Αρκαδιανή: Ένα αναπτυξιακό μοντέλο αγροτικής καινοτομίας

455

Γράφει ο Φιλοποίμην Παπούλιας από το Άρδην τ. 136

Οι «Νοστιμιές των γιαγιάδων», μια έμπνευση που για τέταρτη φορά οργανώσαμε στο Ψάρι τον Αύγουστο του 2001, μας έστειλαν αλλού… Οι πρωτόγνωρες ιδέες που εντάξαμε στην εκδήλωση, τα παλιά επαγγέλματα με τους καλατζήδες, οι δύο πετρόχτιστοι ξυλόφουρνοι της Ιωάννας, δωρεά της οικογένειας Θανάση Σταγιάνου, η συλλογή με τα παλιά βιβλία μαγειρικής, η τέχνη του ελληνικού καφέ, τα μαγειρευτά μας φαγητά και τα υπέροχα γλυκά, και τα μοναδικά κείμενα που γράφτηκαν, λίγο ανταγωνιστικά, αλλά εξαιρετικά.
Ουρές οι επισκέπτες, μεγάλη η αποδοχή της εκδήλωσης, περισσότεροι από δύο χιλιάδες αγόρασαν και δοκίμασαν προϊόντα μας. Μαζί με το μεγάλο ταμείο που κάναμε στον σύλλογο, πήραμε την απόφαση, την εταιρεία που λειτουργούσαμε υποτυπωδώς, την «Αρκαδιανή», να τη λειτουργήσουμε σε καθημερινή βάση, να βάλουμε κεφάλαια, να φτιάξουμε κτίρια, να μπούμε σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Βάλαμε μπροστά από την άλλη μέρα κιόλας, αγοράζοντας λίγο έξω από το χωριό 10 στρέμματα γης. Στρωθήκαμε στη δουλειά. Πρώτο μας μέλημα, μια πολύωρη κουβέντα για τις επιδιώξεις μας με τον Μιχάλη Καρύδη, αρχιτέκτονα και φίλο του χωριού μας. Πριν από τον σχεδιασμό, η θεωρία γραπτή και προφορική. Αγροτουριστική μονάδα αξιώσεων, που θα περιλαμβάνει: 1. Βιοτεχνία γλυκών και ζυμαρικών. 2. Εστιατόριο «Οι νοστιμιές των γιαγιάδων». 3. Περιβόλι λαχανικών – καλλωπιστικός κήπος. 4. Συλλογή παλιών βιβλίων μαγειρικής. 5. Σκεύη και εργαλεία μαγειρικής σε προθήκες. 6. Ξυλόφουρνους. 7. Θέατρο 300 θέσεων. 8. Μουσείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. 9. Παλαιοβιβλιοπωλείο. 10. Μαγαζί παραδοσιακών προϊόντων.

Μεγάλη και δύσκολη απόφαση, κυρίως για μένα που θα σηκώσω το κύριο βάρος του όλου εγχειρήματος. Θα χρειαστούν και πολλά κεφάλαια. Έτσι κι αλλιώς, το χωριό μας είναι έξω από τουριστικές διαδρομές και αυτό είναι η μεγαλύτερη δυσκολία για τη βιωσιμότητα της πρωτοβουλίας μας και της Αρκαδιανής. Παίρνουμε όμως το ρίσκο, το ξεπερνάμε με τις πολλές και πρωτότυπες αγροτουριστικές δράσεις, με σπιτικές μαγειρικές, με εργατικότητα και πάθος γι’ αυτό που κάνουμε, αλλά και γιατί θέλουμε να τιμήσουμε και να αναπτύξουμε την προγονική γη, το χωριό μας, τον τόπο που γεννηθήκαμε και ζούμε. Εγώ, περισσότερο απ’ όλους, γιατί έχω χάσει τον πατέρα μου πολύ νέο και φαίνεται ότι πρόλαβε να με μπολιάσει με τη λατρεία του για το χωριό μας.
Ταξιδεύω στο εξωτερικό να πάρω έτοιμες λύσεις, δεν τις βρίσκω, αντλώ όμως πολύτιμες εμπειρίες αγροτουρισμού από Αυστρία, Γαλλία και Ιταλία. Αυτά που βλέπω με φοβίζουν, αλλά και με εντυπωσιάζουν. Συνηθίζουμε να λέμε πως στην Ελλάδα αυτά δεν γίνονται, πίκρα και μιζέρια βγάζουμε, μοιρολατρία και κρατισμό. Κάποιον περιμένουμε να δράσει, να πάρει την ευθύνη. Κάποιον… άλλον, να μπει μπροστά να καθαρίσει την μπουγάδα, όπως μου έλεγε κι ένας φίλος μου, ο Θόδωρος Πρώγιας, συνδικαλιστής στο λιμάνι του Βόλου. Η ομάδα από το Ψάρι είναι από καιρό έτοιμη, με όραμα, προγραμματισμό, επιχειρηματικούς όρους και εναλλακτική λογική. Η Αρκαδιανή είναι επί θύραις, θα γίνει παράδειγμα προς μίμηση γιατί μάχεται τη μιζέρια, υποστηρίζει την ομορφιά, συνδέει τα προϊόντα και το φαγητό με τον πολιτισμό και την παράδοση, με σύγχρονους όρους. Στηρίζεται στον τόπο μας, στο μικρό, αλλά μονιασμένο και με συνεννόηση χωριό μας στην ιστορική Γορτυνία και τη δοξασμένη Αρκαδία. Δεν ξεχνάμε να είμαστε αισιόδοξοι, γιατί υπάρχουν των Ελλήνων οι κοινότητες και –όντως– φτιάχνουν άλλο γαλαξία…
Η προσπάθεια της Αρκαδιανής εντάσσεται στον κύκλο πολλών ανθρώπων και προσπαθειών που, σε πείσμα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, εξακολουθούν να πράττουν το σωστό και το δύσκολο, να πορεύονται με ευθύνη και ήθος, να σηματοδοτούν την «άλλη Ελλάδα». Το «Δεν γίνεται, ρε μαλάκα» του Νεοέλληνα εμείς στο χωριό μας το κάναμε «Γίνεται» – χωρίς το «μαλάκα». Η περιφέρεια της χώρας παραμένει άνυδρη και διψασμένη, ψάχνεται για το καινούργιο. Εδώ είναι που λειτουργεί η ξεχασμένη αρετή της προσωπικής ευθύνης, της προσωπικής Ελλάδας, της πραγματικής πατρίδας μας και όχι της εικονικής που κυριαρχεί στις τηλεοράσεις όλη μέρα και μας συνθλίβει. Εδώ βγαίνουν μπροστά οι άνθρωποι που τους αρέσει το νοικοκυριό, που με λίγα μέσα και υλικά κατορθώνουν μεγάλα αποτελέσματα· η κουλτούρα του απλού καθημερινού ανθρώπου παράγει πολιτισμό και δημιουργεί έργα του μέτρου αλλά μεγάλης αισθητικής αξίας. Νοικοκυριό, μεγάλη κουβέντα… Tο χωριό μας αλλά και τα περισσότερα χωριά της Γορτυνίας, όπως είναι και πετρόχτιστα, γράφουν ομορφιά, καθαριότητα: αυλές ασβεστωμένες, δέντρα καλοκλαδεμένα, κληματαριές, γλάστρες με λουλούδια εποχής, όλα αληθινά και ταπεινά. Το νοικοκυριό δυστυχώς λείπει πολύ από τις γειτονιές της Αθήνας, όπου και να γυρίσεις το μάτι σου βλέπεις σκουπίδια, παρατημένα παρτέρια, ξερά χόρτα, σπασμένα παγκάκια, αφρόντιστες πλατείες, ξεκάρφωτα και κακοκλαδεμένα δέντρα. Η κρατικοδίαιτη αυτοδιοίκηση σ’ όλο της το μεγαλείο και μαζί της οι εκλεγμένοι δήμαρχοι της συμφοράς, φοβικοί δημαγωγοί, άτολμοι και πελατειακοί, συμβιώνουν αρμονικά με τους κρατικοδίαιτους συνδικαλιστές και δεν τολμούν να βάλουν την ιδιωτική πρωτοβουλία στη φροντίδα και το νοικοκύρεμα της πόλης τους. Μας πέφτουν τα σαγόνια όταν βρεθούμε σε ευρωπαϊκές πόλεις που λάμπουν από ομορφιά και νοικοκυριό και ζούμε για λίγο στην τελειότητά τους.
Στρωθήκαμε για τα καλά στη δουλειά και κυρίως στην αναζήτηση κεφαλαίων από προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από τράπεζες, από δική μας συμμετοχή. Όλα, ακόμα και τα οικοδομικά-κτιριακά, πήραν τον δρόμο τους. Οι δυσκολίες της γραφειοκρατίας, όπως σε όλη τη χώρα, έτσι κι εδώ· και ακόμα χειρότερα στη Μεγαλόπολη, όπου Πολεοδομία και Δασαρχείο φρενάρουν τη δουλειά μας. Έχουμε καλή ομάδα, έχουμε χωρίσει δουλειές και τρέχουμε τις κτιριακές εγκαταστάσεις αποτελεσματικά και γρήγορα. Εκτός από τον Μ. Καρύδη, αρχιτέκτονα του μέτρου στην κλίμακα των πέτρινων σπιτιών του χωριού μας, στην ομάδα έχουν ενταχθεί με ενθουσιασμό οι Χρήστος Παπούλιας, Χρήστος Μηλιώνης, Αναστασία Μηλιώνη, Αλέξανδρος Σπηλιόπουλος, Σταυρούλα Παπούλια, Βασίλης Παπούλιας, Γιώτα Μηλιώνη και ο αρχιμάστορας του συγκροτήματος Λεωνίδας Μηλιώνης. Μπορεί να είχα εγώ την έμπνευση, την τόλμη και τη φαντασία γι’ αυτό το μεγάλο έργο, αλλά χωρίς την τεχνική επάρκεια του Λεωνίδα στις λεπτομέρειες αυτό το ιδιαίτερο έργο δεν θα είχε πραγματοποιηθεί. Τύχη καλή έφερε να συναντήσω στη ζωή μου αυτό τον σπουδαίο μάστορα και άνθρωπο, τον Λεωνίδα Μηλιώνη, τον προκομμένο οικογενειάρχη, τον ακούραστο εργάτη, τον ορφανό από πατέρα που ήξερε να συνεργάζεται και να μεγαλουργεί. Σαν έτοιμος από καιρό, μπήκε στη ζωή μου και μπήκα στη δική του. Μπήκε στα όνειρά μου για το χωριό κι έγινε μοχλός καθημερινών πράξεων και αναταράξεων στη μικρή κοινωνία του χωριού μας. Για 20 και περισσότερα χρόνια μέσα από τον σύλλογο γράψαμε, φτιάξαμε χωριό, διορθώσαμε κακοτεχνίες, βάλαμε την πέτρα ως κυρίαρχο υλικό, φτιάξαμε καλντερίμια, κτίριο μοναδικό του συλλόγου στο κέντρο του χωριού, σπουδαία πανηγύρια και έργα πολιτισμού. Αναδείξαμε τον εθελοντισμό σε πρώτη προτεραιότητα και πετύχαμε τη μεγάλη συμμετοχή των συγχωριανών στα δρώμενα του χωριού μας. Και πάλι με τον Λεωνίδα, αλλά και τον Χρήστο Παπούλια, τον Χρήστο Μηλιώνη, τη μοναδική Νικολέτα Σπηλιοπούλου που είναι η σβούρα του χωριού μας, φύγαμε από τα όρια του χωριού και τολμήσαμε μεγάλη αγροτουριστική μονάδα, αναπτυξιακή πρωτοβουλία πανελλήνιας εμβέλειας: το κέντρο γεύσεων και σπιτικής μαγειρικής με διακριτό τίτλο «Αρκαδιανή».

---

«Ψηλά την κτίζεις τη φωλιά και θα λυγίσει ο κλώνος», έλεγε ο Μάρκος Βαμβακάρης. Όσο τα κτίρια μορφοποιούνται, τόσο η αγωνία και ο φόβος μας μεγαλώνουν. Θα τα καταφέρουμε, θα τα βγάλουμε πέρα; Έχουμε μπει και στα Leader στην ΑΝΒΟΠΕ για ένα τμήμα του έργου και πρέπει να είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας.
Μας έχει συνεπάρει το όνειρο της Αρκαδιανής για τα καλά, δίνουμε ρέστα από το πρωί ως το βράδυ, είμαστε πειστικοί στις αναλύσεις και τις κουβέντες μας και έτσι προσελκύουμε το ενδιαφέρον της Δημοτικής Αρχής και του δημάρχου Γιώργου Μπαρούτσα στην αναπτυξιακή μας πρωτοβουλία. Έρχεται κοντά μας με συναίσθημα, αλλά και πράξεις. Πλακόστρωτα πεζοδρόμια και φωτισμός έξω από την Αρκαδιανή, ανακαίνιση και επέκταση του παλιού δημοτικού σχολείου με κονδύλια από το λιγνιτόσημο. Η αρχιτεκτονική πρόταση που καταθέτουμε για την ανακαίνιση κι επέκταση του δημοτικού σχολείου, και με σθένος και πειστικά επιχειρήματα υποστηρίζει ο δημοτικός σύμβουλος Χρήστος Παπούλιας, περνάει από το Δημοτικό Συμβούλιο και έτσι ένα στολίδι για την περιοχή είναι γεγονός.
Μας πήρε δυόμισι χρόνια για να φτάσουμε στα εγκαίνια και να βγούμε στην αγορά, να λειτουργήσουμε πολλούς τομείς της επιχείρησης, να δεχτούμε επισκέπτες και οργανωμένες εκδρομές, να τοποθετήσουμε τα προϊόντα μας στα καταστήματα της Αθήνας, και σιγά σιγά και σε άλλες πόλεις, να φτιάξουμε και να πουλήσουμε επιχειρηματικά δώρα, να βγάλουμε καινούργια προϊόντα, να λύσουμε δεκάδες προβλήματα που προέκυπταν σε μια καινούργια επιχείρηση. Στη ζωή επιβιώνεις εάν χωνεύεις πέτρες, είπε κάποιος ψυχρός επαγγελματίας – και τώρα μπορώ να τον καταλάβω καλύτερα, τώρα που τρέχω και δεν φτάνω. Παρηγορούμαι αναλογιζόμενος τα τρία συστατικά της ανθρώπινης ζωής, την ομορφιά, την ελπίδα, τον αγώνα. Τώρα που έχω να κάνω με προσωπικό και συνεργάτες, δεν ξέρω γιατί, αλλά μου έρχεται συχνά στον νου μου αυτό που έλεγε ο Μάνος Χατζιδάκις: «Μη μου πεις ότι δεν ήρθα στη δουλειά γιατί ήμουν άρρωστος, πες μου δεν ήρθα γιατί είμαι ερωτευμένος».
Η επιχείρησή μας πάτησε για τα καλά στα πόδια της και γράφει χρόνια λειτουργίας. Τα προϊόντα της ταξιδεύουν σ’ όλο τον κόσμο, είναι στα ράφια των καταστημάτων αφορολόγητων ειδών σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας και σε ειδικά καταστήματα σε όλη την Ελλάδα. Η κρίση μάς φρέναρε, μας κράτησε πίσω το αναπτυξιακό πρόγραμμα που είχαμε. Τώρα έχουμε καινούργια σχέδια, γεννάμε καινούργιες ιδέες, δεν το βάζουμε κάτω. Ετοιμάζουμε καινούργια προϊόντα και οργώνουμε χωράφια για να φτιάξουμε κτήματα για ελεγχόμενες και φτηνότερες πρώτες ύλες.
Στο Ψάρι δημιουργήσαμε για τα μέτρα του χωριού κάτι πολύ σημαντικό, φτιάξαμε την Αρκαδιανή, ένα μοντέλο, ένα παράδειγμα αναπτυξιακό που θα πρέπει να διδάσκεται στο πανεπιστήμιο στο μάθημα της αγροτικής καινοτομίας. Είμαστε υπερήφανοι για τη δική μας καινοτομία, για να ενισχυθούν όμως αντίστοιχες καινοτομίες πρέπει να δοθούν κίνητρα για επιχειρηματικές πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν στην ίδρυση νεοφυών επιχειρήσεων, όχι μόνο στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και στα πανεπιστήμια, στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που δυστυχώς δεν έχουμε στη χώρα μας. Αρνητικό παράδειγμα, το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και οι επισκέπτες καθηγητές του στα Τμήματα της Τρίπολης. Ουδέποτε έδωσαν το παρών στις καινοτόμες δράσεις της Αρκαδιανής. Ακόμη, απαιτείται μείωση της γραφειοκρατίας, ευελιξία των εργασιακών σχέσεων, εφαρμογή φορολογικών και οικονομικών κινήτρων, αλλά και επικέντρωση σε στρατηγικούς για την οικονομία τομείς, όπως ο τουρισμός, τα τρόφιμα, η ναυτιλία, οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας, ώστε να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί.
Αλλά ας τολμήσουμε και ένα πολιτικό συμπέρασμα που βγαίνει από τη δική μας προσπάθεια. Είναι η συνεννόηση ανθρώπων με διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις που γλίτωσε ένα χωριό από τη συνηθισμένη ελεεινή ασχήμια των περισσότερων χωριών και ταυτόχρονα αρμάτωσε μια αγροτουριστική μονάδα που, μετά από αρκετά χρόνια λειτουργίας, γράφει αρκαδική και εθνική ιστορία. Θα έλεγα ότι, εκτός των άλλων, πολύ σημαντικών, είναι παρακαταθήκη, ένα μικρό φωτεινό παράδειγμα για την ανάγκη να συνεννοηθεί ο πολιτικός κόσμος, να πάρουν ευθύνες όλοι για τη σωτηρία αυτής της μαγικής χώρας που λέγεται Ελλάδα.

Στηρίξτε το Άρδην κάνοντας μια προσφορά ΕΔΩ.