 5%. Τις τελευταίες μέρες το SPD (7-9%) φαίνεται να εξασφαλίζει την είσοδο του στο τοπικό κοινοβούλιο, με τους Πράσινους (5-6%) και το BSW –το κόμμα της Ζάρα Βάγκενκνεχτ- (3-4%) να δίνουν την μάχη εισόδου σε αυτό [1].
Εδώ κάπου είναι το σημείο που οι εκλογολόγοι παίρνουν τα κομπιουτεράκια τους. Σε ένα σενάριο που μόνο τρία κόμματα εξασφαλίσουν την είσοδο τους στο κοινοβούλιο τότε η AfD θα εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία. Αυτό το σενάριο αν και πιθανό μέχρι πριν κάποιες εβδομάδες φαίνεται πλέον να απομακρύνεται με την δημοσκοπική άνοδο του SPD και των Πρασίνων. Πράγματι της τελευταίες εβδομάδες υπάρχει μεγάλη κινητοποίηση του κόσμου ώστε να στηριχτούν τα δύο αυτά κόμματα και να αυξηθούν τα κόμματα που θα περάσουν το όριο του 5%. Στην περίπτωση όμως εισόδου τεσσάρων κομμάτων στην βουλή, ένα ποσοστό της τάξεως του 43% αρκεί στην AfD ώστε να συγκεντρώσει 42 από τις 83 έδρες και να εξασφαλίσει την ισχνή μεν καθοριστική δε πλειοψηφία εδρών.
Το σενάριο αυτοδυναμίας της AfD θα μπορούσε να αποφευχθεί αν η βουλή γίνει πεντακομματική, αλλά μόνο αν το πέμπτο κόμμα είναι οι Πράσινοι. Αυτό συμβαίνει καθώς το BSW ενδέχεται να στηρίξει έμμεσα κυβέρνηση στην οποία θα συμμετέχει η AfD. Η πρόταση της Ζάρα Βάγκενκνεχτ είναι για μια κυβέρνηση τεχνοκρατών αποτελούμενη από πολιτικά και μη πρόσωπα, η οποία θα περνάει νόμους με εναλλασσόμενες πλειοψηφίες, άρα αναγκαστικά και με ψήφους της AfD. Την πολιτική της αυτή πρόταση αιτιολογεί καθώς κατά την γνώμη της η πολιτική μη συνεργασίας με την AfD από τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου -η οποία χαρακτηρίζει την γερμανική πολιτική σκηνή εδώ και μία δεκαετία- είναι αυτή που οδήγησε στην γιγάντωση της. Σε περίπτωση που τα υπόλοιπα κόμματα δεν συνεργαστούν τότε το κόμμα της θα μπορεί να απέχει από την τρίτη ψηφοφορία [2] για την εκλογή του πρωθυπουργού, χαρίζοντας έτσι στον Ούλριχ Σίγκεμουντ (ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου της AfD) την μερική πλειοψηφία που χρειάζεται για να εκλεγεί [2,3].
Το αν μία κυβέρνηση μειοψηφίας της AfD θα μπορούσε να σταθεί έστω και για κάποιο μέσο χρονικό διάστημα είναι αμφίβολο. Τα ποσοστά όμως που φαίνεται οτι θα πάρει η AfD καταστούν αδύνατο και τον σχηματισμό οποιαδήποτε άλλου συνασπισμού, καθώς αποκλείεται μία συνεργασία της CDU με την Αριστερά.
Ποιος είναι όμως ο Ούλριχ Σίγκεμουντ που φιλοδοξεί να γίνει ο πρώτος της AfD και νεότερος πρωθυπουργός γερμανικού κρατιδίου; Ο τριανταπεντάχρονος πολιτικός εισήλθε στην πολιτική ήδη από τα δεκαοχτώ του χρόνια, τότε στο CDU, το οποίο εγκατέλειψε το 2013/14, εξαιτίας της πολιτικής του κόμματος για σωτηρία του ευρώ. Βιοπορίστηκε ως πωλητής, ενώ από το 2016 είναι βουλευτής στο τοπικό κοινοβούλιο με την AfD. Εντάσσεται στους «διπλωμάτες» του κόμματος, αποφεύγοντας τις εσωκομματικές συγκρούσεις και διαθέτει αρκετά λαοφιλές προφίλ όντας και ενεργός στα σόσιαλ μίντια. Ήταν μάλιστα ανάμεσα στους συμμετέχοντες στην συνάντηση Γερμανών πολιτικών με νεοναζί στο Πότσνταμ το 2023 στην οποία και ο ίδιος έκανε παρουσίαση με τίτλο «Όραμα 2026» [4,5,6].
Ο ίδιος δίνει βάση στην προεκλογική του καμπάνια στο πρόγραμμα εκατό ημερών της AfD, αποτελούμενο από δέκα σημεία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν ο τερματισμός του συμβολαίου ραδιοτηλεόρασης με το ομοσπονδιακό κράτος –μέτρο που αποσκοπεί στην μείωση εισροής ειδήσεων από το κράτος-, η αύξηση των απελάσεων, η μείωση χρηματοδότησης των ιδρυμάτων, η σύσταση ξεχωριστών σχολείων για τα παιδιά των αιτούντων άσυλου και η σύσταση εξεταστικής επιτροπής για την πανδημίας του κορωνοϊού. Επιπλέον η AfD θέλει την αναδόμηση της Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος της Σαξονίας-Άνχαλτ, η οποία έχει χαρακτηρίσει το ίδιο το κόμμα ως «με βεβαιότητα ακροδεξιό» [7,8].
Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της εκλογικής αναμέτρησης της Κυριακής η AfD θα βγει σίγουρα ως η νικήτρια δύναμη. Μπορεί να μην καταφέρει να εξασφαλίσει την πλειοψηφία, θα έχει καταφέρει όμως να καταστήσει το κρατίδιο ακυβέρνητο. Το ποιο σενάριο θα μετουσιωθεί εν τέλει θα φανεί την ερχόμενη Κυριακή οπότε και θα μπορούν να ληφθούν πιο ολοκληρωμένα συμπεράσματα για την πορεία του κρατιδίου αλλά πολύ περισσότερο για όλη την πολιτική σκηνή της Γερμανίας.
[1]: https://dawum.de/Sachsen-Anhalt/
[5]: https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen-anhalt/landtagswahl/ulrich-siegmund-110,portrait-afd-100.html
[1] Οι Χριστιανοδημοκράτες βρίσκονται στην κυβέρνηση του κρατιδίου από το 1990 με εξαίρεση την οκταετία 1994-2002.
[2] Το σύνταγμα του κρατιδίου προβλέπει δύο γύρους ψηφοφοριών για την εκλογή του πρωθυπουργού όπου απαιτείται απόλυτη πλειοψηφία. Αν αυτή δεν εξασφαλιστεί τότε στην Τρίτη ψηφοφορία αρκεί και η μερική πλειοψηφία.
